2 Νοεμβρίου 2026

Διεθνής Ημέρα για τον Τερματισμό της Ατιμωρησίας
για τα Εγκλήματα κατά των Δημοσιογράφων

Η Διεθνής Ημέρα για τον Τερματισμό της Ατιμωρησίας για τα Εγκλήματα κατά των Δημοσιογράφων (International Day to End Impunity for Crimes against Journalists) τιμάται κάθε χρόνο στις 2 Νοεμβρίου. Καθιερώθηκε από τη Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στις 18 Δεκεμβρίου 2013, με το ψήφισμα 68/163, με σκοπό να αναδείξει την ανάγκη προστασίας των δημοσιογράφων και, κυρίως, την υποχρέωση των κρατών να διερευνούν τις επιθέσεις εναντίον τους και να οδηγούν τους υπευθύνους στη Δικαιοσύνη. Η επιλογή της 2ας Νοεμβρίου συνδέεται με τη δολοφονία δύο Γάλλων δημοσιογράφων του Radio France Internationale, της Ζισλέν Ντιπόν (Ghislaine Dupont) και του Κλοντ Βερλόν (Claude Verlon), οι οποίοι απήχθησαν και δολοφονήθηκαν στο Κιντάλ, στο βόρειο Μάλι, στις 2 Νοεμβρίου 2013, ενώ πραγματοποιούσαν δημοσιογραφική αποστολή. Η δολοφονία τους έγινε αφορμή για τη θεσμική καθιέρωση μιας ημέρας αφιερωμένης στην καταπολέμηση της ατιμωρησίας.

Η ημέρα δεν αφορά αποκλειστικά τις δολοφονίες δημοσιογράφων. Περιλαμβάνει τις απαγωγές, τις αυθαίρετες κρατήσεις, τους βασανισμούς, τις απειλές, τις επιθέσεις, τη διαδικτυακή παρενόχληση και κάθε μορφή βίας ή εκφοβισμού που συνδέεται με την άσκηση της δημοσιογραφίας. Στο επίκεντρο βρίσκεται η διαπίστωση ότι όταν τα εγκλήματα αυτά δεν τιμωρούνται, περιορίζεται η ελευθερία του Τύπου και αποθαρρύνεται η δημοσιογραφική έρευνα για ζητήματα δημόσιου ενδιαφέροντος, όπως η διαφθορά, οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η κατάχρηση εξουσίας. Για το 2026, η UNESCO έχει επιλέξει το κεντρικό σύνθημα «Threats Evolve. Impunity Endures», δηλαδή «Οι απειλές εξελίσσονται. Η ατιμωρησία παραμένει». Η φετινή εκστρατεία επικεντρώνεται στους νέους κινδύνους που δημιουργούν οι τεχνολογίες και τα σύγχρονα οπλικά συστήματα, ιδιαίτερα στις εμπόλεμες περιοχές. Εξετάζει επίσης τη στοχευμένη βία κατά των γυναικών δημοσιογράφων, τις διαδικτυακές απειλές και τις διαφορετικές συνθήκες ατιμωρησίας σε χώρες που βρίσκονται σε πόλεμο και σε χώρες που δεν βρίσκονται.

Τα στοιχεία που παρουσιάζει η UNESCO για τη φετινή επέτειο είναι ιδιαίτερα σοβαρά. Κατά τη διετία 2024–2025 καταγράφηκαν 189 δολοφονίες δημοσιογράφων, με το 67% να σημειώνεται σε περιοχές ένοπλων συγκρούσεων. Πενήντα δημοσιογράφοι σκοτώθηκαν από μη επανδρωμένα αεροσκάφη, σε έξι εμπόλεμες ζώνες. Συνολικά, από το 2006 έως το 2025, περισσότεροι από 1.600 δημοσιογράφοι έχουν σκοτωθεί παγκοσμίως, ενώ το 86% των καταγεγραμμένων υποθέσεων παραμένει χωρίς δικαστική επίλυση, σύμφωνα με τα δεδομένα της UNESCO. Το ποσοστό αυτό αυξήθηκε κατά μία ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με την προηγούμενη έκθεση.

Στο μήνυμά του για τη 2α Νοεμβρίου 2026, που δημοσιεύτηκε την 1η Νοεμβρίου, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, υπογραμμίζει ότι έξι στις επτά δολοφονίες δημοσιογράφων παραμένουν ατιμώρητες, ενώ στις εμπόλεμες περιοχές το ποσοστό της ατιμωρησίας πλησιάζει το 100%. Παράλληλα, επισημαίνει ότι σε χώρες χωρίς ένοπλες συγκρούσεις το αντίστοιχο ποσοστό έχει μειωθεί από 94% σε 77% μετά την έναρξη του σχεδίου δράσης του ΟΗΕ το 2012. Στις 2 Νοεμβρίου 2026, στην έδρα της UNESCO στο Παρίσι, έχει προγραμματιστεί η παρουσίαση της νέας διετούς έκθεσης του οργανισμού για την ασφάλεια των δημοσιογράφων και την ατιμωρησία. Θα ακολουθήσουν συζητήσεις με εκπροσώπους κρατών, της Δικαιοσύνης, των διωκτικών αρχών και δημοσιογραφικών φορέων για τους μηχανισμούς προστασίας, τη διερεύνηση εγκλημάτων και την απόδοση ευθυνών.

Η ουσία της συγκεκριμένης παγκόσμιας ημέρας βρίσκεται στη σύνδεση της προστασίας του δημοσιογράφου με το δικαίωμα της κοινωνίας στην ενημέρωση. Κάθε ανεξιχνίαστη επίθεση δεν αφήνει μόνο έναν δημοσιογράφο ή την οικογένειά του χωρίς δικαίωση. Αφήνει και ένα δημοσιογραφικό έργο ενδεχομένως ανολοκλήρωτο, πληροφορίες που μπορεί να μην αποκαλυφθούν ποτέ και πολίτες που στερούνται τη δυνατότητα να γνωρίζουν.