21 Σεπτεμβρίου 2026

Ημέρα Ευρωπαϊκής Συνεργασίας | Παγκόσμια Ημέρα Αλτσχάιμερ
Ημέρα Μνήμης του Νικόλαου Καπετανίδη | Διεθνής Ημέρα Ειρήνης

Μια μέρα χωρίς πόλεμο

Η 21η Σεπτεμβρίου έχει καθιερωθεί από τον ΟΗΕ ως Διεθνής Ημέρα Ειρήνης. Η ιστορία της ξεκινά το 1981, όταν η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών αποφάσισε να αφιερώσει μία ημέρα στην ενίσχυση της ειρήνης ανάμεσα στους λαούς και στα κράτη. Από το 2001 η ημερομηνία ορίστηκε σταθερά στις 21 Σεπτεμβρίου και η ημέρα χαρακτηρίστηκε επίσης ημέρα παγκόσμιας κατάπαυσης του πυρός και μη βίας[1].

Βέβαια, όταν μιλάμε για ειρήνη, δεν μιλάμε μόνο για την απουσία πολέμου. Μιλάμε για το δικαίωμα των ανθρώπων να ζουν χωρίς φόβο, χωρίς βία και χωρίς την απειλή ότι από τη μια στιγμή στην άλλη θα χάσουν το σπίτι, την οικογένεια ή τη ζωή τους. Κι αυτό αποκτά ιδιαίτερο βάρος σε μια εποχή όπου οι πόλεμοι και οι ένοπλες συγκρούσεις εξακολουθούν να σκοτώνουν, να ξεριζώνουν πληθυσμούς και να αφήνουν πίσω τους κοινωνίες διαλυμένες.

Ο ΟΗΕ καλεί κάθε χρόνο κράτη, οργανώσεις και πολίτες να χρησιμοποιούν αυτή την ημέρα για ενημέρωση, εκπαίδευση και δράσεις υπέρ της ειρήνης. Η ουσία, όμως, παραμένει απλή: η ειρήνη δεν είναι μια ωραία λέξη για επετειακές ανακοινώσεις. Είναι καθημερινό και θεμελιώδες δικαίωμα.

Πέρα από τα σύνορα

Η ημέρα που έχει συνδεθεί με την Ευρωπαϊκή Συνεργασία είναι η σημερινή (21η Σεπτεμβρίου) και σήμερα η σχετική καμπάνια είναι γνωστή ως «Interreg Cooperation Day». Ξεκίνησε το 2012 και το 2026 συμπληρώνει δεκαπέντε χρόνια δράσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Κάθε χρόνο, στις 21 Σεπτεμβρίου και στις εβδομάδες γύρω από αυτή την ημερομηνία, οργανώνονται εκδηλώσεις με στόχο να γίνει πιο γνωστή η συνεργασία ανάμεσα σε ευρωπαϊκές περιφέρειες και τοπικές κοινωνίες[2].

Η λογική της ημέρας αν και αυτονόητη δεν είναι και αυταπόδεικτη. Τα σύνορα χωρίζουν διοικητικά τις χώρες, αλλά πολλά προβλήματα δεν σταματούν στη συνοριακή γραμμή. Η προστασία ενός ποταμού, οι πυρκαγιές, οι μεταφορές, η πολιτική προστασία, η τουριστική ανάπτυξη ή η οικονομία μιας παραμεθόριας περιοχής μπορούν να αφορούν ταυτόχρονα δύο ή περισσότερα κράτη.

Ακριβώς πάνω σε αυτή τη λογική λειτουργούν τα ευρωπαϊκά προγράμματα Interreg, τα οποία χρηματοδοτούν συνεργασίες ανάμεσα σε περιοχές διαφορετικών χωρών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ίδιας της καμπάνιας, από την έναρξή της έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 1.570 εκδηλώσεις με πάνω από 300.000 συμμετέχοντες.

Η συγκεκριμένη ημέρα, λοιπόν, επιχειρεί να μεταφέρει μια αρκετά απλή ιδέα: όταν δύο γειτονικές κοινωνίες αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα, πολλές φορές έχει περισσότερο νόημα να ψάξουν μαζί τη λύση παρά να δουλεύει η καθεμία μόνη της.

Η πένα που δεν σώπασε

Ημέρα Μνήμης Νίκου Καπετανίδη για την ελληνική δημοσιογραφία έχει ανακηρυχθεί η 21η Σεπτεμβρίου. Η σχετική πρωτοβουλία προήλθε από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Συντακτών και τις δημοσιογραφικές Ενώσεις της χώρας, σε συνεργασία με την Επιτροπή Ελληνισμού της Διασποράς της Βουλής. Η ημερομηνία δεν επιλέχθηκε τυχαία. Στις 21 Σεπτεμβρίου του 1921 ο Νίκος Καπετανίδης εκτελέστηκε με απαγχονισμό στην Αμάσεια[3].

Ο Καπετανίδης γεννήθηκε το 1889 στη Ριζούντα του Πόντου και από νεαρή ηλικία ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία. Συνεργάστηκε με έντυπα της εποχής και αργότερα εξέδωσε στην Τραπεζούντα την εφημερίδα «Εποχή», η οποία κυκλοφόρησε από το 1918 έως το 1921. Μέσα από τα κείμενά του κατήγγειλε τις διώξεις και τις βιαιότητες εναντίον του ελληνικού πληθυσμού του Πόντου[4].

Συνελήφθη και οδηγήθηκε στα Δικαστήρια Ανεξαρτησίας της Αμάσειας, όπου καταδικάστηκε σε θάνατο. Ήταν μόλις 32 ετών όταν εκτελέστηκε[5].

Η ημέρα μνήμης του δεν αφορά μόνο ένα πρόσωπο της ποντιακής ιστορίας. Έχει συνδεθεί συνειδητά με την ελευθερία του Τύπου και με το δικαίωμα του δημοσιογράφου να ερευνά, να γράφει και να δημοσιοποιεί όσα θεωρεί ότι πρέπει να γνωρίζει η κοινωνία. Κι αυτό κάνει την ιστορία του Καπετανίδη πολύ περισσότερο από μια ιστορική αναφορά. Τη μετατρέπει σε μια υπενθύμιση για το τι μπορεί να σημαίνει στην πράξη η υπεράσπιση της ελεύθερης δημοσιογραφίας.

Η πένα που δεν σώπασε

Μια ημέρα αφιερωμένη στην ενημέρωση για την νόσο Αλτσχάιμερ είναι η Παγκόσμια Ημέρα Αλτσχάιμερ, που χαρακτηρίζει την 21η Σεπτεμβρίου και η οποία έρχεται να αναδείξει την έγκαιρη διάγνωση, τη φροντίδα των ανθρώπων που ζουν με άνοια και τη στήριξη των οικογενειών και των φροντιστών τους.

Χρειάζεται πρώτα να ξεκαθαρίσουμε κάτι που συχνά προκαλεί σύγχυση. Η άνοια δεν είναι μία συγκεκριμένη ασθένεια. Είναι ένας γενικός όρος που περιγράφει μια σειρά παθήσεων οι οποίες επηρεάζουν τη μνήμη, τη σκέψη, τη συμπεριφορά και την ικανότητα ενός ανθρώπου να λειτουργεί στην καθημερινότητά του. Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η συχνότερη μορφή άνοιας και, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, αντιστοιχεί περίπου στο 60 με 70% των περιπτώσεων[6].

Τα τελευταία διαθέσιμα παγκόσμια στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας αναφέρουν ότι το 2021 περίπου 57 εκατομμύρια άνθρωποι ζούσαν με άνοια, ενώ κάθε χρόνο καταγράφονται σχεδόν 10 εκατομμύρια νέα περιστατικά. Ο ΠΟΥ επισημαίνει επίσης ότι η άνοια δεν αποτελεί φυσιολογικό ή αναπόφευκτο κομμάτι της γήρανσης.

Δεν υπάρχει σήμερα θεραπεία που να εξαλείφει την άνοια, όμως υπάρχουν παρεμβάσεις που μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά στην ποιότητα ζωής, στη λειτουργικότητα και στην υποστήριξη τόσο των ασθενών όσο και εκείνων που τους φροντίζουν. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ακόμη ότι σημαντικό μέρος του κινδύνου εμφάνισης άνοιας συνδέεται με παράγοντες που μπορούν να τροποποιηθούν, όπως το κάπνισμα, η σωματική αδράνεια, η κοινωνική απομόνωση, η υπέρταση και ο διαβήτης[7].

Η Παγκόσμια Ημέρα Αλτσχάιμερ έχει επομένως έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο ύπαρξης: περισσότερη γνώση, λιγότερο στίγμα και ουσιαστικότερη στήριξη. Γιατί πίσω από τα εκατομμύρια των περιστατικών υπάρχουν άνθρωποι που συνεχίζουν να έχουν ανάγκη από αξιοπρέπεια, επαφή και παρουσία των άλλων γύρω τους.