Επίκαιρα
Το αυτοδιοίκητο, η συνταγματική αναθεώρηση και το σύστημα εισαγωγής
απασχολούν τους πρυτάνεις των δημόσιων πανεπιστημίων
Το αυτοδιοίκητο των δημόσιων πανεπιστημίων, οι αλλαγές που ενδέχεται να προκύψουν από τη συνταγματική αναθεώρηση και το μέλλον του συστήματος εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση βρίσκονται στο επίκεντρο της συνάντησης των πρυτάνεων, που πραγματοποιείται τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου στην Αθήνα. Πρόκειται για την πρώτη προπαρασκευαστική συνεδρίαση ενόψει της 113ης Συνόδου Πρυτάνεων, η οποία έχει προγραμματιστεί για τον Φεβρουάριο του 2027. Η συζήτηση αρχίζει στις έντεκα το πρωί και αναμένεται να ολοκληρωθεί στις πέντε το απόγευμα.
Τη συνεδρίαση θα διευθύνουν ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, Γεράσιμος Σιάσος, και ο πρύτανης του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος, Σταμάτιος Αγγελόπουλος. Στόχος είναι να διαμορφωθούν συγκεκριμένα πορίσματα που θα αξιοποιηθούν στις επόμενες συναντήσεις και στην τακτική Σύνοδο.
Πρώτο μεγάλο ζήτημα είναι το πανεπιστημιακό αυτοδιοίκητο. Το ερώτημα αφορά τον βαθμό στον οποίο τα δημόσια πανεπιστήμια μπορούν να αποφασίζουν για τη λειτουργία, τη διοίκηση και τις ακαδημαϊκές τους προτεραιότητες, μέσα στο θεσμικό πλαίσιο που καθορίζει η πολιτεία. Η συζήτηση συνδέεται με την αναθεώρηση του Συντάγματος και το ευρωπαϊκό πλαίσιο ανώτατης εκπαίδευσης. Μεταξύ των εισηγητών είναι ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Σπυρίδων Βλαχόπουλος και ο αντιπρύτανης του ΕΚΠΑ Ευστάθιος Ευσταθόπουλος.
Το δεύτερο μεγάλο θέμα αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι θα αποκτούν πρόσβαση στα πανεπιστήμια. Στην ημερήσια διάταξη περιλαμβάνεται η εξέταση προτάσεων για νέο σύστημα εισαγωγής, με εισηγήτρια την αντιπρύτανι Σοφία Παπαϊωάννου. Προβλέπεται επίσης εισήγηση του καθηγητή Μιχαήλ Σφακιανάκη, προέδρου του Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία. Το γεγονός ότι εξετάζονται εναλλακτικές προτάσεις δεν σημαίνει πως έχει αποφασιστεί αλλαγή των πανελλαδικών εξετάσεων ή ότι έχει ανακοινωθεί νέο σύστημα.
Και εδώ προκύπτουν σοβαρά κοινωνικά ερωτήματα. Θα εξασφαλίζεται ισότιμη πρόσβαση για τους μαθητές ανεξάρτητα από το οικογενειακό τους εισόδημα; Θα περιοριστεί η εξάρτηση από την παραπαιδεία; Θα αντιμετωπιστούν οι εκπαιδευτικές ανισότητες ανάμεσα στα μεγάλα αστικά κέντρα και την περιφέρεια; Χωρίς απαντήσεις σε αυτά τα ζητήματα, οποιαδήποτε αλλαγή στον τρόπο εισαγωγής κινδυνεύει να μεταφέρει τις ίδιες ανισότητες σε ένα διαφορετικό εξεταστικό σύστημα.
Η πρωτοβουλία του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών προβλέπει συνολικά τρεις προπαρασκευαστικές συναντήσεις, τον Οκτώβριο, τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο. Στις επόμενες συνεδριάσεις θα συζητηθούν η νομοθεσία, η γραφειοκρατία, η στελέχωση, η χρηματοδότηση και οι επιπτώσεις του δημογραφικού προβλήματος. Θα εξεταστεί ακόμη η πρόταση για θεσμική αναγνώριση της Συνόδου Πρυτάνεων ως συμβουλευτικού οργάνου του υπουργείου Παιδείας.
Η συζήτηση της Δευτέρας ανοίγει, επομένως, έναν ευρύτερο κύκλο για το μέλλον του δημόσιου πανεπιστημίου. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να συμφωνήσουν οι διοικήσεις μεταξύ τους, αλλά να προκύψουν προτάσεις που θα ενισχύουν την ακαδημαϊκή ελευθερία, τη δημοκρατική λειτουργία, τη δημόσια χρηματοδότηση και την ισότιμη πρόσβαση στη γνώση. Και κυρίως, να αποκτήσουν ουσιαστικό λόγο οι άνθρωποι που ζουν καθημερινά μέσα στα πανεπιστήμια: οι φοιτητές, οι διδάσκοντες και οι εργαζόμενοι.
