29 Σεπτεμβρίου 2026

Διεθνής Ημέρα Ενημέρωσης
για την Απώλεια και τη Σπατάλη Φαγητού
Παγκόσμια Ημέρα Καρδιάς

Το φαγητό δεν είναι σκουπίδι

Σήμερα, 29 Σεπτεμβρίου, είναι η Διεθνής Ημέρα Ενημέρωσης για την Απώλεια και τη Σπατάλη Φαγητού. Καθιερώθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 2019 και γιορτάζεται από το 2020, για να θυμίζει κάτι απλό αλλά πολιτικά βαρύ: την ώρα που άνθρωποι στερούνται το καθημερινό τους γεύμα, τεράστιες ποσότητες τροφής καταλήγουν στα σκουπίδια.

Σύμφωνα με στοιχεία του WWF, παγκοσμίως πετιέται ένα στα τρία τρόφιμα, δηλαδή περίπου 1,3 δισεκατομμύρια τόνοι τον χρόνο. Το 30% των φρούτων και λαχανικών απορρίπτεται επειδή δεν έχει την «σωστή» εμφάνιση, ενώ το 28% της καλλιεργήσιμης γης χρησιμοποιείται για τρόφιμα που τελικά δεν καταναλώνονται. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, 88 εκατομμύρια τόνοι φαγητού γίνονται απόβλητα κάθε χρόνο. Αναλογούν 173 κιλά σε κάθε κάτοικο, με το 10% να σχετίζεται με τις ημερομηνίες στις συσκευασίες.

Το ζήτημα δεν είναι ατομική ενοχή. Χρειάζονται σωστές αγορές, αποθήκευση και αξιοποίηση των περισσευμάτων στο σπίτι, αλλά κυρίως κανόνες για την παραγωγή, το εμπόριο, τις δωρεές και τη συλλογή αξιόπιστων στοιχείων. Η παραγωγή τροφίμων πιέζει ήδη το περιβάλλον και ενισχύει την κλιματική κρίση. Ο στόχος του ΟΗΕ είναι η μείωση της απώλειας και σπατάλης κατά 50% έως το 2030.

Στην Ελλάδα, όπου η επισιτιστική ανασφάλεια παραμένει πραγματική, οι παρεμβάσεις είναι ελάχιστες. Υπάρχει φορολογική απαλλαγή για δωρεές τροφίμων, όμως δεν υπάρχουν ακόμη πλήρη δεδομένα για το μέγεθος της σπατάλης. Και το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων, όπως έχει επισημανθεί, δεν προβλέπει συγκεκριμένες δράσεις περιορισμού της. Το φαγητό δεν είναι σκουπίδι πριν γίνει σκουπίδι. Είναι πόρος, κόπος και δικαίωμα. Είναι ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης και άμεσης, σοβαρής δημόσιας πολιτικής πια.

Η καρδιά δεν περιμένει

Η Παγκόσμια Ημέρα Καρδιάς, που τιμάται κάθε 29 Σεπτεμβρίου, καθιερώθηκε το 1999 από τη Διεθνή Ομοσπονδία Καρδιάς, με τη στήριξη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Η μέρα αυτή δεν ζητά να θυμηθούμε την καρδιά μας. Φέρνει στο προσκήνιο μια από τις βαθύτερες ανισότητες της δημόσιας υγείας: ποιος προλαβαίνει την πρόληψη και ποιος φτάνει αργά στη θεραπεία.

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα παραμένουν η πρώτη αιτία θανάτου παγκοσμίως. Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι το 2022 προκάλεσαν 19,8 εκατομμύρια θανάτους, περίπου το 32% του συνόλου. Το 85% αυτών των θανάτων οφειλόταν σε έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο. Πάνω από τα τρία τέταρτα καταγράφονται σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, όπου η πρόσβαση σε πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία συχνά δεν είναι δεδομένη.

Η εικόνα αφορά άμεσα και την Ελλάδα. Σύμφωνα με τα πρόσφατα ευρωπαϊκά στοιχεία, σχεδόν ένας στους τρεις θανάτους στη χώρα, το 2022, αποδόθηκε σε καρδιαγγειακά νοσήματα, όπως η ισχαιμική καρδιοπάθεια και το εγκεφαλικό. Τα παλιά στατιστικά που προέβλεπαν τι θα συμβεί το 2010 ή το 2025 δεν περιγράφουν πια την πραγματικότητα. Αυτό που μένει αμετάβλητο είναι η ανάγκη για καθολική πολιτική πρόληψης.

Το κάπνισμα, η υπέρταση, η καθιστική ζωή, η ανθυγιεινή διατροφή, η επιβλαβής κατανάλωση αλκοόλ και η ατμοσφαιρική ρύπανση αυξάνουν τον κίνδυνο. Η μεσογειακή διατροφή, η συστηματική κίνηση, η παρακολούθηση της πίεσης, της χοληστερόλης και του σακχάρου μπορούν να προστατεύσουν. Δεν αρκεί, όμως, η ατομική ευθύνη. Χρειάζονται πρωτοβάθμια φροντίδα, προσβάσιμες εξετάσεις, ασφαλείς γειτονιές για περπάτημα και πολιτικές που περιορίζουν το κάπνισμα και το ανθυγιεινό φαγητό. Η φροντίδα της καρδιάς είναι δικαίωμα, όχι προνόμιο.