...
| Λευτέρης Τηλιγάδας |
Επίσκεψη του Ναπολέοντα Ζέρβα στο Αγρίνιο
| 6 Ιουνίου 1947 – Ο υπουργός Δημόσιας Τάξης, Ναπολέων Ζέρβας,
επισκέπτεται το Αγρίνιο μέσα σε κλίμα επίσημων τιμών
και δηλώσεων πίστης στην κρατική πολιτική του Εμφυλίου |
Το βράδυ της 6ης Ιουνίου του 1947 το Αγρίνιο φόρεσε τα επίσημά του για να υποδεχθεί τον υπουργό Δημόσιας Τάξης της «επτακέφαλης κυβέρνησης»[1], Ναπολέοντα Ζέρβα. Στην είσοδο της πόλης τον περίμεναν ο δήμαρχος Σεβαστιανός Καρβούνης, σύσσωμο το Δημοτικό Συμβούλιο, εκπρόσωποι των αρχών, επαγγελματικοί φορείς και πολιτευτές. Ήταν μια υποδοχή που έδειχνε καθαρά ότι οι τοπικές αρχές ήθελαν να τιμήσουν τον άνθρωπο που εκείνη την περίοδο είχε στα χέρια του έναν από τους πιο κρίσιμους μηχανισμούς του κράτους.
Από εκεί ο Ζέρβας πήγε στο Δημαρχείο, όπου συναντήθηκε με τοπικούς παράγοντες και εκπροσώπους οργανώσεων. Σύμφωνα με το δημοσίευμα της εποχής (ΕΜΠΡΟΣ 8.6.1947), οι παρευρισκόμενοι μίλησαν για τη χαρά τους που βρισκόταν στην πόλη και εξέφρασαν την πίστη τους στη νίκη απέναντι στους αντάρτες. Ήταν η γλώσσα της επίσημης Ελλάδας του Εμφυλίου, μιας Ελλάδας που έβλεπε τη σύγκρουση αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα της στρατιωτικής επικράτησης και της επιβολής της τάξης.
Όμως η πραγματικότητα εκείνων των χρόνων ήταν πολύ πιο σύνθετη και πολύ πιο σκοτεινή από όσα ακούγονταν στις αίθουσες των επισήμων. Το 1947 η χώρα ζούσε μια από τις πιο βίαιες περιόδους της ιστορίας της. Και ο Ναπολέων Ζέρβας δεν ήταν ένας απλός υπουργός που έκανε μια περιοδεία στην επαρχία. Ήταν ο πολιτικός προϊστάμενος ενός μηχανισμού που είχε αναλάβει να τσακίσει κάθε αντίσταση απέναντι στην κυρίαρχη κρατική πολιτική.
Όταν τότε μιλούσαν για «εκκαθάριση», δεν μιλούσαν για μια αφηρημένη πολιτική έννοια. Για χιλιάδες ανθρώπους αυτό σήμαινε συλλήψεις, στρατοδικεία, φυλακές, εξορίες και εκτελέσεις. Σήμαινε οικογένειες που ζούσαν με τον φόβο, ανθρώπους που έχαναν τη δουλειά τους ή την ελευθερία τους εξαιτίας των πολιτικών τους πεποιθήσεων και ολόκληρες κοινότητες βρέθηκαν στο στόχαστρο επειδή θεωρήθηκαν ύποπτες.
Η επίσκεψη του Ζέρβα στο Αγρίνιο δεν ήταν απλώς μια καταγραφή στο ημερολόγιο της πόλης. Ήταν ένα στιγμιότυπο μιας εποχή όπου το κυρίαρχο κρατικό καθεστώς προσπαθούσε να επιβάλει τη σιωπή ως προϋπόθεση της τάξης. Μια εποχή που όποιος αμφισβητούσε το κυρίαρχο αφήγημα μπορούσε εύκολα να βρεθεί απέναντι σε διώξεις και αποκλεισμούς.
Οι εφημερίδες βέβαια κατέγραψαν τις χειραψίες, τις υποδοχές και τα καλά λόγια αλλά δεν μπορούσαν να καταγράψουν τους φόβους, τις αγωνίες και τις μνήμες που κουβαλούσε ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας που βρίσκονταν «υπό διωγμό». Και ίσως εκεί να βρίσκεται η ουσία αυτής της επίσκεψης: όχι σε όσα ειπώθηκαν δημόσια εκείνο το βράδυ, αλλά σε όσα δεν μπορούσαν να ειπωθούν.
Στο σημείο αυτό να σημειώσουμε ότι οι εκλογές του 1946, αμέσως μετά τα Δεκεμβριανά, την αποχή του ΚΚΕ και τις παρεμβάσεις αρχικά των Βρετανών και στη συνέχεια των Αμερικανών άνοιξαν τον δρόμο για την κυριαρχία της «Ενωμένης Παράταξης των Εθνικοφρόνων» η οποία συγκέντρωσε το 55,12% των ψήφων και 206 έδρες, αλλά με τη συμπόρευση των κομμάτων του Ζέρβα και του Τουρκοβασίλη έλεγχε συνολικά 235 έδρες από τις 354 της ολομέλειας. Οι υπόλοιπες 117 ανήκαν στην φιλελεύθερη παράταξη και 2 ακόμα ανεξάρτητες.
Η τετραετία που ακολούθησε μόνο σταθερή δεν ήταν. Παρότι η Βουλή παρέμεινε η ίδια μέχρι το 1950, οι κυβερνήσεις διαδέχονταν η μία την άλλη. Ο Τσαλδάρης σχημάτισε τρεις κυβερνήσεις, ο Σοφούλης τέσσερις και ο Δημήτριος Μάξιμος δύο. Πίσω από τις συνεχείς αλλαγές βρισκόταν ένα πυκνό πολιτικό παρασκήνιο, με καθοριστικό ρόλο των ξένων δυνάμεων. Η πρώτη μεγάλη κίνηση ήταν το δημοψήφισμα της 1ης Σεπτεμβρίου 1946, που επανέφερε στον θρόνο τον βασιλιά Γεώργιο Β΄. Λίγο αργότερα, οι Αμερικανοί ανέλαβαν ουσιαστικά την πρωτοβουλία των εξελίξεων. Οδήγησαν στην αποχώρηση του Τσαλδάρη, προώθησαν την κυβέρνηση Μάξιμου και το 1947 πίεσαν για τον σχηματισμό κυβέρνησης υπό τον Θεμιστοκλή Σοφούλη, με στόχο τη διαχείριση του Εμφυλίου από ένα ευρύτερο πολιτικό σχήμα.
Το 1949 δημιουργήθηκε το «Μικρό Υπουργικό Συμβούλιο», όπου οι κρίσιμες αποφάσεις λαμβάνονταν σε συνεννόηση με τον αρχιστράτηγο Παπάγο και τους εκπροσώπους της αμερικανικής πρεσβείας. Ήταν μια περίοδος κατά την οποία οι ισορροπίες της χώρας καθορίζονταν όχι μόνο από τις κάλπες και τη Βουλή, αλλά και από ισχυρά κέντρα εξουσίας που δρούσαν πίσω από τις πολιτικές βιτρίνες.
—————————————————————————————————————————————————
Παραπομπές: 1.Επτακέφαλη Κυβέρνηση (Ιανουάριος 1947 – Αύγουστος 1948). Στις 27 Γενάρη 1947 παραιτήθηκε η κυβέρνηση Τσαλδάρη και ορκίστηκε κυβέρνηση, με τη συμμετοχή όλων των πολιτικών κομμάτων της τότε Βουλής. Πρωθυπουργός ορκίστηκε ο τραπεζίτης Δημήτριος Μάξιμος, με αντιπροέδρους τους Κ. Τσαλδάρη και Σ. Βενιζέλο. Ο Γ. Παπανδρέου ανέλαβε το υπουργείο Εσωτερικών, ο Στ. Γονατάς το Δημοσίων Έργων, ο Π. Κανελλόπουλος το Ναυτικών και ο Ν. Ζέρβας το Δημοσίας Τάξεως. Ήταν η λεγόμενη επτακέφαλη κυβέρνηση.
Πηγή: ΕΜΠΡΟΣ Φύλλο: 8/6/1947, Σελίδα: 4 | Γ. Ρωμαίου, Οι εκλογές του 1946 και ο Εμφύλιος, https://www.tovima.gr/, 6.8.2008
Φωτογραφία: Ο Ναπολέων Ζέρβας
Έρευνα – Κείμενα: Λ. Τηλιγάδας
——————————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
