Ό,τι έγινε… Έγινε
Γεγονότα
1944 – Σημειώνεται η αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του Αδόλφου Χίτλερ, γνωστή ως συνωμοσία της 20ής Ιουλίου. Κεντρικό πρόσωπο υπήρξε ο συνταγματάρχης Κλάους φον Στάουφενμπεργκ, ο οποίος, μαζί με ανώτερους αξιωματικούς και πολίτες αντιπάλους του ναζιστικού καθεστώτος, επιδίωξε να συνδέσει τη δολοφονία του δικτάτορα με την ενεργοποίηση του σχεδίου «Βαλκυρία».
Το σχέδιο είχε αρχικά καταρτιστεί για την αντιμετώπιση εσωτερικών αναταραχών, οι συνωμότες όμως το τροποποίησαν ώστε, μετά τον θάνατο του Χίτλερ, να καταλάβουν τα κέντρα εξουσίας, να αφοπλίσουν τα SS και να σχηματίσουν νέα κυβέρνηση. Στον ευρύτερο πυρήνα συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο στρατηγός Λούντβιχ Μπεκ και ο συντηρητικός πολιτικός Καρλ Γκέρντελερ, που προορίζονταν για καίριους ρόλους στη μεταπολεμική κυβέρνηση.
Ο Στάουφενμπεργκ μετέφερε έναν εκρηκτικό μηχανισμό στη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο αρχηγείο «Λημέρι του Λύκου», στην Ανατολική Πρωσία, κοντά στη σημερινή πόλη Κεντρίν της Πολωνίας. Άφησε τον χαρτοφύλακα κάτω από το τραπέζι, κοντά στον Χίτλερ, και αναχώρησε πιστεύοντας ότι η έκρηξη είχε επιτύχει τον σκοπό της. Ωστόσο, η μετακίνηση του χαρτοφύλακα πίσω από ένα χοντρό ξύλινο στήριγμα περιόρισε το ωστικό κύμα.
Τέσσερις άνθρωποι τραυματίστηκαν θανάσιμα, ενώ ο Χίτλερ επέζησε με σχετικά ελαφρά τραύματα. Όταν έγινε γνωστό ότι παρέμενε ζωντανός, η επιχείρηση στο Βερολίνο κατέρρευσε. Ο Στάουφενμπεργκ και στενοί συνεργάτες του εκτελέστηκαν τη νύχτα, ενώ ακολούθησαν μαζικές συλλήψεις, βασανισμοί και εκτελέσεις. Τα κίνητρα των συνωμοτών δεν ήταν ενιαία ούτε απαλλαγμένα από αντιφάσεις, η πράξη τους όμως καταγράφηκε ως η σημαντικότερη οργανωμένη απόπειρα ανατροπής του ναζιστικού καθεστώτος εκ των έσω.
1969 – Η σεληνάκατος «Αετός» της αποστολής Apollo 11 προσεδαφίζεται στη Σελήνη και, λίγες ώρες αργότερα, ο Αμερικανός αστροναύτης Νιλ Άρμστρονγκ γίνεται ο πρώτος άνθρωπος που πατά στην επιφάνειά της. Η προσεδάφιση πραγματοποιήθηκε στις 20 Ιουλίου, στη Θάλασσα της Ηρεμίας, με τον Άρμστρονγκ και τον Μπαζ Όλντριν μέσα στη σεληνάκατο, ενώ ο Μάικλ Κόλινς παρέμενε σε τροχιά με το όχημα διακυβέρνησης «Κολούμπια».
Στις 02:56 της 21ης Ιουλίου, σε Παγκόσμιο Συντονισμένο Χρόνο, ο Άρμστρονγκ κατέβηκε τη σκάλα και πρόφερε τη φράση που έμεινε στην ιστορία: «Ένα μικρό βήμα για έναν άνθρωπο, ένα γιγάντιο άλμα για την ανθρωπότητα». Περιέγραψε το έδαφος ως λεπτόκοκκο, σχεδόν σαν σκόνη, και διαπίστωσε ότι μπορούσε εύκολα να το ανασηκώσει με το άκρο του ποδιού του. Περίπου είκοσι λεπτά αργότερα τον ακολούθησε ο Όλντριν, ο οποίος συνόψισε το σεληνιακό τοπίο με τις λέξεις «θαυμάσια ερήμωση».
Οι δύο αστροναύτες παρέμειναν έξω από τη σεληνάκατο περίπου δυόμισι ώρες. Εγκατέστησαν επιστημονικά όργανα, συνέλεξαν περίπου 21,5 κιλά πετρωμάτων και σεληνιακού εδάφους, φωτογράφισαν την περιοχή και τοποθέτησαν την αμερικανική σημαία. Άφησαν επίσης αναμνηστική πλάκα, η οποία δήλωνε ότι είχαν έρθει ειρηνικά εκ μέρους ολόκληρης της ανθρωπότητας.
Τη ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση την παρακολούθησαν εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι και ένα εξαιρετικά σύνθετο τεχνολογικό εγχείρημα μετατράπηκε σε παγκόσμια εμπειρία. Η αποστολή επέστρεψε με ασφάλεια στη Γη στις 24 Ιουλίου, ολοκληρώνοντας έναν από τους πιο καθοριστικούς σταθμούς στην ιστορία της επιστήμης, της εξερεύνησης και της ανθρώπινης παρουσίας πέρα από τον πλανήτη μας.
1988 – Ο Ελληνοαμερικανός Μάικλ Δουκάκης λαμβάνει το χρίσμα του Δημοκρατικού Κόμματος για τις προεδρικές εκλογές των Ηνωμένων Πολιτειών. Γεννημένος στις 3 Νοεμβρίου 1933 στο Μπρούκλαϊν της Μασαχουσέτης, ήταν γιος Ελλήνων μεταναστών, του Πάνου Δουκάκη και της Ευτέρπης Μπούκη. Σπούδασε στο Κολέγιο Σουάρθμορ, υπηρέτησε στον αμερικανικό στρατό και ολοκλήρωσε νομικές σπουδές στο Χάρβαρντ.
Το 1962 εξελέγη στη Βουλή των Αντιπροσώπων της Μασαχουσέτης, όπου παρέμεινε έως το 1971. Το 1974 κέρδισε για πρώτη φορά τη θέση του κυβερνήτη, αλλά τέσσερα χρόνια αργότερα έχασε το κομματικό χρίσμα. Επέστρεψε το 1982, εξελέγη ξανά και το 1986 εξασφάλισε τρίτη θητεία με μεγάλη πλειοψηφία. Η εικόνα αποτελεσματικής διοίκησης και η οικονομική ανάπτυξη της πολιτείας ενίσχυσαν την προεδρική υποψηφιότητά του.
Στο συνέδριο των Δημοκρατικών στην Ατλάντα, τον Ιούλιο του 1988, αναδείχθηκε επίσημα αντίπαλος του Ρεπουμπλικανού Τζορτζ Χέρμπερτ Ουόκερ Μπους, επιλέγοντας για υποψήφιο αντιπρόεδρο τον γερουσιαστή Λόιντ Μπέντσεν. Ήταν ο πρώτος υποψήφιος ελληνικής καταγωγής που διεκδίκησε την προεδρία με το χρίσμα ενός από τα δύο μεγάλα αμερικανικά κόμματα. Παρότι αρχικά εμφανιζόταν ισχυρός στις δημοσκοπήσεις, η εκστρατεία του δέχθηκε σκληρές επιθέσεις και δεν κατόρθωσε να επιβάλει σταθερό πολιτικό μήνυμα.
Στις εκλογές του Νοεμβρίου συγκέντρωσε το 45,6% της λαϊκής ψήφου και 111 εκλέκτορες, γνωρίζοντας καθαρή ήττα από τον Μπους. Παρέμεινε κυβερνήτης έως τον Ιανουάριο του 1991 και αργότερα δίδαξε δημόσια πολιτική σε πανεπιστήμια, διατηρώντας παρουσία στον δημόσιο διάλογο. Ήταν πρώτος ξάδελφος της βραβευμένης ηθοποιού Ολυμπίας Δουκάκη. Είναι παντρεμένος και έχει τρία παιδιά. Ξαδέρφη του είναι η ηθοποιός Ολυμπία Δουκάκη. Τα τελευταία χρόνια διδάσκει στο πανεπιστήμιο του Λος Άντζελες.
Γεννήσεις
1766 – Τόμας Μπρους, 7ος Κόμης του Έλγιν, Βρετανός αριστοκράτης και διπλωμάτης, το όνομα του οποίου συνδέθηκε με τη βίαιη απομάκρυνση γλυπτών από την Ακρόπολη των Αθηνών. Γεννήθηκε στη Σκωτία και ακολούθησε στρατιωτική και διπλωματική σταδιοδρομία.
Το 1799 διορίστηκε πρεσβευτής της Βρετανίας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, με έδρα την Κωνσταντινούπολη. Κατά τη διάρκεια της θητείας του συγκρότησε συνεργείο καλλιτεχνών και τεχνιτών, το οποίο αρχικά υποτίθεται ότι θα σχεδίαζε και θα αποτύπωνε τα μνημεία της Αθήνας.
Επικαλούμενος οθωμανική άδεια, της οποίας το ακριβές περιεχόμενο και η νομική ισχύς εξακολουθούν να αμφισβητούνται, προχώρησε από το 1801 στην αφαίρεση μεγάλου αριθμού αρχιτεκτονικών μελών και γλυπτών. Ανάμεσά τους βρίσκονταν τμήματα της ζωφόρου, μετόπες και μορφές από τα αετώματα του Παρθενώνα, καθώς και έργα από άλλα μνημεία της Ακρόπολης. Η επιχείρηση προκάλεσε ζημιές στα μνημεία και καταδικάστηκε ήδη από συγχρόνους του, με πιο γνωστή τη σφοδρή κριτική του Λόρδου Βύρωνα στα έργα «Το προσκύνημα του Τσάιλντ Χάρολντ» και «Η κατάρα της Αθηνάς».
Αντιμέτωπος με μεγάλα χρέη, ο Έλγιν πούλησε τη συλλογή στο βρετανικό κράτος το 1816, και τα γλυπτά μεταφέρθηκαν στο Βρετανικό Μουσείο. Η Ελλάδα διεκδικεί την επανένωσή τους στην Αθήνα, αίτημα που απέκτησε διεθνή απήχηση ιδιαίτερα από τη δεκαετία του 1980, χάρη στην εκστρατεία της Μελίνας Μερκούρη.
Ο Έλγιν πέθανε το 1841 στο Παρίσι, αφήνοντας πίσω του μια κληρονομιά άρρηκτα δεμένη με μια ανοιχτή υπόθεση πολιτιστικής αρπαγής και ιστορικής αποκατάστασης.
1785 – Μαχμούτ Β΄, σουλτάνος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από το 1808 έως τον θάνατό του, το 1839. Γεννήθηκε στο ανάκτορο Τοπ Καπί της Κωνσταντινούπολης και ήταν γιος του σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ Α΄ και της Νακσιντίλ Σουλτάν.
Ανέβηκε στον θρόνο μέσα σε περίοδο βίαιων ανατροπών, μετά την εκθρόνιση και τη δολοφονία του μεταρρυθμιστή εξαδέλφου του Σελίμ Γ΄ και την απομάκρυνση του ετεροθαλούς αδελφού του Μουσταφά Δ΄. Με τη στήριξη του Αλεμντάρ Μουσταφά Πασά επιχείρησε να ενισχύσει την κεντρική εξουσία, αντιμετωπίζοντας τοπικούς άρχοντες, στρατιωτικές ελίτ και ισχυρές επαρχιακές διοικήσεις.
Η βασιλεία του συνέπεσε με βαθιές κρίσεις: τη Σερβική και την Ελληνική Επανάσταση, τη ναυμαχία του Ναβαρίνου, τον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο και την άνοδο του Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου, του οποίου οι δυνάμεις απείλησαν ακόμη και την Κωνσταντινούπολη. Η Ελληνική Επανάσταση κατέληξε στη διεθνή αναγνώριση ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, επιταχύνοντας την αποδυνάμωση της οθωμανικής κυριαρχίας στα Βαλκάνια.
Ο Μαχμούτ Β΄ έμεινε κυρίως γνωστός για το συγκεντρωτικό και μεταρρυθμιστικό του πρόγραμμα. Το 1826 διέλυσε βίαια το σώμα των γενιτσάρων, στο λεγόμενο «Ευτυχές Γεγονός», και δημιούργησε στρατό ευρωπαϊκού τύπου. Αναδιοργάνωσε τη διοίκηση, ίδρυσε υπουργεία και σχολές, προώθησε νέες ενδυματολογικές και γραφειοκρατικές πρακτικές και περιόρισε παλαιές μορφές στρατιωτικής και τοπικής εξουσίας. Παράλληλα, εξέδωσε την πρώτη επίσημη οθωμανική εφημερίδα και χρησιμοποίησε την απογραφή και τη νέα διοικητική ιεραρχία ως εργαλεία αποτελεσματικότερου κρατικού ελέγχου. Οι μεταρρυθμίσεις του δεν ανέκοψαν την εδαφική υποχώρηση της αυτοκρατορίας, διαμόρφωσαν όμως το έδαφος για την περίοδο του Τανζιμάτ που ακολούθησε.
Θάνατοι
1937 – Γκουλιέλμο Μαρκόνι, Ιταλός εφευρέτης και επιχειρηματίας, πρωτοπόρος της ασύρματης τηλεγραφίας και μία από τις καθοριστικές μορφές στην ιστορία των τηλεπικοινωνιών.
Γεννήθηκε στην Μπολόνια στις 25 Απριλίου 1874, από Ιταλό πατέρα και Ιρλανδή μητέρα, και εκπαιδεύτηκε κυρίως με ιδιωτικά μαθήματα. Από νεαρή ηλικία ενδιαφέρθηκε για τον ηλεκτρισμό και τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα, αξιοποιώντας τις θεωρητικές εργασίες του Τζέιμς Κλερκ Μάξγουελ και τα πειράματα του Χάινριχ Χερτς, καθώς και τεχνικές λύσεις που είχαν αναπτύξει άλλοι ερευνητές.
Το 1895 άρχισε να πειραματίζεται με τη μετάδοση σημάτων χωρίς καλώδια και κατάφερε να αυξήσει σημαντικά την εμβέλειά τους, χρησιμοποιώντας κεραία και γείωση. Επειδή δεν βρήκε άμεση κρατική υποστήριξη στην Ιταλία, εγκαταστάθηκε στη Βρετανία, όπου κατοχύρωσε το σύστημά του και ίδρυσε εταιρεία. Το 1901 ανακοίνωσε την πρώτη υπερατλαντική λήψη ασύρματου σήματος, επίτευγμα που, παρά τις τεχνικές αμφισβητήσεις της εποχής, επιτάχυνε θεαματικά την ανάπτυξη των ραδιοεπικοινωνιών. Το 1909 μοιράστηκε το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής με τον Καρλ Φέρντιναντ Μπράουν για τη συμβολή τους στην ασύρματη τηλεγραφία.
Η τεχνολογία του αποδείχθηκε κρίσιμη για τη ναυσιπλοΐα, τα σήματα κινδύνου και τη μετάδοση πληροφοριών σε μεγάλες αποστάσεις. Η επιστημονική και τεχνική του κληρονομιά συνυπάρχει, ωστόσο, με τη σκοτεινή πολιτική του στράτευση. Ο Μαρκόνι εντάχθηκε στο Εθνικό Φασιστικό Κόμμα, συνδέθηκε στενά με τον Μπενίτο Μουσολίνι και υπερασπίστηκε δημόσια το καθεστώς και την ιταλική εισβολή στην Αιθιοπία. Πέθανε στη Ρώμη από καρδιακή προσβολή, σε ηλικία 63 ετών.
1973 – Μπρους Λι, Αμερικανός ηθοποιός, σκηνοθέτης, σεναριογράφος και δάσκαλος πολεμικών τεχνών κινεζικής καταγωγής, πεθαίνει αιφνίδια στο Χονγκ Κονγκ σε ηλικία 32 ετών. Γεννήθηκε στο Σαν Φρανσίσκο το 1940, αλλά μεγάλωσε στο Χονγκ Κονγκ, όπου εμφανίστηκε από παιδί στον κινηματογράφο και εκπαιδεύτηκε στο γουίνγκ τσουν.
Επιστρέφοντας στις Ηνωμένες Πολιτείες, δίδαξε πολεμικές τέχνες και ανέπτυξε το Τζιτ Κουν Ντο, μια προσέγγιση που απέρριπτε την ακαμψία των κλειστών συστημάτων και έδινε έμφαση στην προσαρμογή, την ταχύτητα και την αποτελεσματικότητα. Με τηλεοπτικές εμφανίσεις και ταινίες όπως «Το μεγάλο αφεντικό», «Η οργή του δράκου» και «Ο κίτρινος πράκτωρ του Χονγκ Κονγκ», κατέρριψε στερεότυπα για τους Ασιάτες ηθοποιούς και μετέτρεψε τις πολεμικές τέχνες σε παγκόσμιο κινηματογραφικό φαινόμενο.
Η ταινία «Ο κίτρινος πράκτωρ εναντίον της μαφίας», που τον καθιέρωσε οριστικά στη Δύση, κυκλοφόρησε λίγες εβδομάδες μετά τον θάνατό του. Στις 20 Ιουλίου 1973 συναντήθηκε με τον παραγωγό Ρέιμοντ Τσόου για να συζητήσουν την ταινία «Το παιχνίδι του θανάτου». Αργότερα πήγαν στο διαμέρισμα της Ταϊβανέζας ηθοποιού Μπέτι Τινγκ Πέι. Όταν ο Λι παραπονέθηκε για πονοκέφαλο, εκείνη του έδωσε το αναλγητικό Equagesic, που περιείχε ασπιρίνη και ηρεμιστική ουσία. Ο Λι ξάπλωσε, αλλά δεν ξύπνησε. Παρά τις προσπάθειες ανάνηψης, μεταφέρθηκε νεκρός στο Νοσοκομείο Βασίλισσας Ελισάβετ. Η επίσημη έρευνα απέδωσε τον θάνατό του σε εγκεφαλικό οίδημα, πιθανότατα έπειτα από αντίδραση στο φάρμακο, και τον χαρακτήρισε «θάνατο από ατύχημα».
Η πρόωρη απώλειά του γέννησε επίμονες θεωρίες, δεν σκίασε όμως την τεράστια επιρροή του στον κινηματογράφο, στη φυσική άσκηση και στη διεθνή διάδοση των πολεμικών τεχνών.
Πηγές: sansimera.gr, el.wikipedia
