Δήμος Ναυπακτίας
Τιμά τη Ναυμαχία με εκδηλώσεις μνήμης
και πολιτισμού από 3 έως 11 Οκτωβρίου στη Ναύπακτο
Η Ναύπακτος επιστρέφει για εννέα ημέρες σε μια ημερομηνία που έχει συνδεθεί όσο λίγες με το όνομά της. Από το Σάββατο 3 έως και την Κυριακή 11 Οκτωβρίου, ο Δήμος Ναυπακτίας οργανώνει τις εκδηλώσεις για τα 455 χρόνια από τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου, επιχειρώντας αυτή τη φορά να μη μείνει μόνο στην επετειακή τελετουργία. Ιστορία, τέχνη, μουσική, θέατρο δρόμου, εκπαιδευτικές δράσεις, ιστιοπλοΐα, σκάκι και ιστορική έρευνα μπαίνουν στο ίδιο πρόγραμμα, με την πόλη να χρησιμοποιεί τα ίδια της τα σημεία, το λιμάνι, τα τείχη, τα ιδρύματα και τους δρόμους της, ως ζωντανό σκηνικό της μνήμης.
Tο Σάββατο 10 Οκτωβρίου, στις εννέα το βράδυ στο Ενετικό Λιμάνι θα γίνει η αναπαράσταση της Ναυμαχίας της Ναυπάκτου. Η παρέλαση του Συλλόγου «Ναύπακτος. Πολιτιστικές Διαδρομές» θα φτάσει στο λιμάνι και εκεί, κάτω από τα ενετικά τείχη και με το Κάστρο φωτισμένο, η ναυμαχία του 1571 θα μεταφερθεί στο σήμερα μέσα από εικόνα, ήχο και φως.
Πίσω όμως από την αναπαράσταση υπάρχει ένα πραγματικό ιστορικό γεγονός με πολύ μεγαλύτερο βάθος από μια εντυπωσιακή πολεμική εικόνα. Στις 7 Οκτωβρίου του 1571, στον Κόλπο της Πάτρας, ο στόλος της Ιερής Συμμαχίας συγκρούστηκε με τον οθωμανικό στόλο και πέτυχε μεγάλη νίκη. Η ήττα δεν εξαφάνισε την οθωμανική ναυτική δύναμη, η οποία ανασυγκροτήθηκε, έσπασε όμως την εικόνα μιας αδιαμφισβήτητης κυριαρχίας της στη Μεσόγειο. Και ίσως εδώ βρίσκεται μια πιο ουσιαστική ανάγνωση της επετείου: όχι στην ανακύκλωση ενός εύκολου θριάμβου, αλλά στην κατανόηση μιας εποχής όπου αυτοκρατορίες, εμπορικοί δρόμοι, θρησκείες και ανταγωνισμοί συγκρούονταν πάνω στη θάλασσα.
Ένας από τους ανθρώπους που έζησαν εκείνη τη μάχη ήταν ο Μιγκέλ ντε Θερβάντες. Ο μετέπειτα συγγραφέας του «Δον Κιχώτη», γεννημένος το 1547 στην Αλκαλά δε Ενάρες, πολέμησε στη Ναύπακτο και τραυματίστηκε σοβαρά. Το αριστερό του χέρι έμεινε ουσιαστικά ανενεργό, χωρίς όμως να έχει ακρωτηριαστεί, όπως συχνά λέγεται λανθασμένα. Αργότερα αιχμαλωτίστηκε και έζησε περίπου πέντε χρόνια κρατούμενος στο Αλγέρι, πριν επιστρέψει στην Ισπανία και γράψει το έργο που τον έκανε μία από τις σημαντικότερες μορφές της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
Η Ναυμαχία πέρασε γρήγορα και στη ζωγραφική. Ο Τιντορέτο, κατά κόσμον Τζάκοπο Ρομπούστι, μία από τις μεγάλες μορφές της βενετσιάνικης ζωγραφικής του 16ου αιώνα, χρησιμοποίησε στα έργα του στρατιωτικές και πολεμικές εικόνες που συνδέθηκαν με τη Ναύπακτο. Ο Πάολο Βερονέζε, επίσης κεντρική μορφή της βενετσιάνικης Αναγέννησης, ζωγράφισε γύρω στο 1572 την «Αλληγορία της Ναυμαχίας του Lepanto», έργο που βρίσκεται σήμερα στην Gallerie dell’Accademia της Βενετίας. Και ο Τιτσιάνο, ο σπουδαίος Βενετός ζωγράφος που πέθανε το 1576, συνέδεσε την ύστερη παραγωγή του με το γεγονός: έργα του για τον Φίλιππο Β΄, όπως το «Ο Φίλιππος Β΄ προσφέρει τον πρίγκιπα Φερδινάνδο στη Νίκη», παραπέμπουν άμεσα στη νίκη της Ναυπάκτου.
Οι φετινές εκδηλώσεις ξεκινούν ήδη από το Σαββατοκύριακο 3 και 4 Οκτωβρίου, με τον διήμερο ιστιοπλοϊκό αγώνα «Lepanto 1571», σε συνεργασία με τον Ιστιοπλοϊκό Όμιλο Πατρών. Το Σάββατο το απόγευμα τα σκάφη καταπλέουν στο Ενετικό Λιμάνι και την Κυριακή το πρωί ακολουθούν οι απονομές και ο απόπλους.
Την Πέμπτη 8 και την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου, η ιστορία περνά στα παιδιά. Από τις δέκα το πρωί μέχρι τις δώδεκα το μεσημέρι, στο Ίδρυμα Δημητρίου και Αίγλης Μπότσαρη, παρουσιάζεται το δρώμενο «Αναμνήσεις μιας γαλέρας από τη Ναυμαχία του Lepanto…» για παιδιά από 8 έως 12 ετών, σε συνεργασία με τον Σύλλογο «Ναύπακτος. Πολιτιστικές Διαδρομές».
Το βράδυ της Πέμπτης, στις οκτώ και μισή, στο Adagio II, η ιστορία μεταφέρεται από τη θάλασσα στην Ελλάδα του 19ου αιώνα. Η ιστορικός Λύντια Τρίχα παρουσιάζει το βιβλίο της «Από τη Σμαράγδα στη Μαρία 1784-1897: Οι γυναίκες στη ζωή του Χαρίλαου Τρικούπη». Η Λύντια Τρίχα, γεννημένη στην Αθήνα το 1950 και με σπουδές στη Νομική, ασχολείται από το 1987 με την έρευνα της νεότερης ελληνικής ιστορίας και έχει επεξεργαστεί συστηματικά το αρχείο του Χαρίλαου Τρικούπη. Ο ίδιος ο Τρικούπης υπήρξε επανειλημμένα πρωθυπουργός της Ελλάδας στο τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, συνδέθηκε με την αρχή της δεδηλωμένης και με ένα εκτεταμένο πρόγραμμα υποδομών και αναδιοργάνωσης του κράτους.
Την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου, στις επτά και μισή το απόγευμα, ο Σύλλογος «Ναύπακτος. Πολιτιστικές Διαδρομές» βγαίνει στους δρόμους με την παρέλαση και την αναγγελία της Ναυμαχίας, που καταλήγει στο Ενετικό Λιμάνι. Μία ώρα αργότερα, στο Κέντρο Εμβαπτισμένης Πραγματικότητας για τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου, στο πρώην Ξενία, ακολουθεί το «Ταξίδι στον Ισπανικό Πολιτισμό: Μουσική, Χορός, Ποίηση». Στο πιάνο για τέσσερα χέρια βρίσκονται η Ζιζή Κορκοντζέλου και η Κωνσταντίνα Παπαγεωργίου, στον χορό η Βάλια Νασοπούλου, η Μάρθα Καραλή, η Άννα Μαρία Τραντά και η Μαργαρίτα Σταυροπούλου, ενώ την επιμέλεια των κειμένων και την απαγγελία έχει η Φαίη Γλαβά. Είναι μια δράση που φέρνει στο προσκήνιο τον ισπανικό πολιτισμό, όχι ως ξένο σώμα μέσα στην επέτειο, αλλά μέσα από τη σχέση που δημιούργησε η ίδια η ιστορία της Ναυπάκτου με την Ιβηρική.
Το Σάββατο, πριν από τη μεγάλη αναπαράσταση, υπάρχει και μια διαφορετική μάχη, αυτή τη φορά πάνω στη σκακιέρα. Στις τέσσερις το απόγευμα, στην παραλία Ψανής, ο Αθλητικός Σκακιστικός Όμιλος Ναυπάκτου «Έπαχτος» διοργανώνει το 16ο Τουρνουά Σκακιού Blitz «Lepanto».
Και την Κυριακή 11 Οκτωβρίου, η επέτειος περνά από την τελετή στην ιστορική τεκμηρίωση. Στις επτά και μισή το πρωί θα τελεστούν η Αρχιερατική Θεία Λειτουργία και η Δοξολογία στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Δημητρίου, με τον Μητροπολίτη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεο. Ο Ιερόθεος, κατά κόσμον Γεώργιος Βλάχος, γεννήθηκε στα Ιωάννινα το 1945, φοίτησε στη Θεολογική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και είναι ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου. Στις δέκα και σαράντα πέντε θα ακολουθήσουν η επιμνημόσυνη δέηση και η ρίψη στεφάνων στο Ενετικό Λιμάνι.
Στις έντεκα και μισή, στο Ίδρυμα Δημητρίου και Αίγλης Μπότσαρη, εγκαινιάζεται η ιστορική έκθεση «ΝΑΥΠΑΚΤΟΣ: Πολιορκία και Απελευθέρωση». Την έκθεση συνδιοργανώνουν τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, ο Δήμος Ναυπακτίας και η Αδελφότητα Ναυπακτίων Νομού Αττικής «Ο Έπαχτος». Κι εδώ η επέτειος αποκτά ίσως την πιο ουσιαστική της πλευρά: τα αρχεία και τα ιστορικά τεκμήρια βγαίνουν από τα ράφια και αποκτούν δημόσιο χώρο, γιατί η ιστορική μνήμη έχει αξία όταν ερευνάται και όχι όταν απλώς επαναλαμβάνεται.
Παράλληλα, στο Φετιχιέ Τζαμί φιλοξενείται η ατομική έκθεση «ONAR» του Κωστή Γεωργίου, με ελεύθερη είσοδο, ενώ λειτουργεί και το Κέντρο Εμβαπτισμένης Πραγματικότητας για τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου. Έτσι, από την ιστιοπλοΐα και το παιδικό δρώμενο μέχρι την ιστορική έκθεση και από τον Θερβάντες μέχρι τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία, η επέτειος απλώνεται σε ολόκληρη την πόλη.
Τετρακόσια πενήντα πέντε χρόνια μετά, λοιπόν, η Ναύπακτος δεν έχει απέναντί της απλώς ένα πολεμικό επεισόδιο του 16ου αιώνα. Έχει ένα κομμάτι της ταυτότητάς της και, ταυτόχρονα, ένα δύσκολο ιστορικό υλικό που αξίζει να διαβάζεται χωρίς θριαμβολογίες και χωρίς να γίνεται διακοσμητικό φόντο. Ο φετινός εορτασμός επιχειρεί ακριβώς αυτή τη σύνδεση: από τη μνήμη στη γνώση και από την αναπαράσταση στη σημερινή πολιτιστική ζωή της πόλης.
Ταυτότητα Επετείου
Διοργάνωση: Δήμος Ναυπακτίας
Συνδιοργάνωση: Περιφερειακή Ένωση Δήμων Δυτικής Ελλάδας
Τίτλος: «455 χρόνια από τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου»
Χαρακτήρας: επετειακός, ιστορικός, εκπαιδευτικός και πολιτιστικός κύκλος εκδηλώσεων
Ημερομηνία: 3 έως 11 Οκτωβρίου 2026
Χώρος: Ενετικό Λιμάνι και επιλεγμένοι πολιτιστικοί και ιστορικοί χώροι της Ναυπάκτου
Διεύθυνση: Ναύπακτος 30300, με διαφορετικό χώρο ανά δράση
Ώρα έναρξης: σύμφωνα με το ημερήσιο πρόγραμμα
η κεντρική Αναπαράσταση αρχίζει το Σάββατο 10 Οκτωβρίου στις 21:00.
Είσοδος: ελεύθερη
Επικοινωνία: Δήμος Ναυπακτίας, τηλέφωνα 26343 60102
και 26340 38635, ηλεκτρονικό ταχυδρομείο info@nafpaktos.gr.
