| Υπουργειο Περιβάλλοντος και Ενέργειας |
Σε δημόσια διαβούλευση η πρώτη Εθνική Στρατηγική για το νερό
Το νερό αναγνωρίζεται πλέον ως στρατηγικός εθνικός πόρος και ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Με φόντο την κλιματική κρίση, τη λειψυδρία, τα ακραία πλημμυρικά φαινόμενα και τις αυξημένες πιέσεις από άρδευση και τουρισμό, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θέτει για πρώτη φορά σε δημόσια διαβούλευση την «Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα».
Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός ενιαίου και ολιστικού πλαισίου για τη διαχείριση των υδατικών πόρων της χώρας, με έμφαση στην ποιοτική και ποσοτική επάρκεια του νερού για όλες τις χρήσεις και όλες τις περιοχές. Η Στρατηγική επιχειρεί να περάσει από τις αποσπασματικές παρεμβάσεις σε έναν «ολιστικό σχεδιασμό», κλιματικά ανθεκτικό και θεσμικά οργανωμένο.
Το νερό αντιμετωπίζεται ως δημόσιο αγαθό, κρίσιμο για τη ζωή, τη δημόσια υγεία, την κοινωνική συνοχή, την επισιτιστική ασφάλεια και την οικονομική δραστηριότητα. Η προστασία και η επάρκειά του δεν αποτελούν μόνο περιβαλλοντική υποχρέωση, αλλά ζήτημα στρατηγικής σημασίας για τη χώρα.
Η Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα είναι το πρώτο στρατηγικό κείμενο εθνικής εμβέλειας για τη βιώσιμη διαχείριση του νερού και τη μακροπρόθεσμη προστασία των υδατικών πόρων. Καταρτίστηκε κατ’ εφαρμογή του άρθρου 6Α του ν. 3199/2003 και εναρμονίζεται με το ευρωπαϊκό πλαίσιο, τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα ύδατα και τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.
Η Στρατηγική στηρίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες. Ο πρώτος αφορά το νερό ως εγγύηση ζωής, υγείας και ευημερίας. Η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίζει δίκαιη και αξιόπιστη πρόσβαση σε επαρκές και ποιοτικό νερό, λαμβάνοντας υπόψη τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής και την ανάγκη προστασίας των υδατικών οικοσυστημάτων.
Ο δεύτερος πυλώνας αφορά την κλιματική θωράκιση. Δίνεται προτεραιότητα στην πρόληψη, στην ετοιμότητα και στην ανθεκτικότητα απέναντι σε ξηρασίες και πλημμύρες, ώστε η διαχείριση των υδατικών κινδύνων να γίνει σταθερό μέρος του κρατικού σχεδιασμού.
Ο τρίτος πυλώνας αφορά τη σύγχρονη διακυβέρνηση. Προβλέπει ενίσχυση της γνώσης, της διαφάνειας, της ψηφιακής παρακολούθησης, του θεσμικού συντονισμού και της διοικητικής ικανότητας. Η οικονομική βιωσιμότητα των υπηρεσιών ύδατος συνδέεται με την ποιότητα των υποδομών, τη λογοδοσία και την προστασία των πολιτών.
Παρά το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο, η διαχείριση του νερού εξακολουθεί να επιβαρύνεται από διοικητικό κατακερματισμό, αδύναμο συντονισμό, ελλείψεις σε υποδομές, δυσκολίες χρηματοδότησης και περιορισμένους μηχανισμούς ελέγχου. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι ελληνικές ιδιαιτερότητες, όπως η γεωμορφολογία της χώρας, η εποχική αύξηση της ζήτησης, η άρδευση, ο τουρισμός και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Οι στόχοι της Στρατηγικής αναπτύσσονται σε επτά άξονες: επάρκεια και ποιότητα νερού, κλιματική ανθεκτικότητα, σύνδεση των τομεακών πολιτικών, ψηφιακός μετασχηματισμός, ισχυρότεροι πάροχοι υπηρεσιών ύδατος, οικονομική βιωσιμότητα με κοινωνική δικαιοσύνη και διασυνοριακή συνεργασία.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η εξοικονόμηση νερού, κυρίως στην άρδευση, η επαναχρησιμοποίηση, η αξιοποίηση εναλλακτικών πηγών, η προστασία των υδατικών συστημάτων και η προσαρμογή κάθε δραστηριότητας στη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής.
Κρίσιμη προϋπόθεση για την εφαρμογή της Στρατηγικής είναι η αντιμετώπιση του κατακερματισμού των παρόχων υπηρεσιών ύδατος και η συνεργασία όλων των συναρμόδιων φορέων. Η διαχείριση του νερού δεν μπορεί να παραμένει διάσπαρτη, αργή και αποκομμένη από τις πραγματικές ανάγκες των περιοχών. Χρειάζεται ενιαίος σχεδιασμός, ισχυρές δομές και δημόσιος έλεγχος, ώστε το νερό να προστατευθεί ως κοινό αγαθό και όχι ως πεδίο διαχειριστικής αδράνειας.
