15 Οκτωβρίου 2026

Διεθνής Ημέρα Αγρότισσας | Διεθνής Ημέρα Πιστωτικής Ένωσης
Διεθνής Ημέρα του Λευκού Μπαστουνιού | Ημέρα Υγείας του Μαστού
Παγκόσμια Ημέρα Πλυσίματος Χεριών

Δουλεύουν τη γη, διεκδικούν τον λόγο

Ποιος παράγει την τροφή μας; Και ποιος αποφασίζει για τη γη, τα χρήματα, το δάνειο που θα στηρίξει την επόμενη καλλιέργεια; Στις 15 Οκτωβρίου, η Διεθνής Ημέρα της Αγρότισσας επαναφέρει αυτά τα ερωτήματα. Ο ΟΗΕ την καθιέρωσε το 2007 και γιορτάστηκε πρώτη φορά το 2008. Αφορά τις γυναίκες της υπαίθρου και τη συμβολή τους στην παραγωγή τροφής, στην αγροτική ανάπτυξη και στην αντιμετώπιση της φτώχειας.[1]

Φέτος υπάρχει ένας ακόμη λόγος να ανοίξει αυτή η συζήτηση. Το 2026 έχει ανακηρυχθεί Διεθνές Έτος Αγρότισσας. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ βάζει στο επίκεντρο τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες για να αποκτήσουν γη, χρηματοδότηση, εκπαίδευση και πρόσβαση σε υπηρεσίες.[2] Και τα στοιχεία δείχνουν το μέγεθος της ανισότητας. Σύμφωνα με έκθεσή του το 2023, στην αγροτική μισθωτή εργασία οι γυναίκες κέρδιζαν, κατά μέσο όρο, 82 σεντς για κάθε δολάριο των ανδρών. Η ίδια έκθεση εκτιμούσε ότι η εξάλειψη των διαφορών στην παραγωγικότητα και στους μισθούς θα μπορούσε να μειώσει κατά 45 εκατομμύρια τους ανθρώπους που δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν επαρκή τροφή.[3]

Πόσες γυναίκες σήμερα, έχουν δικό τους αγροτικό εισόδημα; Πόσες συμμετέχουν στις διοικήσεις των συνεταιρισμών; Πόσες μπορούν να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση; Και ποιες υπηρεσίες φροντίδας τούς αφήνουν χρόνο για τη δουλειά και τη ζωή τους; Εκεί πρέπει να αναζητηθούν συγκεκριμένες απαντήσεις. Η αναγνώριση της αγρότισσας αποκτά περιεχόμενο όταν σημαίνει ιδιοκτησία, ασφάλιση, οικονομική αυτονομία και συμμετοχή στις αποφάσεις. Όταν η γυναίκα που δουλεύει τη γη μπορεί και να αποφασίζει για όσα παράγει.

Ποιος αποφασίζει για τα χρήματά μας

Βάζεις τα χρήματά σου σε έναν χρηματοπιστωτικό οργανισμό. Έχεις όμως λόγο στις αποφάσεις του; Αυτό το ερώτημα ανοίγει η Διεθνής Ημέρα Πιστωτικών Ενώσεων, που γιορτάζεται από το 1948, την τρίτη Πέμπτη του Οκτωβρίου. Φέτος πέφτει στις 15 Οκτωβρίου και το Παγκόσμιο Συμβούλιο Πιστωτικών Ενώσεων προβάλλει τη συνεταιριστική χρηματοδότηση ως παράγοντα σταθερότητας μέσα στην αβεβαιότητα.[4]

Τι είναι, όμως, μια πιστωτική ένωση; Ένας χρηματοπιστωτικός συνεταιρισμός που ανήκει στα μέλη του. Οι ίδιοι οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες του έχουν και τον δημοκρατικό του έλεγχο. Η βασική αρχή είναι απλή: κάθε μέλος έχει μία ψήφο, ανεξάρτητα από το πόσα χρήματα διαθέτει στον οργανισμό. Στόχος είναι να εξυπηρετούνται οι οικονομικές ανάγκες των μελών με δίκαιους και ανταγωνιστικούς όρους.[5]

Για έναν μικρό παραγωγό, έναν επαγγελματία ή μια οικογένεια, αυτή η συζήτηση έχει πρακτικό περιεχόμενο. Με ποια κριτήρια εγκρίνεται ένα δάνειο; Καταλαβαίνει ο δανειολήπτης τι ακριβώς θα πληρώσει; Μπορεί να ελέγξει τη διοίκηση; Στην Αιτωλοακαρνανία, το δημοσιογραφικό ερώτημα είναι συγκεκριμένο: τι πρόσβαση έχει ο μικρός παραγωγός στη χρηματοδότηση και με ποιους όρους μπορεί να στηρίξει την επόμενη καλλιέργειά του;

Η συνεταιριστική λειτουργία χρειάζεται διαρκή έλεγχο στην πράξη. Τα μέλη πρέπει να γνωρίζουν πού πηγαίνουν τα χρήματά τους, ποιοι κίνδυνοι αναλαμβάνονται και ποιος λογοδοτεί για τις αποφάσεις. Χρειάζονται διαφάνεια, εποπτεία και υπεύθυνος δανεισμός. Η οικονομική δημοκρατία αποκτά περιεχόμενο όταν ο καταθέτης και ο δανειολήπτης μπορούν να ενημερώνονται, να συμμετέχουν και να ελέγχουν. Αυτό είναι και το ουσιαστικό μέτρο για κάθε τέτοιο εγχείρημα: ποιος αποφασίζει, ποιος ωφελείται και ποιος πληρώνει όταν οι αποφάσεις αποδειχθούν λανθασμένες.

Η υγιεινή αρχίζει από την πρόσβαση

Ανοίγεις τη βρύση, βάζεις σαπούνι, πλένεις τα χέρια σου. Για εκατομμύρια ανθρώπους, όμως, ακόμη κι αυτή η καθημερινή κίνηση είναι δύσκολη. Χρειάζεται νερό, σαπούνι και έναν κατάλληλο χώρο. Η Παγκόσμια Ημέρα Πλυσίματος Χεριών, στις 15 Οκτωβρίου, υπενθυμίζει πόσο σημαντικό είναι το πλύσιμο με σαπούνι για την πρόληψη ασθενειών. Την πρωτοβουλία συντονίζει η διεθνής σύμπραξη Global Handwashing Partnership.[6]

Οι αριθμοί δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2024 περίπου 1,7 δισεκατομμύρια άνθρωποι δεν είχαν βασικές υπηρεσίες υγιεινής των χεριών στο σπίτι. Από αυτούς, 611 εκατομμύρια δεν διέθεταν καν εγκατάσταση για να πλύνουν τα χέρια τους. Τον Οκτώβριο του 2025, ο ΠΟΥ και η UNICEF παρουσίασαν νέες οδηγίες για την υγιεινή των χεριών στα σπίτια, στους δημόσιους χώρους και στις δομές της κοινότητας.[7]

Η βασική συμβουλή είναι γνωστή: πλύσιμο με σαπούνι και νερό, ιδιαίτερα πριν από το φαγητό και μετά την τουαλέτα. Για να την ακολουθήσεις, όμως, πρέπει να έχεις και τα μέσα. Στο σχολείο χρειάζονται βρύσες που λειτουργούν και σαπούνι που ανανεώνεται. Στη δουλειά, κατάλληλες εγκαταστάσεις και χρόνος για να τις χρησιμοποιήσεις. Στις δημόσιες δομές, καθαριότητα και συντήρηση κάθε μέρα.

Εδώ βρίσκεται και η ευθύνη της πολιτείας. Τι εξασφαλίζει στην πράξη και ποιος ελέγχει αν υπάρχουν ελλείψεις; Αυτά είναι ερωτήματα που αφορούν κάθε δήμο και κάθε αρμόδια υπηρεσία, μαζί και στην Αιτωλοακαρνανία. Η ενημέρωση πρέπει να συνοδεύεται από υποδομές, προσωπικό και σταθερή χρηματοδότηση. Γιατί η δυνατότητα να προστατεύεις την υγεία σου πρέπει να είναι εξασφαλισμένη, είτε ζεις στο κέντρο μιας πόλης είτε σε ένα απομακρυσμένο χωριό, όποιο κι αν είναι το εισόδημά σου.

Η ελευθερία περνά από το πεζοδρόμιο

Να βγεις από το σπίτι σου. Να πας στη δουλειά, να πάρεις το λεωφορείο, να συναντήσεις φίλους. Καθημερινές διαδρομές που πρέπει να μπορείς να κάνεις με ασφάλεια και αυτονομία. Αυτό το δικαίωμα έρχεται να αναδείξει η Διεθνής Ημέρα του Λευκού Μπαστουνιού, στις 15 Οκτωβρίου. Η ημερομηνία καθιερώθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1964, ύστερα από διεκδίκηση της Εθνικής Ομοσπονδίας Τυφλών.[8]

Το λευκό μπαστούνι βοηθά τον άνθρωπο με οπτική αναπηρία να μετακινείται ανεξάρτητα. Η ίδια η ομοσπονδία συνδέει την ημέρα με την αυτονομία και την ισότιμη συμμετοχή στην κοινωνία. Το κρίσιμο ερώτημα, λοιπόν, είναι αν η πόλη προσφέρει τις συνθήκες για να ασκηθεί αυτό το δικαίωμα;

Στο Αγρίνιο, στο Μεσολόγγι, σε κάθε γειτονιά, ο έλεγχος μπορεί να αρχίσει από μία διαδρομή. Μπορεί ένας άνθρωπος με λευκό μπαστούνι να φτάσει από το σπίτι του στο φούρνο της γειτονιάς του; Να περάσει τον δρόμο; Να βρει την είσοδο μιας δημόσιας υπηρεσίας και να εξυπηρετηθεί; Υπάρχει ελεύθερος χώρος για να κινηθεί; Είναι συνεχής και ασφαλής η διαδρομή;

Από εκεί πρέπει να ξεκινά και η ευθύνη των αρμόδιων υπηρεσιών. Να ακούν, να καταγράφουν τα εμπόδια, να παρεμβαίνουν και να ελέγχουν το αποτέλεσμα. Η προσβασιμότητα απαιτεί συντήρηση, σαφείς ευθύνες και καθημερινή φροντίδα του δημόσιου χώρου. Κάθε εμπόδιο που απομακρύνεται διευρύνει τη δυνατότητα ενός ανθρώπου να ορίζει τη μέρα του. Το ουσιαστικό κριτήριο για μια πόλη είναι όλοι οι κάτοικοί της να μπορούν να κυκλοφορούν, να εργάζονται και να χρησιμοποιούν το δημόσιο χώρο με ελευθερία και αξιοπρέπεια.

Ημέρα Υγείας του Μαστού

Να κλείσεις μια εξέταση, να φτάσεις στο διαγνωστικό κέντρο, να πάρεις το αποτέλεσμα. Κι αν χρειαστεί, να συνεχίσεις τον έλεγχο χωρίς καθυστέρηση. Πόσο εύκολη είναι αυτή η διαδρομή για κάθε γυναίκα; Η πρωτοβουλία για την καθιέρωση της Ημέρας για την Υγεία του Μαστού, στις 15 Οκτωβρίου, ξεκίνησε από τη Europa Donna στο Μιλάνο, το 2008, για την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση. Η οργάνωση συνεχίζει να διεκδικεί την επίσημη αναγνώρισή της ως Ευρωπαϊκής Ημέρας Υγείας του Μαστού.[9]

Στην Ελλάδα, το πρόγραμμα «Φώφη Γεννηματά» απευθύνεται σε γυναίκες από 45 έως 74 ετών που διαθέτουν ΑΜΚΑ, είτε είναι ασφαλισμένες είτε ανασφάλιστες. Προσφέρει δωρεάν ψηφιακή μαστογραφία και, όταν υπάρχουν ευρήματα, περαιτέρω έλεγχο σύμφωνα με τους όρους του προγράμματος.[10] Η δυνατότητα υπάρχει. Το ζητούμενο είναι να μπορεί κάθε δικαιούχος να την αξιοποιήσει και να ολοκληρώσει τις εξετάσεις της.

Εδώ αρχίζουν τα ερωτήματα για την Αιτωλοακαρνανία και την περιφέρεια. Πού μπορεί να εξεταστεί μια γυναίκα; Πότε θα βρει ραντεβού; Πώς θα μετακινηθεί από ένα απομακρυσμένο χωριό; Και αν το αποτέλεσμα χρειάζεται διερεύνηση, ποιος θα την καθοδηγήσει στο επόμενο βήμα; Χρειάζονται συγκεκριμένες απαντήσεις από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να ξέρουμε πού υπάρχουν δυσκολίες και πώς αντιμετωπίζονται.

Η ενημέρωση πρέπει να δίνει σαφείς πληροφορίες και στήριξη, χωρίς να φορτώνει στις γυναίκες ενοχές. Η φροντίδα της υγείας χρειάζεται χρόνο, πρόσβαση και οργανωμένες υπηρεσίες. Γι’ αυτό και η πρόληψη κρίνεται στην πράξη: στο διαθέσιμο ραντεβού, στην έγκαιρη απάντηση, στη συνέχεια της φροντίδας. Κάθε γυναίκα πρέπει να μπορεί να ολοκληρώνει τον έλεγχό της, ανεξάρτητα από το εισόδημά της και τον τόπο όπου ζει.