– 4 Ιουλίου 2026 –
Οι συνεταιρισμοί στην Ελλάδα δείχνουν πώς η παραγωγή,
η τοπική κοινωνία και η αξιοπρέπεια
μπορούν να μπουν πάνω από το μέγιστο κέρδος.
Υπάρχει ένας τρόπος να λειτουργεί μια επιχείρηση χωρίς να βρίσκεται στο κέντρο της ο μέτοχος, αλλά ο άνθρωπος. Αυτή ακριβώς την πραγματικότητα έρχεται να υπενθυμίσει κάθε χρόνο η Παγκόσμια Ημέρα Συνεταιρισμών, που καθιερώθηκε το 1995, με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από την ίδρυση της Διεθνούς Συμμαχίας των Συνεταιρισμών, και γιορτάζεται το πρώτο Σάββατο κάθε Ιουλίου.
Ο συνεταιρισμός αποτελεί μια ιδιαίτερη μορφή επιχειρηματικότητας, η οποία συσπειρώνει κυρίως μικροπαραγωγούς και στηρίζεται στη συλλογική δράση. Δεν πρόκειται για μια επιχείρηση που δημιουργείται για να εξυπηρετήσει εξωτερικούς επενδυτές, αλλά για μια επιχείρηση που δημιουργείται από τους ίδιους τους ανθρώπους και για τους ίδιους, με στόχο να καλύψει τις οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες των μελών της.
Δεν είναι τυχαίο ότι σήμερα περισσότεροι από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι σε όλο τον κόσμο συμμετέχουν σε συνεταιρισμούς. Το μέγεθος αυτό δείχνει ότι δεν πρόκειται για μια περιθωριακή ιδέα ούτε για μια θεωρητική άσκηση. Πρόκειται για ένα μοντέλο που εφαρμόζεται καθημερινά από εκατομμύρια ανθρώπους, οι οποίοι επιλέγουν να αντιμετωπίσουν συλλογικά τις προκλήσεις της οικονομικής ζωής.
Η βασική διαφορά ενός συνεταιρισμού από μια συνηθισμένη επιχείρηση βρίσκεται στον τρόπο λειτουργίας του. Δεν υπάρχουν μέτοχοι που αποφασίζουν με βάση το ποσοστό του κεφαλαίου που κατέχουν. Υπάρχουν μέλη, τα οποία λαμβάνουν δημοκρατικά τις αποφάσεις για τη λειτουργία της επιχείρησης. Τα ίδια αυτά μέλη είναι ταυτόχρονα και ιδιοκτήτες της. Αυτό σημαίνει ότι έχουν τον έλεγχο της επιχείρησης, αλλά και της διανομής των κερδών της.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο. Σε μια εποχή όπου θεωρείται σχεδόν αυτονόητο ότι άλλοι παράγουν και άλλοι αποφασίζουν, οι συνεταιρισμοί ακολουθούν μια διαφορετική λογική. Εκείνοι που συμμετέχουν στη λειτουργία της επιχείρησης είναι και εκείνοι που καθορίζουν την πορεία της. Η οικονομική δραστηριότητα συνδέεται άμεσα με τη συμμετοχή και όχι απλώς με την κατοχή του κεφαλαίου.
Οι συνεταιρισμοί είναι επίσης μοναδικοί επειδή τα μέλη τους είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι που ενδιαφέρονται για τις υπηρεσίες ή τα προϊόντα τους. Ανάλογα με το είδος του συνεταιρισμού, μπορεί να είναι εργαζόμενοι, παραγωγοί ή καταναλωτές. Οι εργαζόμενοι βρίσκουν εργασία και συμμετέχουν στα μερίσματα στους συνεταιρισμούς εργαζομένων. Οι παραγωγοί προωθούν τα προϊόντα τους και απολαμβάνουν τα αντίστοιχα οφέλη στους συνεταιρισμούς παραγωγών. Οι καταναλωτές συμμετέχουν επίσης στα οφέλη μέσα από καταναλωτικούς, στεγαστικούς συνεταιρισμούς ή συνεταιριστικές τράπεζες.
Το ίδιο μοντέλο δημιουργεί και ευκαιρίες για ανθρώπους που βρίσκονται σε πιο δύσκολη θέση. Μέσα από έναν συνεταιρισμό μπορούν να δημιουργήσουν τις δικές τους οικονομικές προοπτικές, να συμμετέχουν στις αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή τους και να μετατρέπουν τον ατομικό κίνδυνο σε συλλογική ευθύνη.
Ένα στοιχείο που εξακολουθεί να ξεχωρίζει τους συνεταιρισμούς είναι ότι δεν υπόσχονται εύκολες λύσεις, αλλά επειδή βασίζονται σε μια ιδέα που εξακολουθεί να ακούγεται ασυνήθιστη: ότι δηλαδή, οι άνθρωποι μπορούν να οργανώσουν την οικονομική τους δραστηριότητα συλλογικά, να αποφασίζουν οι ίδιοι για το μέλλον τους και να μοιράζονται τα αποτελέσματα της κοινής τους προσπάθειας.
