Νέο νομοσχέδιο αλλάζει αγορά ηλεκτρισμού

Ειδήσεις

Στη Βουλή νομοσχέδιο για τιμολόγια, προστασία καταναλωτών
και 2,3 δισεκατομμύρια ευρώ επενδύσεων στα ελληνικά νησιά

Στη Βουλή κατατέθηκε το Σάββατο 31 Οκτωβρίου 2026 το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που προβλέπει αλλαγές στη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικού ρεύματος, νέες ρυθμίσεις για τους καταναλωτές και επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 2,3 δισεκατομμυρίων ευρώ στα ελληνικά νησιά. Το σχέδιο νόμου έχει τίτλο «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711 και λοιπές διατάξεις». Προηγήθηκε δημόσια διαβούλευση από τις 10 έως τις 24 Οκτωβρίου. Η ευρωπαϊκή οδηγία, την οποία ενσωματώνει, είχε εκδοθεί τον Ιούνιο του 2024, ενώ η προθεσμία ενσωμάτωσής της στην εθνική νομοθεσία είχε οριστεί για τις 17 Ιανουαρίου 2025.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, βασική επιδίωξη των προτεινόμενων ρυθμίσεων είναι η μεγαλύτερη σταθερότητα των τιμολογίων, η ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών και η αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Μία από τις σημαντικότερες προβλέψεις αφορά τα συμβόλαια ηλεκτρικού ρεύματος. Οι προμηθευτές θα υποχρεούνται να προσφέρουν συμβάσεις σταθερής τιμής διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους. Κατά το διάστημα ισχύος τους δεν θα επιτρέπεται η μονομερής μεταβολή των συμφωνημένων όρων και της τιμής προμήθειας. Προβλέπεται επίσης προστασία από τη διακοπή ηλεκτροδότησης όταν βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία επίλυσης διαφοράς ανάμεσα στον καταναλωτή και την εταιρεία. Παράλληλα, η ελάχιστη περίοδος εξυπηρέτησης από τον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου καθορίζεται σε έξι μήνες, ώστε να εξασφαλίζεται η συνέχιση της ηλεκτροδότησης μέχρι την επιλογή νέου προμηθευτή.

Νέα δυνατότητα αποτελεί και η σύναψη περισσότερων συμβάσεων ηλεκτρικής ενέργειας στο ίδιο σημείο σύνδεσης, μέσω διαφορετικών μετρητών, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Το νομοσχέδιο επιτρέπει ακόμη σε νοικοκυριά, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς να παράγουν και να μοιράζονται ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Η κοινή χρήση θα μπορεί να πραγματοποιείται μέσω ιδιωτικών συμφωνιών ή συλλογικών σχημάτων, με την προϋπόθεση ότι δεν αποτελεί την κύρια εμπορική δραστηριότητα των συμμετεχόντων.

Για τους οικιακούς καταναλωτές προβλέπεται μείωση κατά 50% της μοναδιαίας χρέωσης Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης. Η μείωση αφορά αποκλειστικά τη συγκεκριμένη ρυθμιζόμενη χρέωση και όχι το σύνολο του λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος. Η κυβέρνηση συνδέει τη δυνατότητα αυτής της μείωσης με τη σταδιακή διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό ηλεκτρικό σύστημα.

Σημαντικές είναι και οι αλλαγές που αφορούν τη λειτουργία των εταιρειών προμήθειας. Οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να εφαρμόζουν στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου, ώστε να περιορίζεται η έκθεσή τους στις μεγάλες διακυμάνσεις των τιμών της χονδρεμπορικής αγοράς. Παράλληλα, προβλέπονται δοκιμές οικονομικής αντοχής και ενίσχυση των εποπτικών αρμοδιοτήτων της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων.

Αλλαγές εισάγονται και στη διαδικασία σύνδεσης νέων μονάδων παραγωγής και κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Ο ΑΔΜΗΕ και ο ΔΕΔΔΗΕ θα υποχρεούνται να δημοσιεύουν ανά τρίμηνο πληροφορίες για τη διαθέσιμη χωρητικότητα των δικτύων. Οι αιτήσεις σύνδεσης θα υποβάλλονται ψηφιακά, ενώ οι ενδιαφερόμενοι θα λαμβάνουν ενημέρωση για την πορεία τους μέσα σε τρεις μήνες και στη συνέχεια ανά τρίμηνο.

Σε περιοχές όπου δεν υπάρχει επαρκής ηλεκτρικός χώρος προβλέπονται συμβάσεις ευέλικτης σύνδεσης. Οι διαχειριστές θα μπορούν, μέσα σε προκαθορισμένα όρια, να περιορίζουν την ενέργεια που διοχετεύεται στο δίκτυο ή απορροφάται από αυτό. Για περιορισμούς εντός των συμφωνημένων ορίων δεν θα καταβάλλεται αποζημίωση, ενώ προβλέπεται σχετικό δικαίωμα όταν τα όρια υπερβαίνονται.

Ξεχωριστό μέρος του νομοσχεδίου αφορά τη δημιουργία του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νησιών, μέσω του οποίου σχεδιάζεται να κινητοποιηθούν επενδύσεις συνολικού ύψους 2,3 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Το Ταμείο θα χρηματοδοτεί έργα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, συστήματα αποθήκευσης, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, αναβαθμίσεις δικτύων, υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και φράγματα πολλαπλού σκοπού. Η συμμετοχή του Ταμείου θα μπορεί να καλύπτει έως το 60% της επιλέξιμης επενδυτικής δαπάνης κάθε έργου. Κύρια πηγή χρηματοδότησης θα αποτελούν τα έσοδα από τη δημοπράτηση έως 25 εκατομμυρίων δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, που έχουν αποδοθεί στην Ελλάδα. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα αναλάβει τη δημοπράτηση των δικαιωμάτων και τη διαχείριση των σχετικών εσόδων. Ως Διαχειριστική Αρχή του Ταμείου ορίζεται η Γενική Γραμματεία Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών, ενώ προβλέπεται Συντονιστική Επιτροπή με εκπροσώπους της ελληνικής κυβέρνησης, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

Τα 2,3 δισεκατομμύρια ευρώ αποτελούν το ύψος του προβλεπόμενου επενδυτικού προγράμματος και όχι ποσό που έχει ήδη εκταμιευθεί. Δεν έχει παρουσιαστεί με την κατάθεση του νομοσχεδίου αναλυτική κατανομή του συνολικού ποσού ανά νησί και έργο. Ειδικές διατάξεις προβλέπονται και για τα νέα κέντρα δεδομένων, τα γνωστά Data Centers. Οι επενδυτές θα καλύπτουν το κόστος σύνδεσής τους με το ηλεκτρικό σύστημα και των έργων ενίσχυσης που απαιτούνται αποκλειστικά για τη σύνδεσή τους. Παράλληλα, θα υποχρεούνται να καλύπτουν τουλάχιστον το 60% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Για τη δέσμευση ηλεκτρικού χώρου προβλέπεται εγγυητική επιστολή ύψους 200.000 ευρώ ανά μεγαβάτ, ενώ δημιουργείται ειδικό μητρώο των κέντρων δεδομένων στη ΡΑΑΕΥ.

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ακόμη απαλλαγή των δήμων και των περιφερειών από συγκεκριμένα τέλη για την ανάπτυξη έργων ανανεώσιμης ενέργειας, καθώς και διευκολύνσεις για την παράταση της ισχύος αδειών δημοτικών έργων. Για τα οικιακά φωτοβολταϊκά αυτοκατανάλωσης ισχύος έως 10,8 κιλοβάτ, προβλέπεται ότι όταν η χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας είναι αρνητική, η τιμή αποζημίωσης της πλεονάζουσας παραγωγής θα υπολογίζεται ως μηδενική, ώστε να μην επιβαρύνονται οι συγκεκριμένοι αυτοπαραγωγοί.

Εισάγονται επίσης διατάξεις για την επιτάχυνση έργων αποθήκευσης ενέργειας και την ασφάλεια των ιδιωτικών ηλεκτρικών δικτύων που εξυπηρετούν εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών. Προβλέπεται ετήσια υποβολή τεχνικών εκθέσεων και δυνατότητα προσωρινής διακοπής λειτουργίας έργων για τουλάχιστον τρεις μήνες σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης με τις προβλεπόμενες υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων.

Πέρα από τις ενεργειακές ρυθμίσεις, στο ίδιο νομοσχέδιο περιλαμβάνονται πολεοδομικές, χωροταξικές και περιβαλλοντικές διατάξεις. Μεταξύ αυτών βρίσκεται η μετεγκατάσταση του πλημμυρόπληκτου οικισμού Μεταμόρφωση του Δήμου Παλαμά, που σύμφωνα με την απογραφή του 2021 αριθμούσε 324 μόνιμους κατοίκους. Προβλέπεται ακόμη η δυνατότητα αναβάθμισης του σταδίου «Γεώργιος Καραϊσκάκης», με ενδεικτική αύξηση της χωρητικότητας από 33.500 σε 52.000 θέσεις, κατασκευή νέου στεγάστρου και τουλάχιστον 1.800 θέσεις στάθμευσης. Οι εργασίες προβλέπεται να χρηματοδοτηθούν από την ΠΑΕ Ολυμπιακός, ενώ περιλαμβάνεται ρύθμιση για παραχώρηση της χρήσης, διοίκησης και διαχείρισης του σταδίου για 49 χρόνια, υπό όρους.

Στο νομοσχέδιο περιλαμβάνονται επίσης διατάξεις για μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων στον Δήμο Τανάγρας, για τις αρμοδιότητες του ΟΦΥΠΕΚΑ στον Θερμαϊκό Κόλπο και για το καθεστώς χρήσης των 168 καλυβών στο προστατευόμενο Δέλτα του Έβρου, από τις οποίες οι 108 έχουν απογραφεί επίσημα.

Οι θέσεις της αντιπολίτευσης

Η επεξεργασία του νομοσχεδίου θα αρχίσει την Τρίτη 3 Νοεμβρίου, στη 1:00 το μεσημέρι, στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής. Εισηγητές έχουν οριστεί ο Μάνος Κόνσολας από τη Νέα Δημοκρατία και ο Φραγκίσκος Παρασύρης από το ΠΑΣΟΚ. Εκεί θα καταγραφούν οι πρώτες επίσημες κοινοβουλευτικές τοποθετήσεις επί του συγκεκριμένου κειμένου, οι προτάσεις τροποποίησης και οι επιφυλάξεις των κομμάτων. Μέχρι τότε το νομοσχέδιο παραμένει στο στάδιο της κοινοβουλευτικής επεξεργασίας. Οι προβλεπόμενες αλλαγές στα τιμολόγια, στις χρεώσεις, στη λειτουργία των δικτύων και στις επενδύσεις των νησιών δεν αποτελούν ακόμη εφαρμοσμένες διατάξεις νόμου.