5 Νοεμβρίου 2026

Διεθνής Ημέρα κατά της ενδοσχολικής βίας και του εκφοβισμού,
συμπεριλαμβανομένου του κυβερνοεκφοβισμού
Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για το Τσουνάμι
Παγκόσμια Ημέρα της Γλώσσας των Ρομά (Ρομάνι)

Σχολικός εκφοβισμός
Η βία δεν τελειώνει στο κουδούνι

Η βία στο σχολείο δεν περιορίζεται πια στην αυλή ή στην τάξη. Συνεχίζεται στα κινητά τηλέφωνα, στα κοινωνικά δίκτυα και στις διαδικτυακές συνομιλίες, πολλές φορές χωρίς το παιδί που τη δέχεται να βρίσκει έναν χώρο όπου μπορεί να αισθανθεί ασφαλές.

Η 5η Νοεμβρίου 2026 είναι η Διεθνής Ημέρα κατά της Ενδοσχολικής Βίας και του Εκφοβισμού, συμπεριλαμβανομένου του Κυβερνοεκφοβισμού. Η UNESCO έχει καθιερώσει τον εορτασμό της την πρώτη Πέμπτη κάθε Νοεμβρίου, ενώ το φετινό μήνυμα είναι «Κάθε μαθητής ασφαλής και καλά: Από τις υποσχέσεις στην πράξη»[1].

Τα διεθνή στοιχεία αποκαλύπτουν το μέγεθος του προβλήματος. Σύμφωνα με την UNESCO, ένας στους τρεις μαθητές παγκοσμίως υφίσταται σχολικό εκφοβισμό κάθε μήνα, ενώ ο διαδικτυακός εκφοβισμός επηρεάζει έως και ένα στα δέκα παιδιά[2].

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τον στρατηγικό σχεδιασμό του Υπουργείου Παιδείας, από τον Απρίλιο του 2024 μέχρι τον Ιούνιο του 2025 κατατέθηκαν 1.432 αναφορές στην πλατφόρμα stop-bullying.gov.gr. Τα περιστατικά αφορούσαν κυρίως παιδιά ηλικίας 9 έως 15 ετών, ενώ η Αχαΐα περιλαμβανόταν στις περιοχές με σημαντικό αριθμό καταγραφών[3]. Οι αναφορές αυτές δεν αποτυπώνουν κατ’ ανάγκη το σύνολο των πραγματικών περιστατικών. Καταγράφουν όσα έφτασαν στον επίσημο μηχανισμό.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο τα σχολεία διαθέτουν επαρκείς ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, εκπαιδευμένους εκπαιδευτικούς και διαδικασίες προστασίας. Γιατί η αντιμετώπιση του εκφοβισμού δεν μπορεί να εξαντλείται σε ενημερωτικές εκδηλώσεις και συστάσεις προς τους μαθητές. Απαιτεί ένα σχολείο που αναλαμβάνει καθημερινά την ευθύνη για την ασφάλεια κάθε παιδιού.

Τσουνάμι: Ο κίνδυνος δεν βρίσκεται μόνο στον Ειρηνικό

Όταν γίνεται λόγος για τσουνάμι, η σκέψη πηγαίνει συνήθως στις μεγάλες καταστροφές της Ασίας. Ωστόσο, ο κίνδυνος υπάρχει και στη Μεσόγειο, ακόμη και στις ελληνικές θάλασσες. Η 5η Νοεμβρίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για το Τσουνάμι, που καθιερώθηκε το 2015 από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών. Το φετινό μήνυμα είναι «Να είσαι προετοιμασμένος για τσουνάμι: Η ανθεκτικότητα ξεκινά από εσένα»[4][5].

Για την Ελλάδα, η επέτειος αποκτά ιδιαίτερη σημασία το 2026, καθώς συμπληρώθηκαν εβδομήντα χρόνια από τον καταστροφικό σεισμό της Αμοργού, στις 9 Ιουλίου 1956. Ο σεισμός προκάλεσε τσουνάμι που έπληξε περιοχές του Αιγαίου, με την αναρρίχηση των υδάτων να φτάνει τοπικά έως και τα είκοσι μέτρα[6]. Το ιστορικό αυτό γεγονός αποδεικνύει ότι η σεισμικότητα του ελληνικού χώρου συνδέεται και με θαλάσσιους κινδύνους.

Η ελληνική Πολιτική Προστασία επισημαίνει ότι μετά από ισχυρό παράκτιο σεισμό, μια ασυνήθιστη υποχώρηση ή άνοδος της στάθμης της θάλασσας πρέπει να αντιμετωπίζεται ως προειδοποιητικό σημάδι. Η άμεση απομάκρυνση προς μεγαλύτερο υψόμετρο μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική[7].

Ωστόσο, η ατομική προετοιμασία δεν αρκεί. Χρειάζονται οργανωμένα σχέδια εκκένωσης, σαφής σήμανση, ασκήσεις ετοιμότητας και αξιόπιστα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης. Για μια χώρα με εκτεταμένη ακτογραμμή, νησιωτικούς οικισμούς και σημαντική τουριστική δραστηριότητα, η πρόληψη δεν αποτελεί πολυτέλεια. Είναι δημόσια υποχρέωση, που πρέπει να εκπληρώνεται πολύ πριν εμφανιστεί το επόμενο επικίνδυνο κύμα.

Η γλώσσα των Ρομά διεκδικεί θέση
στο σχολείο και στην κοινωνία

Μια γλώσσα που δεν ακούγεται στο σχολείο, δεν εμφανίζεται στα δημόσια έγγραφα και σπάνια βρίσκει θέση στα μέσα ενημέρωσης αντιμετωπίζει σοβαρά εμπόδια στη μετάδοσή της στις επόμενες γενιές. Η 5η Νοεμβρίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα της Γλώσσας των Ρομά, της Ρομανί, που ανακηρύχθηκε από την UNESCO το 2015. Η Ρομανί ανήκει στις ινδοαριανές γλώσσες και διατηρείται σε διαφορετικές γλωσσικές ποικιλίες από κοινότητες Ρομά σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες[8][9]. Η αναγνώριση της γλώσσας συνδέεται άμεσα με το δικαίωμα στην εκπαίδευση, την πολιτιστική ταυτότητα και την καταπολέμηση των διακρίσεων.

Στην Ελλάδα, η πραγματικότητα παραμένει δύσκολη. Σύμφωνα με έρευνα του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που δημοσιεύθηκε το 2025, μόλις το 22% των παιδιών Ρομά στην Ελλάδα συμμετείχε στην προσχολική εκπαίδευση, το χαμηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών που εξετάστηκαν[10].

Υπάρχουν, πάντως, και σημαντικές εκπαιδευτικές προσπάθειες. Το Συμβούλιο της Ευρώπης υλοποίησε από το 2022 έως το 2025 ένα πιλοτικό πρόγραμμα αξιοποίησης της Ρομανί και της πολιτιστικής κληρονομιάς των Ρομά στη σχολική ζωή. Στην Ελλάδα συμμετείχαν τρία δημοτικά σχολεία, μεταξύ των οποίων το 4ο Δημοτικό Σχολείο Αμαλιάδας, στην Ηλεία[11]. Η αξιολόγηση του προγράμματος ανέδειξε θετικές επιδράσεις στην αυτοπεποίθηση, τη συμμετοχή και τη σχολική ένταξη των παιδιών[12].

Η σημερινή ημέρα, επομένως, θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: Μπορεί μια κοινωνία να μιλά για ισότητα στην εκπαίδευση, όταν η μητρική γλώσσα ορισμένων παιδιών παραμένει σχεδόν αόρατη; Η προστασία της Ρομανί δεν είναι μόνο ζήτημα πολιτιστικής κληρονομιάς. Είναι ζήτημα αναγνώρισης, ισοτιμίας και πραγματικής συμμετοχής των Ρομά στη δημόσια ζωή.