20 Αυγούστου 2026

Τι πρέπει να ξέρουμε με αφορμή την Ημέρα των Κουνουπιών

Η Παγκόσμια Ημέρα Κουνουπιών είναι στις 20 Αυγούστου κάθε χρόνο. Πολλοί τη λένε και «Παγκόσμια Ημέρα κατά των Κουνουπιών», όμως η επίσημη ονομασία της είναι Παγκόσμια Ημέρα Κουνουπιών. Σκοπός της δεν είναι απλώς να μας θυμίσει πόσο ενοχλητικό είναι ένα τσίμπημα, αλλά είναι μια ευκαιρία να μιλήσουμε για τις σοβαρές ασθένειες που μπορούν να μεταδώσουν τα κουνούπια σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η συγκεκριμένη ημερομηνία επιλέχθηκε επειδή στις 20 Αυγούστου 1897 ο Βρετανός γιατρός Ρόναλντ Ρος έκανε μια πολύ σημαντική ανακάλυψη. Βρήκε το παράσιτο της ελονοσίας μέσα σε θηλυκό κουνούπι του γένους *Anopheles* και απέδειξε ότι τα κουνούπια παίζουν βασικό ρόλο στη μετάδοση της νόσου. Η ανακάλυψη αυτή άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες αντιμετώπιζαν την ελονοσία. Μερικά χρόνια αργότερα, το 1902, ο Ρος πήρε το Νόμπελ Ιατρικής.

Τα κουνούπια, λοιπόν, δεν είναι μόνο μια καλοκαιρινή ενόχληση. Μπορούν να μεταδώσουν την ελονοσία, τον δάγκειο πυρετό, τον ιό του Δυτικού Νείλου, τον κίτρινο πυρετό, τον ιό Ζίκα και άλλες σοβαρές ασθένειες. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας[1], μόνο το 2024 σημειώθηκαν περίπου 282 εκατομμύρια περιστατικά ελονοσίας και 610.000 θάνατοι. Οι περισσότεροι θάνατοι καταγράφηκαν στην Αφρική, ενώ τα μικρά παιδιά παραμένουν τα πιο ευάλωτα.

Το πρόβλημα δεν αφορά πλέον μόνο τις τροπικές χώρες. Η άνοδος της θερμοκρασίας, οι ήπιοι χειμώνες, οι αλλαγές στις βροχοπτώσεις, τα ταξίδια και το εμπόριο βοηθούν ορισμένα είδη κουνουπιών να εξαπλώνονται σε νέες περιοχές. Ένα τέτοιο είδος είναι το γνωστό κουνούπι-τίγρης, που έχει εγκατασταθεί και σε πολλές περιοχές της Ευρώπης. Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων[2] προειδοποιεί ότι οι ασθένειες που μεταδίδονται από κουνούπια αποτελούν πλέον μια νέα πραγματικότητα και για την Ευρώπη.

Στην Ελλάδα μας απασχολεί κυρίως ο ιός του Δυτικού Νείλου, που εμφανίζεται συχνότερα από το καλοκαίρι μέχρι το φθινόπωρο. Οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται δεν εμφανίζουν συμπτώματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, μπορεί να υπάρξουν σοβαρές επιπλοκές, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους και σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν άλλα προβλήματα υγείας.

Ο ΕΟΔΥ[3] προτείνει να χρησιμοποιούμε εντομοαπωθητικό, να τοποθετούμε σήτες και κουνουπιέρες και να φοράμε μακριά ρούχα όπου υπάρχουν πολλά κουνούπια. Χρειάζεται επίσης να αδειάζουμε τα στάσιμα νερά από γλάστρες, κουβάδες, πιατάκια και άλλα δοχεία, γιατί εκεί γεννούν τα αυγά τους.

Δεν φτάνουν, όμως, μόνο τα ατομικά μέτρα. Χρειάζονται έγκαιροι ψεκασμοί, καθαρισμός των δημόσιων χώρων, συνεχείς έλεγχοι και σωστή ενημέρωση. Η προστασία της δημόσιας υγείας όμως, είναι κυρίως ευθύνη της οργανωμένης πολιτείας και δεν μπορεί να αφήνεται αποκλειστικά στον κάθε πολίτη.