Έγινε 1 Αυγούστου στον κόσμο

Ό,τι έγινε… Έγινε

Γεγονότα

1774 – Ο Άγγλος θεολόγος, φυσικός φιλόσοφος και χημικός Τζόζεφ Πρίστλι απομόνωσε το αέριο που αργότερα ονομάστηκε οξυγόνο. Στο εργαστήριό του, στην έπαυλη του λόρδου Σέλμπερν στο Μπόουντ της Αγγλίας, θέρμανε οξείδιο του υδραργύρου συγκεντρώνοντας επάνω του τις ακτίνες του ήλιου με έναν μεγάλο μεγεθυντικό φακό. Το αέριο που παράχθηκε ενίσχυε θεαματικά την καύση και υποστήριζε την αναπνοή αποτελεσματικότερα από τον συνηθισμένο αέρα. Ο Πρίστλι το ονόμασε «αποφλογισμένο αέρα», καθώς παρέμενε προσκολλημένος στη θεωρία του φλογιστού, η οποία σύντομα θα εγκαταλειπόταν από τη χημεία.

Η προτεραιότητα της ανακάλυψης δεν θεωρείται απολύτως αδιαμφισβήτητη, επειδή ο Σουηδός Καρλ Βίλχελμ Σέελε είχε παραγάγει οξυγόνο νωρίτερα, χωρίς όμως να δημοσιεύσει εγκαίρως τα αποτελέσματά του, ενώ ο Αντουάν Λαβουαζιέ εξήγησε αργότερα τη σημασία του και του έδωσε το σημερινό του όνομα.

Ο Πρίστλι δημοσίευσε περισσότερα από 150 έργα, ασχολήθηκε με τον ηλεκτρισμό, μελέτησε πολλά αέρια και επινόησε μέθοδο παρασκευής ανθρακούχου νερού. Παράλληλα υπερασπίστηκε τη θρησκευτική ελευθερία, την ανοιχτή ανταλλαγή ιδεών και τα πολιτικά δικαιώματα των θρησκευτικών μειονοτήτων. Η υποστήριξή του προς τη Γαλλική Επανάσταση προκάλεσε βίαιες αντιδράσεις και το 1791 όχλος πυρπόλησε το σπίτι και το εργαστήριό του στο Μπέρμιγχαμ. Τρία χρόνια αργότερα εγκαταστάθηκε στην Πενσιλβάνια, όπου έζησε μέχρι τον θάνατό του το 1804.

1831 – Ο Ανδρέας Μιαούλης ανατίναξε στον ναύσταθμο του Πόρου τη φρεγάτα «Ελλάς» και την κορβέτα «Ύδρα», δύο από τα σημαντικότερα πλοία του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Η καταστροφή τους αποτέλεσε την κορύφωση της σκληρής σύγκρουσης ανάμεσα στην κυβέρνηση του Ιωάννη Καποδίστρια και την αντικυβερνητική παράταξη, στην οποία πρωταγωνιστούσαν ισχυρές οικογένειες της Ύδρας και της Μάνης. Οι Υδραίοι αξίωναν οικονομικές αποζημιώσεις για τη συμβολή τους στην Επανάσταση, αλλά η αντιπαράθεση αφορούσε κυρίως την προσπάθεια του Καποδίστρια να συγκροτήσει συγκεντρωτικό κράτος, περιορίζοντας την πολιτική και οικονομική αυτονομία των τοπικών ελίτ.

Όταν η κυβέρνηση αποφάσισε τον ναυτικό αποκλεισμό της Ύδρας, ο Μιαούλης κατέλαβε τα πλοία που βρίσκονταν στον Πόρο και αρνήθηκε να τα παραδώσει. Η επέμβαση του ρωσικού στόλου υπό τον ναύαρχο Πιοτρ Ρίκορντ όξυνε ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Μπροστά στο ενδεχόμενο να χάσει τον έλεγχο του ναυστάθμου, ο Μιαούλης διέταξε την πυρπόληση της «Ελλάς» και της «Ύδρας».

Η «Νήσος των Σπετσών» είχε ήδη καταστραφεί κατά τις προηγούμενες συγκρούσεις και δεν ανατινάχθηκε μαζί τους από τον Μιαούλη, όπως αναφέρεται συχνά σε μεταγενέστερες αφηγήσεις. Η πράξη προκάλεσε πανελλήνια κατακραυγή, επειδή τα πλοία είχαν αποκτηθεί με μεγάλες οικονομικές θυσίες κατά την Επανάσταση. Ο Κωνσταντίνος Κανάρης τη χαρακτήρισε σε επιστολή του προς τον Καποδίστρια «πράξη βαρβαροτάτη». Λιγότερο από δύο μήνες αργότερα, ο Κυβερνήτης δολοφονήθηκε στο Ναύπλιο, καθώς η πολιτική σύγκρουση είχε πλέον μετατραπεί σε βαθιά κρατική κρίση.

1931 – Άρχισε η λειτουργία της αυτόματης τηλεφωνίας στην Αθήνα από την Ανώνυμη Ελληνική Τηλεφωνική Εταιρεία, την ΑΕΤΕ, η οποία αποτέλεσε βασικό πρόδρομο του Οργανισμού Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος. Η εταιρεία δεν ιδρύθηκε εκείνη την ημέρα, όπως αναφέρεται συχνά, αλλά στις 8 Φεβρουαρίου 1930, στο πλαίσιο συμφωνίας του ελληνικού Δημοσίου με τη γερμανική Siemens.

Η σχετική σύμβαση κυρώθηκε τον Απρίλιο του ίδιου έτους με τον νόμο 4547 και ανέθεσε στην ΑΕΤΕ την ανάπτυξη της αυτόματης τηλεφωνίας, ενώ η κρατική υπηρεσία Ταχυδρομείων, Τηλεγραφείων και Τηλεφώνων διατήρησε τις υπεραστικές, διεθνείς και χειροκίνητες συνδέσεις. Στις 31 Ιουλίου 1931 εγκαινιάστηκε το νέο τηλεφωνικό μέγαρο της οδού Σταδίου 15 και αμέσως μετά τέθηκε σε λειτουργία το αυτόματο κέντρο, εξυπηρετώντας αρχικά περίπου 2.800 συνδρομητές.

Η αλλαγή ήταν ριζική για την καθημερινή επικοινωνία: ο καλών μπορούσε πλέον να σχηματίσει μόνος του τον αριθμό του συνδρομητή που αναζητούσε, χωρίς τη μεσολάβηση τηλεφωνήτριας. Η μετάβαση, πάντως, δεν ήταν ομαλή. Πολλοί χρήστες δυσκολεύονταν να χειριστούν τον περιστροφικό δίσκο, προκαλώντας αποτυχημένες κλήσεις και παράπονα, ενώ η ανεπαρκής ενημέρωση μετέτρεψε για ένα διάστημα τη νέα τεχνολογία σε καθημερινό πονοκέφαλο. Παρά τις δυσκολίες, το δίκτυο επεκτάθηκε σταδιακά σε άλλες πόλεις. Το 1949 οι τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες της ΑΕΤΕ εντάχθηκαν στον νεοσύστατο ΟΤΕ, σηματοδοτώντας τη μετάβαση σε ενιαίο δημόσιο τηλεπικοινωνιακό φορέα. τηλέφωνα είχαν εξελιχθεί σε «βάσανο».

1976 – Ο Νίκι Λάουντα τραυματίστηκε σοβαρά στο γερμανικό Γκραν Πρι, στη μεγάλη και εξαιρετικά επικίνδυνη διαδρομή Νόρντσλαϊφε του Νίρμπουργκρινγκ. Ο Αυστριακός οδηγός της Ferrari, παγκόσμιος πρωταθλητής του 1975 και επικεφαλής της βαθμολογίας, είχε επισημάνει πριν από τον αγώνα ότι η πίστα δεν διέθετε επαρκή μέτρα ασφαλείας. Πρότεινε μάλιστα στους οδηγούς να μην αγωνιστούν, αλλά η πρότασή του απορρίφθηκε στην ψηφοφορία.

Στον δεύτερο γύρο, μέσα σε ασταθείς καιρικές συνθήκες, η Ferrari 312T2 βγήκε από την πορεία της, χτύπησε στις προστατευτικές μπάρες και σε ανάχωμα, αναφλέχθηκε και επέστρεψε στη μέση της πίστας. Τα μονοθέσια των Μπρετ Λάνγκερ και Χάραλντ Ερτλ προσέκρουσαν στα συντρίμμια, ενώ ο Λάουντα παρέμεινε παγιδευμένος στις φλόγες, εισπνέοντας τοξικά αέρια. Οι οδηγοί Αρτούρο Μερτσάριο, Γκάι Έντουαρντς, Μπρετ Λάνγκερ και Χάραλντ Ερτλ εγκατέλειψαν τα αυτοκίνητά τους και, μαζί με ανθρώπους της πίστας, τον απεγκλώβισαν. Υπέστη βαριά εγκαύματα στο κεφάλι και σοβαρές βλάβες στους πνεύμονες, ενώ η κατάστασή του θεωρήθηκε τόσο κρίσιμη ώστε του δόθηκε η τελευταία μετάληψη.

Παρ’ όλα αυτά, επέστρεψε στους αγώνες μόλις έξι εβδομάδες αργότερα, στο Γκραν Πρι της Ιταλίας. Έχασε το πρωτάθλημα του 1976 από τον Τζέιμς Χαντ για έναν βαθμό, αλλά κατέκτησε ξανά τον τίτλο το 1977 και, με τη McLaren πλέον, το 1984. Το δυστύχημα σφράγισε το τέλος της Φόρμουλα 1 στην παλιά Νόρντσλαϊφε και επιτάχυνε τη συζήτηση για την ασφάλεια των οδηγών.

Γεννήσεις

1819 – Ο Χέρμαν Μέλβιλ γεννήθηκε την 1η Αυγούστου 1819 στη Νέα Υόρκη και ήταν το τρίτο από τα οκτώ παιδιά του Άλαν και της Μαρία Γκάνσβουρτ Μέλβιλ. Ο θάνατος του πατέρα του το 1832 άφησε την οικογένεια σε μεγάλη οικονομική δυσχέρεια και ανάγκασε τον νεαρό Χέρμαν να εγκαταλείψει σταδιακά την εκπαίδευσή του και να εργαστεί σε διαφορετικά επαγγέλματα.

Το 1839 μπάρκαρε ως ναύτης στο εμπορικό «St. Lawrence» και δύο χρόνια αργότερα εντάχθηκε στο πλήρωμα του φαλαινοθηρικού «Acushnet». Το 1842 εγκατέλειψε το πλοίο στις νήσους Μαρκέζας και έζησε για ένα διάστημα ανάμεσα στους κατοίκους της κοιλάδας Τάιπι.

Οι εμπειρίες του στον Ειρηνικό, στην Ταϊτή και στα εμπορικά και πολεμικά πλοία στα οποία υπηρέτησε τροφοδότησαν τα πρώτα βιβλία του, «Typee», «Omoo», «Redburn» και «White-Jacket».

Το 1851 εξέδωσε το «Μόμπι Ντικ», αφιερωμένο στον φίλο του Ναθάνιελ Χόθορν. Το έργο, μια πολυσύνθετη αφήγηση για την καταδίωξη της λευκής φάλαινας από τον καπετάνιο Άχαμπ, δεν γνώρισε την επιτυχία που περίμενε και η λογοτεχνική φήμη του Μέλβιλ υποχώρησε. Αντιμέτωπος με οικονομικά προβλήματα, εργάστηκε από το 1866 επί δεκαεννέα χρόνια ως τελωνειακός στη Νέα Υόρκη, συνεχίζοντας παράλληλα να γράφει ποίηση και πεζογραφία.

Πέθανε στις 28 Σεπτεμβρίου 1891, σχεδόν λησμονημένος από το ευρύ κοινό. Η μεγάλη αναβίωση του ενδιαφέροντος για το έργο του άρχισε γύρω από την εκατονταετηρίδα της γέννησής του, το 1919. Σήμερα ο Μέλβιλ θεωρείται κεντρική μορφή της αμερικανικής λογοτεχνίας και το «Μόμπι Ντικ» ένα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα του 19ου αιώνα.

1930 – Πιερ Μπουρντιέ. Γεννήθηκε την 1η Αυγούστου 1930 στο Ντενγκέν της νοτιοδυτικής Γαλλίας, σε οικογένεια ταπεινής κοινωνικής προέλευσης. Σπούδασε φιλοσοφία στην École Normale Supérieure του Παρισιού, αλλά η στρατιωτική θητεία και η παραμονή του στην αποικιοκρατούμενη Αλγερία τον έστρεψαν προς την κοινωνιολογία και την ανθρωπολογία.

Από το 1964 υπήρξε διευθυντής σπουδών στην École des Hautes Études en Sciences Sociales, ενώ το 1981 εξελέγη καθηγητής στην έδρα Κοινωνιολογίας του Collège de France. Το έργο του επιχείρησε να υπερβεί την αντίθεση ανάμεσα στην ατομική ελευθερία και στους κοινωνικούς καταναγκασμούς. Με την έννοια του habitus περιέγραψε τους τρόπους με τους οποίους οι κοινωνικές εμπειρίες, η ανατροφή και η ταξική θέση εγγράφονται στις διαθέσεις και στις πρακτικές των ανθρώπων.

Ανέλυσε επίσης τα κοινωνικά πεδία, το πολιτισμικό και κοινωνικό κεφάλαιο, τη συμβολική εξουσία και τους μηχανισμούς με τους οποίους η ανισότητα αναπαράγεται μέσα από την εκπαίδευση, τη γλώσσα, την τέχνη και τους θεσμούς. Στα σημαντικότερα έργα του περιλαμβάνονται «Οι κληρονόμοι», «Η διάκριση», «Η αναπαραγωγή», «Η αθλιότητα του κόσμου» και «Η ανδρική κυριαρχία».

Ίδρυσε το περιοδικό Actes de la recherche en sciences sociales και τον εκδοτικό φορέα Raisons d’agir. Από τη δεκαετία του 1990 παρενέβαινε ανοιχτά στους κοινωνικούς αγώνες, υποστηρίζοντας απεργούς, ανέργους και κινήματα αντίστασης στον νεοφιλελευθερισμό. Πέθανε στις 23 Ιανουαρίου 2002. Η σκέψη του παραμένει κρίσιμη επειδή έδειξε ότι η εξουσία δεν επιβάλλεται μόνο με νόμους και καταστολή, αλλά και μέσα από καθημερινές διακρίσεις που παρουσιάζονται ως φυσικές.

Θάνατοι

30 π.Χ. – Μάρκος Αντώνιος. Πέθανε την 1η Αυγούστου του 30 π.Χ. στην Αλεξάνδρεια, μετά την οριστική στρατιωτική επικράτηση του Οκταβιανού στην Αίγυπτο. Ρωμαίος πολιτικός και στρατηγός, είχε συνδεθεί στενά με τον Ιούλιο Καίσαρα, πολεμώντας στο πλευρό του στη Γαλατία και στον εμφύλιο πόλεμο. Μετά τη δολοφονία του Καίσαρα το 44 π.Χ., σχημάτισε μαζί με τον Οκταβιανό και τον Λέπιδο τη Δεύτερη Τριανδρία. Οι τρεις άνδρες απέκτησαν έκτακτες εξουσίες, εξαπέλυσαν τις αιματηρές προγραφές εναντίον των πολιτικών τους αντιπάλων και νίκησαν το 42 π.Χ. στους Φιλίππους τις δυνάμεις του Βρούτου και του Κάσσιου.

Ο Αντώνιος ανέλαβε τον έλεγχο των ανατολικών επαρχιών και συνδέθηκε πολιτικά και προσωπικά με την Κλεοπάτρα Ζ΄ της Αιγύπτου. Η σχέση τους, οι εδαφικές παραχωρήσεις προς τα παιδιά τους και η σύγκρουσή του με την Οκταβία, αδελφή του Οκταβιανού και νόμιμη σύζυγό του, χρησιμοποιήθηκαν στη Ρώμη ως υλικό μιας ισχυρής πολιτικής προπαγάνδας.

Το 31 π.Χ. οι δυνάμεις του Αντώνιου και της Κλεοπάτρας ηττήθηκαν από τον στόλο του Οκταβιανού και του Αγρίππα στη ναυμαχία του Ακτίου. Τον επόμενο χρόνο ο Οκταβιανός εισέβαλε στην Αίγυπτο. Όταν ο Αντώνιος πληροφορήθηκε λανθασμένα ότι η Κλεοπάτρα είχε πεθάνει, αυτοτραυματίστηκε θανάσιμα με το ξίφος του και μεταφέρθηκε κοντά της, όπου εξέπνευσε.

Η Κλεοπάτρα αυτοκτόνησε λίγες ημέρες αργότερα. Με την ήττα τους τερματίστηκε η ελληνιστική δυναστεία των Πτολεμαίων, η Αίγυπτος πέρασε στον έλεγχο της Ρώμης και ο Οκταβιανός άνοιξε τον δρόμο για τη μονοκρατορία και την ίδρυση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

1464 – Κόζιμο ντε’ Μέντιτσι. Πέθανε την 1η Αυγούστου 1464 στη βίλα του στο Καρέτζι, έχοντας κυριαρχήσει για τρεις δεκαετίες στην πολιτική ζωή της Φλωρεντίας. Γεννημένος το 1389, κληρονόμησε από τον πατέρα του, Τζοβάνι ντι Μπίτσι, μια από τις ισχυρότερες τράπεζες της Ευρώπης.

Αν και η Φλωρεντία παρέμενε τυπικά δημοκρατία, ο Κόζιμο χρησιμοποίησε τον πλούτο, τα δίκτυα πελατείας και την επιρροή του στις δημόσιες υπηρεσίες για να γίνει ο πραγματικός κυβερνήτης της. Το 1433 οι αντίπαλοί του, με επικεφαλής την οικογένεια Αλμπίτσι, πέτυχαν την εξορία του. Η απομάκρυνσή του, όμως, προκάλεσε οικονομικές και πολιτικές αναταράξεις, με αποτέλεσμα να επιστρέψει θριαμβευτικά το 1434 και να εδραιώσει την εξουσία των Μεδίκων.

Απέφευγε επιδεικτικά τους επίσημους τίτλους, διατηρώντας την εικόνα του απλού πολίτη, ενώ στην πραγματικότητα επηρέαζε αποφασιστικά την εκλογή των αξιωματούχων και την εξωτερική πολιτική. Στήριξε τη συμμαχία με τον Φραντσέσκο Σφόρτσα του Μιλάνου και συνέβαλε στην ισορροπία δυνάμεων που επέτρεψε στη Φλωρεντία να γνωρίσει μακρά περίοδο ανάπτυξης.

Χρηματοδότησε καλλιτέχνες και αρχιτέκτονες, υποστήριξε τον Φρα Αντζέλικο, τον Ντονατέλο και τον Μικελότσο, συγκέντρωσε χειρόγραφα και ενίσχυσε τον ουμανισμό και τη μελέτη της ελληνικής φιλοσοφίας. Μετά τον θάνατό του, η Σινιορία τού απένειμε τον τίτλο Pater Patriae, «Πατέρας της Πατρίδας», που χαράχθηκε στον τάφο του στον ναό του Σαν Λορέντσο. Τον διαδέχθηκε ο γιος του Πιέρο, ενώ την ισχύ της δυναστείας θα κορύφωνε αργότερα ο εγγονός του, Λαυρέντιος ο Μεγαλοπρεπής.