16 Αυγούστου 2026

Άνοιγμα επιλεγμένων φάρων στο κοινό
από την Υπηρεσία Φάρων του Πολεμικού Ναυτικού

Η λεγόμενη Παγκόσμια Ημέρα Φάρων γιορτάζεται στην Ελλάδα την τρίτη Κυριακή του Αυγούστου. Το 2026 συμπίπτει με την Κυριακή 16 Αυγούστου και με το Διεθνές Σαββατοκύριακο Φάρων και Φαρόπλοιων, που πραγματοποιείται στις 15 και 16 Αυγούστου. Πρόκειται για μια διεθνή πρωτοβουλία η οποία ξεκίνησε το 1998 από ραδιοερασιτέχνες στη Σκωτία και πλέον συγκεντρώνει συμμετοχές από εκατοντάδες φάρους, σε περισσότερες από σαράντα χώρες. Στη διάρκειά της, ραδιοερασιτεχνικοί σταθμοί εγκαθίστανται κοντά σε φάρους και επικοινωνούν μεταξύ τους, μεταφέροντας παράλληλα το αίτημα για προστασία αυτών των ιδιαίτερων μνημείων.[1]

Χρειάζεται, πάντως, μια διευκρίνιση. Δεν υπάρχει μία ενιαία Παγκόσμια Ημέρα Φάρων αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ με αυτή την ονομασία. Η Διεθνής Ένωση Ναυτιλιακών Βοηθημάτων και Φαρικών Αρχών έχει καθιερώσει την 1η Ιουλίου ως Παγκόσμια Ημέρα Ναυτιλιακών Βοηθημάτων. Ο θεσμός αποφασίστηκε το 2018 και έχει ευρύτερο περιεχόμενο, καθώς περιλαμβάνει φάρους, φανούς, φωτοσημαντήρες και άλλα συστήματα ασφαλούς ναυσιπλοΐας[2].

Δεκαεννέα είναι οι φάροι που ανοίγουν σήμερα, 16 Αυγούστου 2026, δωρεάν για το κοινό, από τις 10:00 έως τις 14:00 και από τις 17:00 έως τις 20:00, στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Φάρων. Η δράση οργανώνεται από την Υπηρεσία Φάρων του Πολεμικού Ναυτικού, με στόχο την ενημέρωση του κοινού για τη συμβολή του φαρικού δικτύου στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, την πολιτιστική αξία των εγκαταστάσεων και το έργο των φαροφυλάκων.

Επισκέψιμοι είναι οι φάροι: Μεγάλο Έμβολο στη Θεσσαλονίκη, Ακρωτήρι στη Θήρα, Αρκίτσα στη Φθιώτιδα, Καψάλι στα Κύθηρα, Γουρούνι στη Σκόπελο, Κέρι στη Ζάκυνθο, Μελαγκάβι στο Λουτράκι, Πλάκα στη Λήμνο, Κόρακας στην Πάρο, Αλεξανδρούπολη, Μαλέας στη Λακωνία, Κακή Κεφαλή στη Χαλκίδα, Βασιλίνα στην Εύβοια, Δουκάτο στη Λευκάδα, Κατάκολο στην Ηλεία, Δρέπανο στην Πάτρα, Κόγχη στη Σαλαμίνα, Λάκκα στους Παξούς και Γαύριο στην Άνδρο. Ο φάρος της Κρανάης στο Γύθειο, ο οποίος περιλαμβανόταν στον αρχικό κατάλογο, δεν θα λειτουργήσει τελικά ως επισκέψιμος για τεχνικούς λόγους.

Στους φάρους Καψαλίου, Πλάκας, Κόρακα, Αλεξανδρούπολης και Γαυρίου η επίσκεψη δεν περιλαμβάνει είσοδο στον πύργο. Η είσοδος είναι ελεύθερη. Οι φάροι, πέρα από ενεργά ναυτιλιακά βοηθήματα, αποτελούν δημόσια μνημεία που χρειάζονται σταθερή φροντίδα και όχι περιστασιακή προβολή[3].

Ο φάρος δεν είναι μόνο ένα γραφικό οικοδόμημα για τουριστικές φωτογραφίες. Είναι ενεργό ναυτιλιακό βοήθημα, ιστορικό τεκμήριο, αρχιτεκτονικό έργο και κομμάτι της συλλογικής σχέσης του τόπου με τη θάλασσα[4].

Η ημέρα όμως αποκτά πραγματικό νόημα όταν ξεπερνά τις επετειακές δηλώσεις. Πολλά παλιά κτίρια έχουν πληγεί από εγκατάλειψη, διάβρωση και χρόνια έλλειψη συντήρησης. Η αυτοματοποίηση περιόρισε τους φαροφύλακες, αλλά δεν κατάργησε την ανάγκη προστασίας των εγκαταστάσεων. Οι φάροι είναι δημόσια περιουσία και ζωντανή ιστορία και δεν πρέπει να αφήνονται να καταρρέουν ούτε να μετατρέπονται σε εμπορικά ντεκόρ αποκομμένα από τον κοινωνικό και ναυτικό τους ρόλο. Η Παγκόσμια Ημέρα Φάρων υπενθυμίζει ακριβώς αυτή την ευθύνη: να παραμείνει το φως αναμμένο και η μνήμη δημόσια.