15 Αυγούστου 2026

Η 15η Αυγούστου επαναφέρει την ευθύνη δήμων και πολιτών
για τα αδέσποτα στην Ελλάδα σήμερα.

Η Διεθνής Ημέρα Άστεγων Ζώων έρχεται το τρίτο Σάββατο κάθε Αυγούστου, το οποίο το 2026 συμπίπτει με τη 15η Αυγούστου. Καθιερώθηκε το 1992 από τη Διεθνή Εταιρεία για τα Δικαιώματα των Ζώων[1], με στόχο να αναδείξει την εγκατάλειψη σκύλων και γατών, τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό τους και την ανάγκη για στειρώσεις και υπεύθυνες υιοθεσίες.

Υπάρχει, ωστόσο, και δεύτερη επέτειος: η Παγκόσμια Ημέρα Αδέσποτων Ζώων[2] στις 4 Απριλίου, η οποία ξεκίνησε το 2010 με πρωτοβουλία ολλανδικών φιλοζωικών οργανώσεων. Οι δύο ημέρες έχουν διαφορετική αφετηρία, αλλά κοινό περιεχόμενο με αποτέλεσμα ο διπλός εορτασμός να διατηρεί μεν το ζήτημα στην επικαιρότητα, αποκαλύπτει όμως και την πολυδιάσπαση του διεθνούς φιλοζωικού κινήματος. Σε κάθε περίπτωση, οι δύο επέτειοι δεν σημαίνουν διπλή προστασία, γιατί μπορούν εύκολα να καταλήξουν σε δύο κύκλους αναρτήσεων, συγκινητικών φωτογραφιών και μεγαλόστομων δηλώσεων, την ώρα που η εγκατάλειψη συνεχίζεται, αφού τα ζώα δεν χρειάζονται περισσότερη επετειακή ευαισθησία, αλλά σταθερή δημόσια πολιτική, χρηματοδότηση, ελέγχους και λογοδοσία κάθε ημέρα του χρόνου.

Κανένα ζώο στον αστικό ιστό δεν γεννιέται αδέσποτο. Συνήθως γίνεται, επειδή κάποιος το εγκατέλειψε, δεν το στείρωσε ή άφησε ανεξέλεγκτη την αναπαραγωγή του. του ιδίου ή της μητέρας του. Γι’ αυτό το πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται με περιστασιακά μπολ νερού ούτε με μαζικό εγκλεισμό σε καταφύγια. Χρειάζεται οργανωμένη πρόληψη, κτηνιατρική φροντίδα και ουσιαστική καταπολέμηση της ανεύθυνης ιδιοκτησίας.

Στην Ελλάδα, ο νόμος 4830/2021[3] αναθέτει στους δήμους τη φροντίδα, την περισυλλογή και τη διαχείριση των αδέσποτων μέσα στα διοικητικά τους όρια. Τα δημοτικά προγράμματα οφείλουν να περιλαμβάνουν περισυλλογή, ηλεκτρονική σήμανση, καταγραφή στο Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς, κτηνιατρική περίθαλψη, εμβολιασμό, στείρωση, αναδοχή, φιλοξενία, υιοθεσία και παρακολούθηση των ζώων που επανεντάσσονται.

Το θεσμικό πλαίσιο όμως δεν αρκεί όταν παραμένει στα χαρτιά. Σε πολλές περιοχές το βάρος σηκώνουν εθελοντές και φιλοζωικά σωματεία, συχνά με δικά τους χρήματα και χωρίς επαρκή υποστήριξη. Οι δήμοι δεν μπορούν να εμφανίζονται μόνο ύστερα από καταγγελίες ή όταν κάποιο περιστατικό προκαλεί οργή στα κοινωνικά δίκτυα. Οφείλουν να εφαρμόζουν συνεχή προγράμματα στειρώσεων, να συνεργάζονται με κτηνιάτρους και να δημοσιοποιούν στοιχεία για τα χρήματα και τις δράσεις τους.

Απαραίτητη είναι και η αξιόπιστη απογραφή. Χωρίς δεδομένα για τον αριθμό, την κατάσταση και την κατανομή των ζώων, οι παρεμβάσεις γίνονται στα τυφλά και τα αποτελέσματα δεν μπορούν να αξιολογηθούν. Ιδιαίτερα στις αποικίες γατών, οι στειρώσεις πρέπει να είναι μαζικές, συνεχείς και επιστημονικά σχεδιασμένες, όχι αποσπασματικές καμπάνιες λίγων ημερών.

Η υποχρεωτική σήμανση των δεσποζόμενων ζώων μπορεί να περιορίσει την εγκατάλειψη μόνο εφόσον πραγματοποιούνται έλεγχοι και εφαρμόζονται οι κυρώσεις. Παράλληλα, η πολιτεία χρειάζεται να στηρίζει οικονομικά τη στείρωση για νοικοκυριά που αδυνατούν να καλύψουν το κόστος και να καλλιεργεί την υπεύθυνη συμβίωση από το σχολείο.

Η υιοθεσία είναι μέρος της λύσης, όχι στιγμιαία φιλανθρωπία. Απαιτεί χρόνο, έξοδα, φροντίδα και ισόβια δέσμευση. Όποιος δεν μπορεί να υιοθετήσει, μπορεί να προσφέρει προσωρινή φιλοξενία, τροφή, μεταφορά σε κτηνίατρο ή εθελοντική εργασία. Κυρίως, μπορεί να απαιτεί από τον δήμο του να κάνει όσα προβλέπει ο νόμος. Αυτό είναι το ουσιαστικό μήνυμα και των δύο επετείων: λιγότερη επικοινωνιακή φιλοζωία, περισσότερη οργανωμένη προστασία, ώστε κανένα ζώο να μη ζει καταδικασμένο στον δρόμο.