23 Ιουλίου 2026

Η διάγνωση καθυστερεί,
ενώ νέες κλινικές δοκιμές γεννούν ελπίδα στους ασθενείς.

Η Παγκόσμια για το Σύνδρομο Σέγκρεν (World Sjögren’s Day) τιμάται κάθε χρόνο στις 23 Ιουλίου με σκοπό την ευαισθητοποίηση του κοινού για το σύνδρομο Σέγκρεν, μια χρόνια αυτοάνοση νόσο που επηρεάζει πολλά όργανα και για την οποία δεν υπάρχει γνωστή θεραπεία.

Το σύνδρομο Σέγκρεν πήρε το όνομά του από τον Σουηδό οφθαλμίατρο Χένρικ Σέγκρεν (στα σουηδικά προφέρεται Γιέγκρεν), ο οποίος το περιέγραψε για πρώτη φορά το 1933. Η πάθηση προσβάλλει τους αδένες του σώματος που παράγουν υγρασία (δάκρυα και σάλιο). Όπως συμβαίνει με όλα τα αυτοάνοσα νοσήματα, το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στους υγιείς ιστούς — στην προκειμένη περίπτωση, στους αδένες που παράγουν υγρά.

Κύρια συμπτώματα του συνδρόμου Σέγκρεν είναι η ξηροστομία και η ξηροφθαλμία. Μπορεί επίσης να παρουσιαστεί ξηροδερμία, ξηρότητα στη ρινική κοιλότητα και στον κόλπο. Άλλα πιθανά συμπτώματα περιλαμβάνουν μυοσκελετικούς πόνους, κόπωση, μουδιάσματα στα άκρα, χρόνιο βήχα, αυξημένη φθορά των δοντιών, πεπτικές διαταραχές και προβλήματα με τον θυρεοειδή. Οι νοσούντες διατρέχουν επίσης αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης λεμφώματος.

Το σύνδρομο Σέγκρεν είναι μία από τις πιο κοινές αυτοάνοσες νόσους, επηρεάζοντας περίπου 1 στους 70 ανθρώπους. Περίπου το 90% των πασχόντων είναι γυναίκες. Αν και η διάγνωση γίνεται κυρίως στη μέση ηλικία, το σύνδρομο μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία και σε άτομα κάθε φυλής και εθνικότητας. Μπορεί να εμφανιστεί είτε πρωτογενώς (αυτοτελώς) είτε δευτερογενώς, δηλαδή σε συνδυασμό με άλλα νοσήματα του συνδετικού ιστού όπως ο λύκος, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, το σκληρόδερμα κ.ά.

Παρά την υψηλή του συχνότητα, το σύνδρομο Σέγκρεν συχνά υποδιαγιγνώσκεται ή παραμένει αδιάγνωστο, καθώς τα συμπτώματα δεν εκδηλώνονται πάντα ταυτόχρονα και διαφέρουν σημαντικά από άτομο σε άτομο. Πολλοί ασθενείς ταλαιπωρούνται επί χρόνια προτού διαγνωστούν. Κατά μέσο όρο, απαιτούνται 2,8 χρόνια για να διαγνωστεί, ενώ εκτιμάται ότι περίπου 2,5 εκατομμύρια άτομα στις ΗΠΑ ζουν με το σύνδρομο χωρίς να έχουν διαγνωστεί.

Δεν υπάρχει θεραπεία που να επαναφέρει τη λειτουργία των προσβεβλημένων αδένων. Η θεραπευτική προσέγγιση είναι συμπτωματική, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Περιλαμβάνει τεχνητά δάκρυα και υποκατάστατα σιέλου, βαλβίδες στα δακρυϊκά σημεία, αντιφλεγμονώδη φάρμακα, προληπτική οδοντιατρική φροντίδα κ.ά.

Η Παγκόσμια Ημέρα για το Σύνδρομο Σέγκρεν θεσπίστηκε με πρωτοβουλία του Ιδρύματος Σέγκρεν (Sjögren’s Foundation), του μοναδικού εθνικού μη κερδοσκοπικού οργανισμού στις ΗΠΑ που στηρίζει τους ασθενείς με το σύνδρομο Σέγκρεν και έχει ηγετικό ρόλο στην ενημέρωση για τη νόσο παγκοσμίως.

Οι πρωτοβουλίες για το σύνδρομο Σέγκρεν στην Ευρώπη και την Ελλάδα
Στην Ευρώπη, η Sjögren Europe είναι η ομοσπονδία που εκπροσωπεί τους ασθενείς με το σύνδρομο σε 18 ευρωπαϊκές χώρες, υπερασπίζεται σταθερά το δικαίωμα των ασθενών να έχουν λόγο σε ό,τι τους αφορά, όχι μόνο ως αποδέκτες της φροντίδας αλλά ως ισότιμοι εταίροι στη δημιουργία της. Η Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα (ΕΛ.Ε.ΑΝ.Α.) είναι ιδρυτικό μέλος της Sjögren Europe και στηρίζει ενεργά την ευαισθητοποίηση, την έρευνα και τη συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα για τη νόσο στην Ελλάδα.

Με αφορμή τη Παγκόσμια Ημέρα για το Σύνδρομο Σέγκρεν, η ΕΛΕΑΝΑ καλεί την Πολιτεία να εντάξει τη Sjögren στον σχεδιασμό πολιτικών υγείας και να στηρίξει την έρευνα στις αυτοάνοσες παθήσεις, την επιστημονική κοινότητα να επενδύσει σε βασική και κλινική έρευνα, τους επαγγελματίες υγείας να είναι σε εγρήγορση για τα πρώιμα και πολυσυστημικά συμπτώματα, και την κοινωνία να σταθεί δίπλα στους ασθενείς, διαδίδοντας τη γνώση και ενισχύοντας την κατανόηση.

Στα Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης της Παθολογικής Φυσιολογίας του Λαϊκού Νοσοκομείου (Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ), σε συνεργασία με ερευνητικά ιδρύματα, όπως το Ίδρυμα Ιατροβιοτεχνολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών (ΙΙΒΕΑΑ), αλλά και με ιδιωτικούς φορείς, όπως το Τμήμα Αυτοάνοσων Νοσημάτων της Ευρωκλινικής, πραγματοποιείται ενεργή μεταφραστική και κλινική έρευνα γύρω από τη νόσο Σέγκρεν. Σε αυτό το πλαίσιο, βρίσκονται σε εξέλιξη κλινικές δοκιμές με νέα φαρμακευτικά μόρια, όπως για παράδειγμα (αναστολείς του άξονα CD40-CD40L, TYK2 αναστολείς, FcRn αναστολείς κ.λπ). Τα πρώτα αποτελέσματα αυτών των μελετών είναι ιδιαιτέρως ενθαρρυντικά βελτιώνοντας πολλαπλές εκφάνσεις της νόσου και προσφέροντας, επιτέλους, ελπίδα στους ασθενείς.