15 Νοεμβρίου 2026

Ημέρα του Φυλακισμένου Συγγραφέα
Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης
για τα Θύματα των Τροχαίων Δυστυχημάτων

Όταν η εξουσία φοβάται τις λέξεις,
φυλακίζει εκείνους που τις γράφουν

Υπάρχουν άνθρωποι που βρίσκονται στη φυλακή όχι επειδή άσκησαν βία, αλλά επειδή έγραψαν ένα άρθρο, δημοσίευσαν ένα βιβλίο ή αμφισβήτησαν την εξουσία. Γι’ αυτούς τους ανθρώπους έχει καθιερωθεί η 15η Νοεμβρίου ως Ημέρα του Φυλακισμένου Συγγραφέα, με πρωτοβουλία της διεθνούς οργάνωσης PEN International, που υπερασπίζεται την ελευθερία της έκφρασης και τη λογοτεχνική δημιουργία [1].

Η φετινή ημέρα βρίσκει εκατοντάδες συγγραφείς και ανθρώπους του λόγου πίσω από τα κάγκελα. Σύμφωνα με την έκθεση Freedom to Write Index 2025 της PEN America, τουλάχιστον 401 συγγραφείς κρατήθηκαν σε 44 χώρες μέσα στο 2025, έναντι 375 την προηγούμενη χρονιά. Πρόκειται για αύξηση 68% σε σύγκριση με το 2019 [2].

Στη φετινή της εκστρατεία, η PEN International αναδεικνύει τέσσερις χαρακτηριστικές περιπτώσεις διωκόμενων ανθρώπων του λόγου από τη Βενεζουέλα, την Κίνα, την Αλγερία και τη Γεωργία, ζητώντας διεθνή αλληλεγγύη και την απελευθέρωσή τους [3]. Η καταστολή, όμως, δεν περιορίζεται στη φυλάκιση. Περιλαμβάνει απειλές, παρακολουθήσεις, απαγορεύσεις δημοσίευσης και εξαναγκασμό στην εξορία. Ο φόβος λειτουργεί προληπτικά, οδηγώντας πολλούς δημιουργούς στην αυτολογοκρισία.

Η δίωξη ενός συγγραφέα δεν στερεί μόνο από τον ίδιο την ελευθερία του. Στερεί από ολόκληρη την κοινωνία το δικαίωμα να γνωρίζει, να αμφισβητεί και να διαμορφώνει ανεξάρτητη κρίση. Γιατί η ελευθερία της έκφρασης δεν δοκιμάζεται όταν δημοσιεύονται όσα είναι αρεστά στην εξουσία, αλλά όταν μπορούν να ακουστούν όσα την ενοχλούν.

Οι νεκροί στους δρόμους
δεν είναι το αναπόφευκτο τίμημα της μετακίνησης

Κάθε χρόνο, εκατοντάδες οικογένειες στην Ελλάδα χάνουν έναν δικό τους άνθρωπο στον δρόμο. Πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν ζωές που διακόπηκαν, άνθρωποι που έμειναν με μόνιμες αναπηρίες και οικογένειες που αναζητούν απαντήσεις. Η τρίτη Κυριακή του Νοεμβρίου, που φέτος είναι η 15η Νοεμβρίου, έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα των Τροχαίων Δυστυχημάτων.

Η πρωτοβουλία ξεκίνησε το 1993 από τη βρετανική οργάνωση RoadPeace και αναγνωρίστηκε από τον ΟΗΕ το 2005 [4]. Η φετινή εκστρατεία έχει τρεις λέξεις στον πυρήνα της: «Θυμόμαστε, στηρίζουμε, δρούμε» [5]

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, περίπου 1,16 εκατομμύρια άνθρωποι χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους σε τροχαίες συγκρούσεις, ενώ οι τραυματισμοί στον δρόμο αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου για παιδιά και νέους ηλικίας 5 έως 29 ετών [6]

Στην Ελλάδα, τα προσωρινά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ καταγράφουν 518 νεκρούς το 2025, έναντι 664 το 2024. Στο πρώτο οκτάμηνο του 2026 καταγράφηκαν άλλοι 317 θάνατοι, παρότι σημειώθηκε μείωση σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025 [7]. Η μείωση είναι σημαντική, αλλά δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Η οδική ασφάλεια δεν μπορεί να εξαντλείται σε περιστασιακούς ελέγχους και εκκλήσεις για προσοχή. Χρειάζονται ασφαλείς δρόμοι, αποτελεσματική επιτήρηση, προστασία των πεζών και ουσιαστική υποστήριξη των θυμάτων.