Ελληνίς | 19/8 | Υπεράνω πάσης υποψίας

Η «υπεράνω πάσης υποψίας»
ανατομία της εξουσίας και της ανθρώπινης φύσης

Ελληνίς | Μαρκ. Μπότσαρη 2-6 | Αγρίνιο | τηλ.: 26410 56754

Την Τετάρτη 19 Αυγούστου 2026
Ώρα προβολής: 9:30 το βράδυ

Ιταλία, 1970, Έγχρωμο | Παραγωγή: Μαρίνα Τσικόνια, Ντανιέλε Σενάτορε
Σκηνοθεσία: Ελιο Πέτρι | Σενάριο: Ελιο Πέτρι, Ούγκο Πίρο
Φωτογραφία: Λουίτζι Κουβεϊγιέρ | Μοντάζ: Ρουτζέρο Μαστρογιάνι
Μουσική: Εννιο Μορρικόνε
Πρωταγωνιστούν: Τζιαν Μαρία Βολοντέ, Φλορίντα Μπολκάν, Τζιάνι Σαντούτσιο,
Οράτσιο Ορλάντο, Σέρτζιο Τραμόντι, Σάλβο Ραντόνε, Αρτούρο Ντομίνιτσι
Διάρκεια: 115 λεπτά | Γλώσσα: Ιταλικά | Υπότιτλοι: Ελληνικοί

Πρώτη ταινία της άτυπης «τριλογίας της νεύρωσης», το «Υπεράνω Πάσης Υποψίας» σηματοδότησε τη μεγάλη τομή στο έργο του Έλιο Πέτρι. Το 1970, καθώς η Ιταλία βυθιζόταν στα μολυβένια χρόνια, ο σκηνοθέτης ένωσε το giallo, το αστυνομικό θρίλερ, τη μαύρη κωμωδία και την πολιτική σάτιρα σε ένα φιλμ λαϊκό, γκροτέσκο και επικίνδυνα καθαρό ως προς τις προθέσεις του.

Η ιστορία ξεκινά με έναν φόνο. Ένας ανώτερος αστυνομικός σκοτώνει την ερωμένη του, αφήνει επίτηδες ενοχοποιητικά στοιχεία και επιστρέφει στο τμήμα, όπου πληροφορείται ότι προάγεται σε αρχηγό. Με τον δολοφόνο γνωστό εξαρχής, το ερώτημα δεν είναι ποιος διέπραξε το έγκλημα, αλλά αν η εξουσία μπορεί ποτέ να κατηγορήσει τον εαυτό της.

Ο «ντοτόρε» στρέφει τις υποψίες προς τον πρώην σύζυγο του θύματος και έναν ριζοσπάστη φοιτητή, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει να αποκαλυφθεί. Δεν θέλει απλώς να αποφύγει την τιμωρία, αλλά να αποδείξει πως βρίσκεται υπεράνω κάθε ελέγχου. Όσο ομολογεί, τόσο το σύστημα κατασκευάζει άλλοθι και διαστρέφει την πραγματικότητα, ώσπου ο καφκικός παραλογισμός γίνεται κανονικότητα.

Ο Τζιαν Μαρία Βολοντέ δίνει μια σαρωτική ερμηνεία, μεταμορφώνοντας τον ήρωα σε εκκολαπτόμενο φασίστα, τοξικό αρσενικό και φοβισμένο ανθρωπάκι που χρησιμοποιεί την κρατική ισχύ για να υψωθεί πάνω από τα ανθρώπινα μέτρα. Η νεύρωση εδώ είναι πολιτική ασθένεια: η παρατεταμένη χρήση εξουσίας γεννά την πεποίθηση ότι νόμοι, δικαιώματα και ζωές μπορούν να εξαφανιστούν ατιμώρητα.

Μέσα στο κλίμα της αστυνομικής καταστολής, της Πιάτσα Φοντάνα και της επερχόμενης φασιστικής βίας, ο Πέτρι κατέγραψε το σκοτάδι τη στιγμή της γέννησής του. Η ταινία κέρδισε στις Κάννες και απέσπασε το Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας, ανοίγοντας τον δρόμο για την «Εργατική Τάξη Πάει στον Παράδεισο».

Παρά τα σημάδια της εποχής της, παραμένει ανησυχητικά σύγχρονη. Η μουσική του Ένιο Μορικόνε συνοδεύει έναν άνθρωπο που γίνεται νόμος και έναν νόμο που προστατεύει τον άνθρωπό του. Γι’ αυτό η προειδοποίηση επιμένει: όταν η εξουσία αυτοαθωώνεται, το έγκλημα κυβερνά.

Ο Έλιο Πέτρι υπήρξε μία από τις πιο αιχμηρές και ανήσυχες φωνές του μεταπολεμικού ιταλικού κινηματογράφου. Γεννημένος στη Ρώμη το 1929, ξεκίνησε ως κριτικός και σεναριογράφος, κουβαλώντας στις ταινίες του τη μαρξιστική παιδεία, την πολιτική δυσπιστία και μια βαθιά γνώση των κοινωνικών αντιφάσεων. Το σινεμά του δεν χάιδευε καμία εξουσία: εξέταζε την κρατική καταστολή, την αλλοτρίωση της εργασίας, την ιδιοκτησία, την πατριαρχία και τη διαφθορά, χωρίς να μετατρέπεται σε στεγνό πολιτικό κήρυγμα.

Με έργα όπως «Ο Δολοφόνος», το «Έρευνα για έναν πολίτη υπεράνω πάσης υποψίας», «Η εργατική τάξη πάει στον Παράδεισο» και «Η ιδιοκτησία δεν είναι πια κλοπή», συνδύασε θρίλερ, σάτιρα, γκροτέσκο και κοινωνική αλληγορία. Καθοριστικοί συνεργάτες του υπήρξαν ο σεναριογράφος Ούγκο Πίρο, ο συνθέτης Ένιο Μορικόνε και ο ηθοποιός Τζιαν Μαρία Βολοντέ.

Πέθανε πρόωρα το 1982, μόλις 53 ετών. Άφησε όμως ένα έργο που παραμένει οδυνηρά επίκαιρο, επειδή αποκάλυψε κάτι που οι δημοκρατίες προτιμούν να κρύβουν: η εξουσία νοσεί

υπήρξε μία από τις πιο αιχμηρές και ανήσυχες φωνές του μεταπολεμικού ιταλικού κινηματογράφου. Γεννημένος στη Ρώμη το 1929, ξεκίνησε ως κριτικός και σεναριογράφος, κουβαλώντας στις ταινίες του τη μαρξιστική παιδεία, την πολιτική δυσπιστία και μια βαθιά γνώση των κοινωνικών αντιφάσεων. Το σινεμά του δεν χάιδευε καμία εξουσία: εξέταζε την κρατική καταστολή, την αλλοτρίωση της εργασίας, την ιδιοκτησία, την πατριαρχία και τη διαφθορά, χωρίς να μετατρέπεται σε στεγνό πολιτικό κήρυγμα.