Ό,τι έγινε… Έγινε
Γεγονότα
325 – Λήγουν οι εργασίες της Α’ Οικουμενικής Συνόδου στη Νίκαια της Βιθυνίας. Η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος συγκλήθηκε το καλοκαίρι του 325 στη Νίκαια της Βιθυνίας, με πρωτοβουλία του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου. Συμμετείχαν κυρίως επίσκοποι από την ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Ο ακριβής αριθμός τους παραμένει αβέβαιος· οι ιστορικές εκτιμήσεις κινούνται περίπου μεταξύ 250 και 300, ενώ η εκκλησιαστική παράδοση καθιέρωσε τον συμβολικό αριθμό 318. Ο Κωνσταντίνος άνοιξε τις εργασίες, αλλά δεν συμμετείχε ως επίσκοπος στις αποφάσεις. Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα ποιος προήδρευσε, καθώς δεν έχουν σωθεί πλήρη πρακτικά της Συνόδου.
Κεντρικό ζήτημα ήταν η διδασκαλία του πρεσβυτέρου Αρείου από την Αλεξάνδρεια. Ο Άρειος υποστήριζε ότι ο Υιός δεν ήταν συναιώνιος με τον Πατέρα, αλλά είχε δημιουργηθεί από Αυτόν. Η Σύνοδος απέρριψε τη θέση και διατύπωσε το αρχικό Σύμβολο της Νικαίας, χαρακτηρίζοντας τον Χριστό «Θεόν αληθινόν εκ Θεού αληθινού», «γεννηθέντα, ου ποιηθέντα» και «ομοούσιον τω Πατρί». Ο Άρειος και όσοι αρνήθηκαν να υπογράψουν καταδικάστηκαν, ενώ η αυτοκρατορική εξουσία τούς επέβαλε εξορία. Το σημερινό Σύμβολο της Πίστεως πήρε την πληρέστερη μορφή του αργότερα, στην Κωνσταντινούπολη το 381.
Οι εργασίες δεν περιορίστηκαν στο αρειανικό ζήτημα. Συζητήθηκαν ο κοινός εορτασμός του Πάσχα, το Μελιτιανό σχίσμα στην Αίγυπτο και η εκκλησιαστική διοίκηση. Εκδόθηκαν είκοσι κανόνες για τις χειροτονίες, τη δικαιοδοσία των μητροπολιτών, την αποδοχή μετανοούντων και τη συμπεριφορά του κλήρου. Παρά τη βαριά κληρονομιά της, η Σύνοδος δεν έλυσε οριστικά την αρειανική διαμάχη· η σύγκρουση συνεχίστηκε για δεκαετίες, αποδεικνύοντας ότι ούτε τα δόγματα επιβάλλονται αυτομάτως με αυτοκρατορικά διατάγματα.
1261 – Ο Αλέξιος Στρατηγόπουλος, γόνος αριστοκρατικής οικογένειας και έμπειρος στρατιωτικός της Αυτοκρατορίας της Νίκαιας, εμφανίζεται στις πηγές στις αρχές της δεκαετίας του 1250. Είχε έναν γιο, τον Κωνσταντίνο, τον οποίο τύφλωσε ο αυτοκράτορας Θεόδωρος Β΄ Λάσκαρης, όταν η οικογένεια περιέπεσε σε δυσμένεια. Μετά την άνοδο του Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου, ο Στρατηγόπουλος ανέκτησε τη θέση του και συμμετείχε στις επιχειρήσεις εναντίον του Δεσποτάτου της Ηπείρου, όπου γνώρισε επιτυχίες αλλά και αιχμαλωσία.
Τον Ιούλιο του 1261, λίγο μετά την απελευθέρωσή του, ο Μιχαήλ Η΄ τον έστειλε με περίπου 800 άνδρες, πολλοί από τους οποίους ήταν Κουμάνοι, για να επιτηρήσει τους Βουλγάρους και να εξετάσει την άμυνα της Κωνσταντινούπολης. Κοντά στη Σηλυβρία, οι ντόπιοι Θεληματάριοι τον πληροφόρησαν ότι η λατινική φρουρά και ο ενετικός στόλος απουσίαζαν σε επιχείρηση κατά της Δαφνουσίας. Τη νύχτα της 24ης προς την 25η Ιουλίου, άνδρες του πέρασαν από μυστικό άνοιγμα κοντά στην Πύλη της Πηγής, εξουδετέρωσαν τους φρουρούς και άνοιξαν την είσοδο. Ο αυτοκράτορας Βαλδουίνος Β΄, οι Λατίνοι αξιωματούχοι και οι Ενετοί εγκατέλειψαν πανικόβλητοι την πόλη από τη θάλασσα. Έτσι τερματίστηκε, έπειτα από 57 χρόνια, η Λατινική Αυτοκρατορία. Ιστορική επισκόπηση
Στις 15 Αυγούστου ο Μιχαήλ Η΄ εισήλθε πανηγυρικά στην Κωνσταντινούπολη και αποκατέστησε τη βυζαντινή αυτοκρατορική εξουσία. Ο Στρατηγόπουλος, όμως, αιχμαλωτίστηκε ξανά στην Ήπειρο το 1262. Απελευθερώθηκε το 1265, ανταλλασσόμενος με την Άννα–Κωνσταντία των Χοενστάουφεν, και πέθανε μεταξύ 1271 και 1275.
1929 – Ψηφίζεται από τη Βουλή επί πρωθυπουργίας Ελευθερίου Βενιζέλου ο νόμος «Περί μέτρων ασφαλείας του κοινωνικού καθεστώτος και προστασίας των ελευθεριών». Το Ιδιώνυμο όπως έγινε ευρύτερα γνωστός ο νόμος είχε στόχο την καταστολή της κομμουνιστικής προπαγάνδας και δράσης.
Το πρώτο άρθρο προέβλεπε φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών και εκτοπισμό για όσους επιδίωκαν ή προπαγάνδιζαν την εφαρμογή ιδεών που θεωρούνταν ανατρεπτικές. Οι ίδιες ποινές μπορούσαν να επιβληθούν σε όσους, αξιοποιώντας απεργία ή ανταπεργία, προκαλούσαν ταραχές ή συγκρούσεις. Η αόριστη διατύπωση άφηνε στις αρχές μεγάλο περιθώριο να μετατρέπουν τη συνδικαλιστική και πολιτική δράση σε ποινικό αδίκημα. Εργατικές οργανώσεις διαλύθηκαν, έντυπα απαγορεύτηκαν και χιλιάδες άνθρωποι συνελήφθησαν, φυλακίστηκαν ή εξορίστηκαν.
Ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου και ο Γεώργιος Καφαντάρης αντιτάχθηκαν στον νόμο. Ο Βενιζέλος απέρριψε μάλιστα την πρόταση του Παπαναστασίου να περιληφθεί στην απαγόρευση και η φασιστική δράση, αποκαλύπτοντας προς ποια κατεύθυνση ήταν στραμμένη η κρατική πυγμή. Το 1936 η δικτατορία Μεταξά αντικατέστησε το Ιδιώνυμο με αυστηρότερα νομοθετήματα, γενικεύοντας τις δηλώσεις μετανοίας και τον έλεγχο των πολιτικών φρονημάτων. Έτσι, ένας νόμος φιλελεύθερης κυβέρνησης άνοιξε θεσμικά τον δρόμο για το σκληρό αντικομμουνιστικό κράτος των επόμενων δεκαετιών.
1967 – Ο πάπας Παύλος VI επισκέπτεται τον πατριάρχη Αθηναγόρα στην Κωνσταντινούπολη.
Είναι η πρώτη επίσκεψη πάπα στο ορθόδοξο πατριαρχείο, μετά το Σχίσμα του 1054. Μάλιστα, όπως ανέφεραν οι πληροφορίες της εποχής, οι καρδινάλιοι που συνόδευαν του Πάπα του φώναζαν «μπάστα», δηλαδή περίμενε, όταν ο Παύλος ΣΤ’ χωρίς να επηρεάζεται από τα όσα ορίζει το πρωτόκολλο κατέβαινε γρήγορα τη σκάλα του αεροπλάνου για να ασπαστεί τον Πατριάρχη Αθηναγόρα.
Τέσσερις μήνες, αργότερα ο Οικ. Πατριάρχης θα ταξίδευε στο Βατικανό για να γίνει δεκτός από τον Πάπα.
Είχε προηγηθεί η συνάντηση του 1964 μεταξύ Αθηναγόρα-Παύλου Στ’. Η συνάντηση εκείνη, που έγινε στις 5 και 6 Ιανουαρίου 1964 στα Ιεροσόλυμα, ήταν η πρώτη προκαθημένων της Ορθόδοξης και Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας έπειτα από 525 χρόνια.
Η τελευταία συνάντηση είχε γίνει στη Φλωρεντία το 1439 μεταξύ του Πάπα Ευγενίου Δ΄ και του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Ιωσήφ Β΄, αλλά δεν βρέθηκε τρόπος συνεννόησης, με αποτέλεσμα να παγιωθεί ο διχασμός των δύο Εκκλησιών.
Γεννήσεις
1831 – Γρηγόριος Μαρασλής. Γεννήθηκε στην Οδησσό το 1831 και ήταν γιος του εμπόρου Γρηγορίου Μαρασλή με καταγωγή από τα Μαράσια Έβρου και της Ζωής Θεοδωρίδη, από την Κωνσταντινούπολη. Φοίτησε στην ελληνεμπορική σχολή Οδησσού, στο Λύκειο Ρισελιέ στην Οδησσό και εν συνεχεία στο Παρίσι.
Μετά την επιστροφή του στην Οδησσό ακολούθησε σταδιοδρομία στην δημόσια διοίκηση εργαζόμενος αρχικά στο γραφείο του γενικού διοικητή του Καυκάσου Βοροντσώφ. Το 1867 άρχισε να υπηρετεί ως δημόσιος υπάλληλος στον δήμο Οδησσού. Το 1877 εξελέγη δημοτικός σύμβουλος Οδησσού και το 1878 δήμαρχος Οδησσού.
Επανεξελέγη τέσσερις φορές στην ίδια θέση παραμένοντας μέχρι και το 1894. Κατά τη διάρκεια της δημαρχιακής θητείας του ο Μαρασλής κατόρθωσε να μεταβάλει την Οδησσό σε σύγχρονη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα μεριμνώντας για την ηλεκτροδότηση της πόλης και κατασκευάζοντας θέατρο, τροχιοδρόμους, νοσοκομεία, γηροκομείο, υδραγωγείο, πληθώρα σχολείων, δημοτικό αναγνωστήριο και παιδικούς σταθμούς. Ειδικότερα κατά τη θητεία του δημιούργησε μεγάλο δημοτικό πάρκο, το οποίο εγκαινίασε ο ίδιος ο Τσάρος Αλέξανδρος Β΄, δημοτικό πτωχοκομείο χωρητικότητας 150 ατόμων, δημοτικές φυλακές κ.ά.
Παράλληλα με την πολιτική του δράση συνέχισε τις εμπορικές δραστηριότητες του πατέρα του.
Για την πολυσχιδή δραστηριότητά του τιμήθηκε πολλάκις. Συγκεκριμένα είχε τιμηθεί από το ελληνικό κράτος με τον Αργυρό Σταυρό των Ιπποτών του Βασιλικού Τάγματος του Σωτήρος (1871), με τον ρωσικό τίτλο του Ιππότη του Αυτοκρατορικού Τάγματος της Αγίας Άννας (2ας τάξεως) καθώς και με τον τίτλο του Κρατικού Συμβούλου (1874). Από το 2004 ο δήμος Οδησσού έχει καθιερώσει το “Μετάλλιο Μαρασλή” ως τιμητική διάκριση. Να σημειωθεί επίσης πως η πλατεία των Ελλήνων, στο κέντρο της Οδησσού, κοσμείται με προτομή του Μαρασλή ενώ άγαλμά του υπάρχει στην αρχή της οδού Μαρασλή. Εκτός από την Οδησσό, το όνομά του φέρουν δρόμοι σε αρκετές πόλεις της Ελλάδας μεταξύ των οποίων και στην Αθήνα.
Απεβίωσε την 1η Μαΐου 1907 από συγκοπή καρδιάς και ενταφιάστηκε στην αυλή της εκκλησίας της Αγίας Τριάδας στην Οδησσό. Το ταφικό μνημείο καταστράφηκε μετά την Οκτωβριανή επανάσταση και σήμερα δεν διατηρείται.
1848 – Άρθουρ Τζέιμς Μπάλφουρ. Γεννήθηκε στις 25 Ιουλίου 1848 και υπήρξε μία από τις μακροβιότερες μορφές της βρετανικής συντηρητικής πολιτικής. Εξελέγη βουλευτής το 1874 και απέκτησε ιδιαίτερη επιρροή ως γενικός γραμματέας για την Ιρλανδία, εφαρμόζοντας σκληρή κατασταλτική πολιτική απέναντι στις αγροτικές κινητοποιήσεις και απορρίπτοντας κατηγορηματικά την ιρλανδική αυτοκυβέρνηση. Από το 1891 ηγήθηκε των Συντηρητικών στη Βουλή των Κοινοτήτων, υπηρετώντας στις κυβερνήσεις του θείου του, λόρδου Σάλσμπερι.
Τον Ιούλιο του 1902 ανέλαβε πρωθυπουργός. Η κυβέρνησή του ψήφισε τον Εκπαιδευτικό Νόμο του 1902, που αναδιοργάνωσε το σχολικό σύστημα της Αγγλίας και της Ουαλίας, καθώς και τον νόμο του 1903 για την εξαγορά γης στην Ιρλανδία. Στην εξωτερική πολιτική συνέβαλε στην προσέγγιση με τη Γαλλία, η οποία αποτυπώθηκε στην Εγκάρδια Συνεννόηση του 1904. Οι αντιθέσεις για το ελεύθερο εμπόριο διέσπασαν το κόμμα του και τον οδήγησαν σε παραίτηση το 1905.
Η βαρύτερη ιστορική κληρονομιά του συνδέεται με τη θητεία του ως υπουργού Εξωτερικών. Στις 2 Νοεμβρίου 1917 υπέγραψε επιστολή προς τον λόρδο Ρότσιλντ,με την οποία η βρετανική κυβέρνηση υποστήριζε τη δημιουργία «εθνικής εστίας για τον εβραϊκό λαό» στην Παλαιστίνη. Η Διακήρυξη υποσχόταν προστασία των αστικών και θρησκευτικών δικαιωμάτων των μη εβραϊκών κοινοτήτων, αλλά απέφευγε επιμελώς να αναγνωρίσει τα πολιτικά και εθνικά δικαιώματα της αραβικής πλειονότητας. Ήταν μια αποικιακή υπόσχεση για μια χώρα που η Βρετανία δεν κατείχε ακόμη, με συνέπειες που παραμένουν ανοιχτές και αιματηρές.
Ο Μπάλφουρ έγινε κόμης το 1922 και πέθανε στις 19 Μαρτίου 1930, σε ηλικία 81 ετών.
Θάνατοι
1920 – Ιωάννης Κονδυλάκης. Γεννήθηκε το 1861 στην Άνω Βιάννο της Κρήτης, σε μια εποχή διαδοχικών εξεγέρσεων κατά της οθωμανικής κυριαρχίας. Η Επανάσταση του 1866 ανάγκασε την οικογένειά του να καταφύγει για τρία χρόνια στον Πειραιά. Επιστρέφοντας στην Κρήτη, συνέχισε τις σπουδές του, αλλά το 1877 εγκατέλειψε προσωρινά το Γυμνάσιο για να συμμετάσχει στις επαναστατικές κινητοποιήσεις. Εργάστηκε αργότερα ως δικαστικός υπάλληλος στα Χανιά και στη Σητεία.
Το 1884 αποφοίτησε από τη Βαρβάκειο Σχολή της Αθήνας και δημοσίευσε στην «Εστία» το πρώτο του διήγημα, «Η Κρήσσα ορφανή». Φοίτησε στη Φιλοσοφική Σχολή χωρίς να ολοκληρώσει τις σπουδές του και στράφηκε στη δημοσιογραφία. Συνεργάστηκε με πολλές εφημερίδες και, κυρίως μέσα από το «Εμπρός», καθιέρωσε το ελληνικό χρονογράφημα ως αυτοτελές λογοτεχνικό και δημοσιογραφικό είδος. Υπέγραφε συχνά με το ψευδώνυμο «Διαβάτης», παρατηρώντας την καθημερινότητα με χιούμορ, λεπτή ειρωνεία και κοινωνική οξυδέρκεια. Υπήρξε επίσης πρωτεργάτης της ίδρυσης της Ενώσεως Συντακτών και πρώτος πρόεδρός της.
Στα έργα του, όπως ο «Πατούχας», η «Πρώτη αγάπη», το «Όταν ήμουν δάσκαλος» και οι «Άθλιοι των Αθηνών», η κρητική ηθογραφία μετατρέπεται σε διεισδυτική ψυχογραφία. Η γλώσσα του ήταν απλή δημοσιογραφική καθαρεύουσα, ζωντανή και απαλλαγμένη από επιδεικτική μεγαλοστομία. Ο Κωστής Παλαμάς αναγνώρισε ότι μετέπλασε το χρονογράφημα σε κοινωνικό σχόλιο, αφήγηση και κριτική μαζί. Ο Κονδυλάκης πέθανε στο Ηράκλειο τον Ιούλιο του 1920, αφήνοντας πίσω του ένα έργο όπου η λογοτεχνία δεν κοιτάζει αφ’ υψηλού την καθημερινή ζωή, αλλά γεννιέται μέσα από αυτήν.
1967 – Κωνσταντίνος Παρθένης. Γεννήθηκε το 1878 ή το 1879 στην Αλεξάνδρεια, από Έλληνα πατέρα και Ιταλίδα μητέρα. Μεγάλωσε σε πολυγλωσσικό περιβάλλον και απέκτησε ευρεία καλλιτεχνική παιδεία. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1890 έως το 1903 σπούδασε ζωγραφική στη Βιέννη, κοντά και στον Καρλ Ντίφενμπαχ, ενώ παράλληλα παρακολούθησε μαθήματα μουσικής. Η μουσική, ο συμβολισμός και η ευρωπαϊκή πρωτοπορία θα επηρέαζαν καθοριστικά τη ζωγραφική του.
Το 1903 ήρθε στην Ελλάδα, ταξίδεψε και αγιογράφησε ναούς στον Πόρο και αργότερα στο Κάιρο. Από το 1909 έζησε για μερικά χρόνια στο Παρίσι, όπου γνώρισε τον ιμπρεσιονισμό, τον μεταϊμπρεσιονισμό και τα νεότερα καλλιτεχνικά ρεύματα. Επιστρέφοντας εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα και το 1917 οριστικά στην Αθήνα. Την ίδια χρονιά συμμετείχε στην ίδρυση της «Ομάδας Τέχνη», η οποία αμφισβήτησε ανοιχτά τον συντηρητικό ακαδημαϊσμό της ελληνικής καλλιτεχνικής ζωής.
Η μεγάλη έκθεσή του στο Ζάππειο το 1920 τον καθιέρωσε και του χάρισε το Εθνικό Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών, προκαλώντας παράλληλα αντιδράσεις στους ακαδημαϊκούς κύκλους. Το 1929 διορίστηκε καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών, όπου δίδαξε έως το 1947. Ανάμεσα στους μαθητές του ήταν ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Νίκος Εγγονόπουλος και ο Διαμαντής Διαμαντόπουλος.
Στη ζωγραφική του συνέδεσε την αρχαία και τη βυζαντινή παράδοση με τον συμβολισμό, την Art Nouveau και τη μοντέρνα ευρωπαϊκή τέχνη. Θρησκευτικές μορφές, ήρωες, τοπία και αλληγορίες απέκτησαν μια πνευματική, σχεδόν μουσική οργάνωση. Μετά το 1948 απομονώθηκε σταδιακά στο σπίτι του, κάτω από την Ακρόπολη. Πέθανε στις 25 Ιουλίου 1967, αφήνοντας πίσω του μια ζωγραφική που δεν εκσυγχρόνισε απλώς την ελληνική τέχνη· άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο εκείνη έβλεπε τον ίδιο τον τόπο της.
Πηγές: sansimera.gr, el.wikipedia
