Ελένη Ανδρεοπούλου | Εκτελέστηκε 12 Ιουλίου 1944

Λευτέρης Τηλιγάδας

|

Η Ελένη Ανδρεοπούλου, σύνδεσμος στην Αντίστασης,
συνελήφθη, βασανίστηκε και εκτελέστηκε
από το Τάγμα Ασφαλείας Αγρινίου στις 12 Ιουλίου 1944

Το όνομα της Ελένης Ανδρεοπούλου έμεινε για δεκαετίες σχεδόν έξω από τη δημόσια αναφορά. Η πρώτη που αναφέρθηκε σε δημόσιο χώρο σ’ αυτή, ήταν η ΕΠΟΝίτισα Βιβή Γιαννακά, τον Ιανουάριο του 1983, σε μια ομιλία της για την συμμετοχή των γυναικών στην ΕΑΜική αντίσταση, στο πλαίσιο ημερίδας που είχε οργανώσει η Αρχαιολογική Εταιρεία. Η αναφορά της ήταν σύντομη. Είπε μόνο ότι η Ελένη ήταν σύνδεσμος και ότι εκτελέστηκε πίσω από το πάρκο. Λίγες λέξεις για μια ολόκληρη ζωή και έναν θάνατο που βάρυνε για χρόνια μια οικογένεια.

Περισσότερα στοιχεία έφερε στο φως η έρευνα της Κωνσταντίνας Μπάδα[1]. Η Ελένη όταν εκτελέστηκε ήταν 36 χρονών, καταγόταν από την Ψιανή Ευρυτανίας και το πατρικό της όνομα ήταν Κομματά. Ήταν κόρη του Σπυρίδωνα και της Αγγελικής Κομματά, οι οποίοι δεν βρίσκονταν πια στη ζωή. Είχε παντρευτεί τον Επαμεινώνδα Ανδρεόπουλο του Αριστείδη, γεωργό και κάτοικο Αγρινίου, και μέσα στα δέκα χρόνια του γάμου τους είχαν αποκτήσει πέντε παιδιά.

Το μικρότερο παιδί της ήταν ένα κοριτσάκι μόλις έξι μηνών όταν τη συνέλαβαν. Η ίδια ήταν αγρότισσα, μια γυναίκα δηλαδή που μπορούσε να κινείται χωρίς να προκαλεί εύκολα υποψίες. Αυτός ήταν και ο λόγος που ανέλαβε τον ρόλο του συνδέσμου. Μετέφερε σημειώματα από τη Βελάουστα, το σημερινό Πυργί, όπου λειτουργούσε και το τυπογραφείο, προς την Οργάνωση του Αγρινίου. Πηγαινοερχόταν σαν μια συνηθισμένη γυναίκα της υπαίθρου, κουβαλώντας όμως πληροφορίες που μπορούσαν να κρατήσουν ζωντανό έναν ολόκληρο παράνομο μηχανισμό.

Υπάρχει η εκτίμηση ότι στην Αντίσταση την είχε μυήσει ο αδελφός της, ο οποίος ήταν στον ΕΛΑΣ. Δεν αποκλείεται, μάλιστα, οι βασανιστές της να ζητούσαν και στοιχεία που αφορούσαν τον ίδιο. Η Ελένη συνελήφθη, φυλακίστηκε και βασανίστηκε για να μιλήσει. Οι προσπάθειες να της αποσπάσουν πληροφορίες έμειναν άκαρπες. Δεν έδωσε όσα ζητούσαν και η σιωπή της πληρώθηκε με τη ζωή της.

Στη φυλακή είχε μαζί της και το εξάμηνο κοριτσάκι της. Το θήλαζε ακόμη, ενώ οι άλλες κρατούμενες το κρατούσαν και το φρόντιζαν. Έπειτα ήρθε η ώρα της εκτέλεσης. Με βάση τη ληξιαρχική πράξη θανάτου, την οποία δήλωσε ο σύζυγός της, η Ελένη Ανδρεοπούλου «εξετελέσθη παρά στρατιωτών Τάγματος Ασφαλείας την 12ην Ιουλίου 1944». Μετά τον θάνατό της, το μωρό υιοθετήθηκε από έναν δεσμοφύλακα.

Για χρόνια, η ιστορία αυτή ήταν άγνωστη στους πολλούς. Η οικογένεια και τα ανήλικα παιδιά της Ελένης πλήρωσαν κοινωνικά τον θάνατο της μητέρας τους, μέσα στον φόβο και στη ντροπή που καλλιέργησε το μεταπολεμικό κράτος των νικητών του εμφυλίου. Η κόρη της, Παρασκευή Ανδρεοπούλου, κάτοικος Αθηνών, διεκδικεί το δικαίωμα να κρατήσει ζωντανή την οικογενειακή μνήμη της αγωνίστριας μητέρας της. Μιας γυναίκας που δεν ήταν μόνο σύνδεσμος της Αντίστασης, αλλά μάνα πέντε παιδιών, σύζυγος, αδελφή και άνθρωπος που άντεξε τα βασανιστήρια χωρίς να παραδώσει εκείνους που της είχαν εμπιστευτεί τις ζωές τους.