Επίκαιρα

Ο προϋπολογισμός προβλέπει ανάπτυξη, υψηλότερα φορολογικά έσοδα
και νέες δαπάνες, αλλά οι ευρωπαϊκές εκτιμήσεις διαφέρουν
Στη Βουλή βρίσκεται από την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου ο κρατικός προϋπολογισμός του 2027, τον οποίο κατέθεσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης. Η κυβέρνηση προβλέπει συνέχιση της οικονομικής ανάπτυξης, νέα μέτρα στήριξης εισοδημάτων και περαιτέρω μείωση του δημόσιου χρέους. Την ίδια στιγμή, όμως, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν αύξηση των φορολογικών εσόδων, διατήρηση της ακρίβειας και σημαντική απόκλιση ανάμεσα στις κυβερνητικές προβλέψεις και τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση του υπουργείου, η ελληνική οικονομία αναμένεται να αναπτυχθεί κατά 2,3% το 2027, έναντι εκτιμώμενης ανάπτυξης 2% το 2026. Το ονομαστικό Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν προβλέπεται να αυξηθεί από τα 263,4 στα 275,9 δισεκατομμύρια ευρώ. Η ανεργία υπολογίζεται ότι θα περιοριστεί από το 8,4% στο 7,9%, ενώ οι ονομαστικές αμοιβές ανά εργαζόμενο αναμένεται να αυξηθούν κατά 3,9%.
Υπάρχει, ωστόσο, ένα κρίσιμο στοιχείο που διαφοροποιεί τη συνολική εικόνα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις φθινοπωρινές της προβλέψεις που δημοσιεύτηκαν στις 17 Νοεμβρίου, υπολογίζει την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας μόλις στο 1,5% για το 2027. Η διαφορά από την κυβερνητική πρόβλεψη φτάνει τις οκτώ δέκατες της ποσοστιαίας μονάδας. Πρόκειται για δύο επίσημες οικονομικές εκτιμήσεις, όχι για τελικά αποτελέσματα, αλλά η απόκλιση είναι ουσιαστική, καθώς επηρεάζει τις προσδοκίες για τα δημόσια έσοδα, τις επενδύσεις και τη δυνατότητα χρηματοδότησης των εξαγγελθέντων μέτρων.
Αντίστοιχη διαφορά υπάρχει και στις επενδύσεις. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση κατά 7,9% το 2027, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένει αισθητά χαμηλότερη αύξηση, περίπου 2,5%. Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η ολοκλήρωση της περιόδου υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης, το αυξημένο ενεργειακό κόστος και οι δυσκολότερες συνθήκες χρηματοδότησης ενδέχεται να επιβραδύνουν την επενδυτική δραστηριότητα. Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, στηρίζει την πρόβλεψή της στην ενίσχυση των δημόσιων επενδύσεων, στα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και στα φορολογικά κίνητρα για τις επιχειρήσεις.
Στο ζήτημα της ακρίβειας, ο προϋπολογισμός εκτιμά ότι ο εθνικός δείκτης τιμών καταναλωτή θα διαμορφωθεί στο 2,8% το 2027, από 4% το 2026. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει πληθωρισμό 3,2% για το 2027, με βάση τον εναρμονισμένο ευρωπαϊκό δείκτη. Για να γίνει σωστή σύγκριση, η αντίστοιχη κυβερνητική πρόβλεψη του εναρμονισμένου δείκτη είναι 2,6%. Επομένως, ακόμη και αν επιβεβαιωθεί το πιο αισιόδοξο κυβερνητικό σενάριο, οι τιμές συνολικά θα συνεχίσουν να αυξάνονται. Μικρότερος πληθωρισμός δεν σημαίνει επιστροφή των τιμών στα προηγούμενα επίπεδα.
Στο φορολογικό σκέλος, τα προβλεπόμενα έσοδα από φόρους φτάνουν τα 77,95 δισεκατομμύρια ευρώ, έναντι 76,14 δισεκατομμυρίων που εκτιμάται ότι θα εισπραχθούν το 2026. Πρόκειται για αύξηση περίπου 1,8 δισεκατομμυρίων ευρώ. Τα έσοδα από φόρο εισοδήματος προβλέπεται να αυξηθούν από 27,44 σε 28,97 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ τα έσοδα από ΦΠΑ υπολογίζονται κοντά στα 31 δισεκατομμύρια. Τα στοιχεία αυτά δεν αποδεικνύουν από μόνα τους αύξηση φορολογικών συντελεστών, δείχνουν όμως ότι το κράτος αναμένει υψηλότερες συνολικές εισπράξεις από τη φορολογία.
Η κυβέρνηση ανακοινώνει παράλληλα φορολογικές ελαφρύνσεις. Προβλέπεται μηδενισμός του σχετικού φορολογικού συντελεστή για εισόδημα μέχρι 20.000 ευρώ σε κατά κύριο επάγγελμα αγρότες και τρίτεκνους, με τις προϋποθέσεις που ορίζει η νομοθεσία. Ανακοινώνεται ακόμη σταδιακή κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για επιχειρήσεις, με αφετηρία την ελληνική περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη, καθώς και μείωση της προκαταβολής φόρου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις τοπικές οικονομίες έχει το γεγονός ότι η πρώτη φάση αυτών των αλλαγών αφορά την περιφέρεια, όπου δραστηριοποιούνται πολλές μικρές επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενοι.
Στο πεδίο της εργασίας, ο κατώτατος μισθός των 920 ευρώ προβλέπεται να αυξηθεί σε δύο στάδια, τον Απρίλιο του 2027 και τον Ιανουάριο του 2028, με τελικό στόχο τα 1.000 ευρώ. Επομένως, το ποσό των 1.000 ευρώ δεν αποτελεί αύξηση που θα ισχύσει από την αρχή του 2027. Από την 1η Απριλίου 2027 προβλέπεται επίσης μείωση κατά μισή ποσοστιαία μονάδα των ασφαλιστικών εισφορών των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα.
Για τους δημοσίους υπαλλήλους προβλέπεται νέο ετήσιο επίδομα Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ μικτά, με πρώτη καταβολή τον Δεκέμβριο του 2027. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου, αφορά περίπου 720.000 υπαλλήλους και λειτουργούς, ενώ το καθαρό ποσό θα διαφοροποιείται ανάλογα με τις κρατήσεις και την προσωπική φορολογική κατάσταση. Προβλέπεται ακόμη οριζόντια αναπροσαρμογή των αποδοχών τους, συνδεδεμένη με την αύξηση του κατώτατου μισθού.
Για τους συνταξιούχους, ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει τη φετινή ετήσια ενίσχυση των 400 ευρώ και νέα οριζόντια αύξηση συντάξεων από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η αύξηση υπολογίζεται, με τα σημερινά μακροοικονομικά δεδομένα, στο 2,9% και το δημοσιονομικό κόστος στα 850 εκατομμύρια ευρώ. Προβλέπεται εφαρμογή χωρίς συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς. Επιπλέον, ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει κατάργηση της περικοπής κατά 50% των συντάξεων λόγω θανάτου μετά την πάροδο της τριετίας. Πρόκειται για διαφορετικές παρεμβάσεις, που δεν πρέπει να συγχέονται με την ετήσια καταβολή των 400 ευρώ.
Στη στεγαστική πολιτική ανακοινώνεται το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», με πόρους δύο δισεκατομμυρίων ευρώ. Προβλέπεται επίσης ειδικός επενδυτικός λογαριασμός για ανηλίκους, στον οποίο η κρατική συμμετοχή θα αντιστοιχεί στις καταθέσεις των γονέων, μέχρι του ποσού των 1.200 ευρώ ετησίως. Στις παρεμβάσεις του νέου προϋπολογισμού περιλαμβάνονται επιπλέον μέτρα για την οικογένεια, την αναπηρία και την αντιμετώπιση ενεργειακών επιβαρύνσεων. Η πραγματική τους εφαρμογή θα εξαρτηθεί από τους όρους των επιμέρους ρυθμίσεων, την ενεργοποίηση των προγραμμάτων και τη διαθεσιμότητα των προβλεπόμενων κονδυλίων.
Σε ό,τι αφορά τις δημόσιες δαπάνες, ο προϋπολογισμός προβλέπει αύξηση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, ενώ για το υπουργείο Υγείας καταγράφονται αυξημένες πιστώσεις σε σύγκριση με τις αντίστοιχες εκτιμήσεις του 2026. Η ειδικότερη εικόνα των νοσοκομείων χρειάζεται προσοχή. Τα προβλεπόμενα συνολικά έσοδα νοσοκομείων και πρωτοβάθμιας φροντίδας αυξάνονται από 4,995 σε 5,117 δισεκατομμύρια ευρώ, αλλά οι συνολικές δαπάνες εμφανίζονται μειωμένες, από 4,580 σε 4,509 δισεκατομμύρια, κυρίως λόγω χαμηλότερων επενδυτικών δαπανών. Αντίθετα, αυξάνονται οι προβλεπόμενες δαπάνες για αγαθά και υπηρεσίες. Έτσι, ένας γενικός ισχυρισμός ότι «αυξάνεται» ή «μειώνεται» συνολικά η χρηματοδότηση της δημόσιας υγείας, χωρίς διάκριση των κονδυλίων, δεν αποδίδει την πλήρη εικόνα.
Στο δημοσιονομικό αποτέλεσμα, η κυβέρνηση προβλέπει πρωτογενές πλεόνασμα 3,2% του ΑΕΠ το 2027, περίπου 8,7 δισεκατομμύρια ευρώ. Οι τόκοι του δημόσιου χρέους υπολογίζονται στα 8,37 δισεκατομμύρια ευρώ. Μετά τη συνυπολογιστική επίδραση των τόκων, το συνολικό πλεόνασμα της Γενικής Κυβέρνησης περιορίζεται στο 0,1% του ΑΕΠ. Το δημόσιο χρέος προβλέπεται να μειωθεί από το 135,8% στο 128,5% του ΑΕΠ, ενώ σε απόλυτα ποσά εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει από περίπου 357,8 σε 354,6 δισεκατομμύρια ευρώ. Η μείωση ως ποσοστό του ΑΕΠ συνδέεται τόσο με την προβλεπόμενη υποχώρηση του ονομαστικού χρέους όσο και με τη μεγέθυνση της οικονομίας.
Ο προϋπολογισμός έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις. Το ΠΑΣΟΚ αμφισβητεί την αξιοπιστία των κυβερνητικών προβλέψεων και επικαλείται τις χαμηλότερες εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών, ιδιαίτερα για την ανάπτυξη και τις επενδύσεις. Το ΚΚΕ καταγγέλλει ότι τα φορολογικά βάρη και η κατανομή των κρατικών δαπανών λειτουργούν σε βάρος των εργαζομένων και συνδέει την αντίθεσή του με την απεργία της 25ης Νοεμβρίου. Ο ΣΥΡΙΖΑ, διά του Νίκου Παππά, καταγγέλλει ότι τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και η έμμεση φορολογία πιέζουν οικονομικά τα νοικοκυριά. Προτείνει φορολόγηση υπερκερδών, μείωση ΦΠΑ και φόρων καυσίμων, επαναφορά 13ης σύνταξης και μισθού. Παράλληλα, ζητά έγγραφα για τις διαπραγματεύσεις με την Κομισιόν, αμφισβητώντας το δημοσιονομικό όριο των 2,2 δισ. ευρώ.
Η κοινοβουλευτική διαδικασία βρίσκεται ακόμη στην αρχή. Η επεξεργασία του προϋπολογισμού στην αρμόδια επιτροπή έχει προγραμματιστεί για τις 26 και 27 Νοεμβρίου, ενώ η συζήτηση στην Ολομέλεια θα πραγματοποιηθεί από τις 11 έως τις 15 Δεκεμβρίου, με την ψηφοφορία να αναμένεται την τελευταία ημέρα.
Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο αν οι αριθμοί του προϋπολογισμού θα επιβεβαιωθούν. Είναι επίσης πώς θα κατανεμηθεί το πρόσθετο εισόδημα, ποιο μέρος των φορολογικών εσόδων θα επιστρέψει στις δημόσιες υπηρεσίες και στα νοικοκυριά, και κατά πόσο οι προβλεπόμενες αυξήσεις μισθών και συντάξεων θα μπορέσουν να αντισταθμίσουν το κόστος ζωής. Αυτά θα αποτελέσουν και τα ουσιαστικά πεδία της κοινοβουλευτικής αντιπαράθεσης.


