13 Οκτωβρίου 2026

Διεθνής Ημέρα Μείωσης των Φυσικών Καταστροφών
Ευρωπαϊκή Εβδομάδα των Δήμων και των Περιφερειών
Ημέρα της ΔΕΗ | Παγκόσμια Ημέρα Θρόμβωσης

Οι καταστροφές δεν είναι αναπόφευκτες
Η απουσία πρόληψης τις κάνει τραγωδίες

Κάθε φορά που μια πυρκαγιά καταπίνει σπίτια ή μια πλημμύρα σαρώνει μια γειτονιά, η συζήτηση επιστρέφει στο ίδιο σημείο. Τι πήγε στραβά και ποιος έχει την ευθύνη; Μόνο που αυτή η συζήτηση θα έπρεπε να γίνεται πριν από την καταστροφή.

Η 13η Οκτωβρίου είναι η Διεθνής Ημέρα Μείωσης του Κινδύνου Καταστροφών, που καθιερώθηκε με πρωτοβουλία του ΟΗΕ. Για το 2026, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών επέλεξε το σύνθημα «Η ανθεκτικότητα αρχίζει από το σπίτι», θέτοντας στο επίκεντρο την ασφάλεια της κατοικίας και την προστασία των ανθρώπων που ζουν σε επικίνδυνες περιοχές.[1]

Τα στοιχεία για την Ελλάδα εξηγούν γιατί αυτή η ημέρα δεν είναι απλώς μια επέτειος. Το ευρωπαϊκό σύστημα EFFIS κατέγραψε περίπου 478.000 καμένα στρέμματα το 2025, ενώ το 2023 είχαν ξεπεράσει το 1,7 εκατομμύριο. Πρόκειται για καταγραφές πυρκαγιών που καλύπτει το δορυφορικό σύστημα, όχι για το σύνολο κάθε μικρής εστίας.[2]

Και το πρόβλημα δεν τελειώνει στις φωτιές. Είναι οι πλημμυρικές ζώνες που οικοδομούνται, τα αντιπλημμυρικά έργα που καθυστερούν, οι υποδομές που δεν αντέχουν και οι οικογένειες που δεν έχουν τη δυνατότητα να θωρακίσουν το σπίτι τους.

Ο ΟΗΕ επιμένει πως η ασφάλεια δεν πρέπει να εξαρτάται από το εισόδημα. Στην πράξη, αυτό σημαίνει χρηματοδότηση της πρόληψης, ασφαλή πολεοδομικό σχεδιασμό, προστασία των φυσικών οικοσυστημάτων και ουσιαστική ενημέρωση των κατοίκων. Γιατί η πραγματική επιτυχία της Πολιτικής Προστασίας δεν είναι να μετρά πόσους ανθρώπους έσωσε την τελευταία στιγμή. Είναι να έχει φροντίσει ώστε να μη χρειαστεί να κινδυνεύσουν.

Η Ευρώπη μιλά για ισχυρές περιφέρειες,
αλλά η ανάπτυξη δεν φτάνει παντού

Στις Βρυξέλλες συζητούν αυτές τις ημέρες για μια Ευρώπη με ισχυρές περιφέρειες. Στην ελληνική επαρχία, όμως, η καθημερινότητα εξακολουθεί να θέτει πιο βασικά ερωτήματα. Θα υπάρχει γιατρός στο χωριό; Θα λειτουργεί το σχολείο; Θα μπορούν οι νέοι να βρουν δουλειά χωρίς να εγκαταλείψουν τον τόπο τους; Από τις 12 έως τις 14 Οκτωβρίου πραγματοποιείται η 24η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα των Περιφερειών και των Πόλεων, με σύνθημα «Ισχυρές περιφέρειες, ισχυρή Ευρώπη». Τη διοργανώνουν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών, με αντικείμενο την πολιτική συνοχής, την τοπική ανάπτυξη και τις περιφερειακές ανισότητες.[3]

Η πραγματικότητα, πάντως, δεν είναι ίδια σε όλες τις περιοχές της Ευρώπης. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat που δημοσιεύθηκαν τον Φεβρουάριο του 2026, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ του Βορείου Αιγαίου, σε μονάδες αγοραστικής δύναμης, βρισκόταν το 2024 μόλις στο 42,1% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.[4] Δεν είναι τυχαίο ότι στο φετινό πρόγραμμα συζητιέται ακόμη και το δικαίωμα των ανθρώπων να παραμένουν στον τόπο τους, καθώς και οι ανισότητες ανάμεσα στις πόλεις και την ύπαιθρο.[5]

Για την ελληνική αυτοδιοίκηση, η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση είναι αναγκαία, αλλά δεν αρκεί από μόνη της. Χρειάζονται σταθερές δημόσιες υπηρεσίες, υποδομές, ουσιαστικές αρμοδιότητες και πόροι που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες κάθε περιοχής. Το ζητούμενο είναι η ανάπτυξη να πάψει να περιορίζεται στους οικονομικούς δείκτες και να φτάσει στην καθημερινή ζωή. Γιατί μια ισχυρή περιφέρεια δεν μετριέται μόνο από τις επενδύσεις που προσελκύει, αλλά και από τους ανθρώπους που μπορούν να ζήσουν και να εργαστούν σε αυτήν.

Ημέρα της ΔΕΗ: Η μάχη που έσωσε το ηλεκτρικό ρεύμα από τους ναζί

Η 13η Οκτωβρίου δεν είναι απλώς μια ημέρα εορτασμού για τη ΔΕΗ. Είναι μια επέτειος της Εθνικής Αντίστασης, που μας γυρίζει 82 χρόνια πίσω, στις τελευταίες ώρες της γερμανικής κατοχής.

Τα χαράματα της 13ης Οκτωβρίου 1944, στο Κερατσίνι, εργαζόμενοι της Ηλεκτρικής και μαχητές του ΕΛΑΣ αντιμετώπισαν τις γερμανικές δυνάμεις που επιχειρούσαν να καταστρέψουν το εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στον Άγιο Γεώργιο. Η μάχη ήταν αιματηρή, αλλά το εργοστάσιο σώθηκε. Μαζί του διασώθηκε μια κρίσιμη υποδομή για τον ηλεκτροφωτισμό της Αθήνας και του Πειραιά.[6]

Η ίδια η ΔΕΗ ιδρύθηκε έξι χρόνια αργότερα, τον Αύγουστο του 1950, με αποστολή τον εξηλεκτρισμό ολόκληρης της χώρας.[7] Το 2016 ανακοινώθηκε η καθιέρωση της 13ης Οκτωβρίου ως επίσημης αργίας για το προσωπικό της, με ισχύ από το 2017, αντικαθιστώντας παλαιότερη αργία.[8] Η ΓΕΝΟΠ διατηρεί ζωντανή τη μνήμη των εργατών και των αντιστασιακών που υπερασπίστηκαν το εργοστάσιο.[9]

Σήμερα, όμως, η επέτειος αποκτά και μια διαφορετική κοινωνική διάσταση. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2025 το 18,1% του πληθυσμού στην Ελλάδα αδυνατούσε να διατηρήσει επαρκώς ζεστό το σπίτι του, έναντι 8,8% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.[10]

Η ιστορία της Ηλεκτρικής θυμίζει ότι το ηλεκτρικό ρεύμα αντιμετωπίστηκε κάποτε ως αγαθό που έπρεπε να σωθεί ακόμη και με ανθρώπινες θυσίες. Το σημερινό ερώτημα είναι εξίσου ουσιαστικό: μπορεί αυτό το αγαθό να εξασφαλιστεί σε όλους, με προσιτές τιμές, ασφαλείς υποδομές και σεβασμό στις ανάγκες της κοινωνίας;

Παγκόσμια Ημέρα Θρόμβωσης:
Ένας κίνδυνος που δεν πρέπει να αγνοούμε

Ένας θρόμβος αίματος μπορεί να δημιουργηθεί χωρίς έντονα προειδοποιητικά συμπτώματα. Μπορεί, όμως, να οδηγήσει σε μια σοβαρή και απειλητική για τη ζωή κατάσταση. Γι’ αυτό η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή αντιμετώπιση έχουν καθοριστική σημασία.

Η 13η Οκτωβρίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα Θρόμβωσης, που καθιερώθηκε το 2014 από τη Διεθνή Εταιρεία Θρόμβωσης και Αιμόστασης. Η ημερομηνία επιλέχθηκε επειδή είναι η επέτειος γέννησης του Γερμανού γιατρού Ρούντολφ Βίρχοφ, πρωτοπόρου στη μελέτη της θρόμβωσης.[11]

Η φετινή εκστρατεία επικεντρώνεται στην υγεία των γυναικών. Οι ορμονικές θεραπείες, η εγκυμοσύνη, η λοχεία και ορισμένες παθήσεις μπορούν να επηρεάσουν τον κίνδυνο δημιουργίας θρόμβων.[12] Σύμφωνα με τα αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, η εγκυμοσύνη αυξάνει περίπου πέντε φορές τον κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής.[13]

Τα σημάδια δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστούν. Πρήξιμο, πόνος και θερμότητα στο ένα πόδι μπορεί να υποδηλώνουν εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση. Ξαφνική δύσπνοια, πόνος στο στήθος ή ταχυκαρδία μπορεί να συνδέονται με πνευμονική εμβολή και απαιτούν άμεση ιατρική βοήθεια.[14]

Υπάρχει, όμως, και η ευθύνη του συστήματος υγείας. Η εκτίμηση του θρομβωτικού κινδύνου, ιδιαίτερα σε νοσηλευόμενους και χειρουργημένους ασθενείς, πρέπει να αποτελεί σταθερό μέρος της περίθαλψης. Γιατί η ενημέρωση δεν αρκεί όταν δεν συνοδεύεται από οργανωμένη πρόληψη. Και πολλές σοβαρές επιπλοκές μπορούν να αποφευχθούν, εφόσον ο κίνδυνος αναγνωριστεί εγκαίρως.