27 Οκτωβρίου 2026

Παγκόσμια Ημέρα Εργοθεραπείας
Παγκόσμια Ημέρα Οπτικοακουστικής Κληρονομιάς

Η συμμετοχή είναι δικαίωμα,
αλλά η πρόσβαση παραμένει ζητούμενο

Το αν ένα παιδί μπορεί να συμμετέχει στο μάθημα, ένας άνθρωπος μετά από εγκεφαλικό να ξαναοργανώσει την καθημερινότητά του ή ένας ηλικιωμένος να συνεχίσει να ζει με αυτονομία δεν είναι μόνο ατομική υπόθεση. Είναι και ζήτημα πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας. Αυτό υπενθυμίζει η Παγκόσμια Ημέρα Εργοθεραπείας, που γιορτάζεται στις 27 Οκτωβρίου από το 2010.

Το μήνυμα για το 2026, «Η συμμετοχή έχει σημασία», φωτίζει όσα συχνά θεωρούμε δεδομένα: το παιχνίδι, το σχολείο, την εργασία, την αυτοφροντίδα και την κοινωνική ζωή. Οι εργοθεραπευτές βοηθούν ανθρώπους κάθε ηλικίας να αναπτύσσουν ή να ανακτούν δεξιότητες και να προσαρμόζουν το περιβάλλον τους, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν ουσιαστικά στην καθημερινότητα. [1]

Το πρόβλημα ξεπερνά έναν επαγγελματικό κλάδο. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ένας στους τρεις ανθρώπους παγκοσμίως ζει με κατάσταση που θα μπορούσε να ωφεληθεί από υπηρεσίες αποκατάστασης, στις οποίες εντάσσεται και η εργοθεραπεία. Σε πολλές χώρες, περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους που χρειάζονται αποκατάσταση δεν τη λαμβάνουν. [2]

Στην Ελλάδα, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Εργοθεραπευτών επισημαίνει ότι η σχολική υποστήριξη πρέπει να αρχίζει έγκαιρα, χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από κάποια διάγνωση ή τη φοίτηση στην ειδική αγωγή. [3] Παράλληλα, στις 7 Οκτωβρίου κατήγγειλε ότι εξακολουθεί να εκκρεμεί ενιαίο πλαίσιο αδειοδότησης και ελέγχου των χώρων εργοθεραπείας, παρά τη σχετική πρόταση που έχει καταθέσει στο Υπουργείο Υγείας. [4] Έτσι, η συζήτηση για τη συμμετοχή δεν τελειώνει σε ένα επετειακό μήνυμα. Αρχίζει από το αν οι δημόσιες πολιτικές εξασφαλίζουν πραγματικές δυνατότητες συμμετοχής για όλους.

Η συλλογική μνήμη κινδυνεύει
όταν τα αρχεία χάνονται ή παραμένουν κλειστά

Χιλιάδες ώρες κινηματογραφικών ταινιών, τηλεοπτικών εκπομπών και ραδιοφωνικών ηχογραφήσεων καταγράφουν γεγονότα που δεν μπορούν να επαναληφθούν. Κι όμως, ένα σημαντικό μέρος αυτής της ιστορικής μνήμης κινδυνεύει να χαθεί εξαιτίας της φθοράς των υλικών, της τεχνολογικής απαξίωσης και της ανεπαρκούς προστασίας. Η Παγκόσμια Ημέρα Οπτικοακουστικής Κληρονομιάς, που τιμάται στις 27 Οκτωβρίου, καθιερώθηκε από την UNESCO το 2005, υπενθυμίζοντας τη διεθνή σύσταση του 1980 για τη διάσωση των κινούμενων εικόνων. [5] Το φετινό μήνυμα, «Το παράθυρό σου στον κόσμο», αναδεικνύει την αξία των αρχείων για την κατανόηση της ιστορίας και των διαφορετικών πολιτισμών. [6]

Η ανάγκη είναι άμεση. Η UNESCO αναφέρει ότι μέσα στο 2026 βρίσκονται σε εξέλιξη προσπάθειες για τη διάσωση και ψηφιοποίηση περίπου 45.000 αναλογικών ηχογραφήσεων του Ραδιοφώνου του Μογκαντίσου, στη Σομαλία. Αντίστοιχες παρεμβάσεις πραγματοποιούνται στη Ζάμπια, όπου ιστορικά τεκμήρια απειλούνται από ακατάλληλες συνθήκες φύλαξης και παρωχημένα τεχνολογικά μέσα. [6]

Στην Ελλάδα, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει φέτος ένα αποκατεστημένο τηλεοπτικό ντοκουμέντο του 1975, αφιερωμένο στον Κάρολο Κουν και στους «Όρνιθες» του Θεάτρου Τέχνης στην Επίδαυρο. Το πρωτότυπο φιλμ των 16 χιλιοστών συντηρήθηκε, ψηφιοποιήθηκε και αποκαταστάθηκε, διασώζοντας σπάνιες εικόνες από τις πρόβες και την παράσταση. [7]

Αυτά τα τεκμήρια δεν αποτελούν απλώς πολιτιστικά εκθέματα. Είναι υλικό ιστορικής έρευνας, δημοσιογραφικού ελέγχου και δημόσιας γνώσης. Γι’ αυτό η διάσωσή τους δεν αρκεί. Χρειάζονται οργανωμένα, προσβάσιμα αρχεία και σταθερή δημόσια χρηματοδότηση. Γιατί η συλλογική μνήμη δεν πρέπει να αποτελεί προνόμιο όσων διαθέτουν τα μέσα να τη διαφυλάσσουν ή να την αναζητούν.