...
| Λευτέρης Τηλιγάδας |
Η δημαρχία που άλλαξε το Αγρίνιο
| Από την εκλογική νίκη του 1959
έως τη διαμόρφωση των βασικών υποδομών της σύγχρονης πόλης |
Στις 31 Μαΐου 1959 ο Γιώργος Παπαϊωάννου περνά το κατώφλι του Δημαρχείου Αγρινίου ως νέος δήμαρχος της πόλης, λίγες εβδομάδες μετά την καθαρή επικράτηση του συνδυασμού του στις δημοτικές εκλογές της 5ης Απριλίου. Η παράταξή του συγκέντρωσε 4.090 ψήφους, αφήνοντας αρκετά πίσω τον συνδυασμό του Δημήτρη Καπούλα, που έλαβε 2.916 ψήφους, και εκείνον του Ηλία Σαγιώργη, που περιορίστηκε στις 2.053.
Ήταν οι τρίτες δημοτικές εκλογές μετά τον Εμφύλιο και διεξήχθησαν σε έναν δήμο όπου οι πολιτικοί και κοινωνικοί συσχετισμοί παρέμεναν βαθιά φορτισμένοι. Το Αγρίνιο κουβαλούσε μια ισχυρή καπνεργατική παράδοση, μια βαθιά ριζωμένη βενιζελική κληρονομιά και, ταυτόχρονα, σημαντικές αριστερές κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις, που εξακολουθούσαν να επηρεάζουν την τοπική ζωή, παρά το ασφυκτικό μετεμφυλιακό πλαίσιο.
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η υποψηφιότητα του Παπαϊωάννου κατόρθωσε να συσπειρώσει ένα ευρύ φάσμα πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων. Καθοριστική υπήρξε και η στήριξη που του παρείχε η ΕΔΑ, γεγονός με ιδιαίτερη βαρύτητα για τα δεδομένα της εποχής. Η επιλογή αυτή αντανακλούσε τόσο τη λαϊκή απήχηση που διέθετε ο ίδιος όσο και την αναζήτηση μιας ευρύτερης δημοκρατικής συσπείρωσης απέναντι στις κυρίαρχες μετεμφυλιακές πολιτικές ισορροπίες. Η υποστήριξη της ΕΔΑ δεν σήμαινε σε καμία περίπτωση ιδεολογική ταύτιση, αλλά εξέφραζε τη βούληση σημαντικού τμήματος της δημοκρατικής και αριστερής παράταξης να στηρίξει μια προσωπικότητα με αναγνωρισμένη παρουσία στην τοπική κοινωνία και δυνατότητα εκλογικής νίκης. Γι’ αυτό και οι δημοτικές εκλογές του 1959 δεν κρίθηκαν αποκλειστικά με κομματικούς όρους. Η ψήφος διαμορφώθηκε μέσα από ένα σύνθετο πλέγμα κοινωνικών συμμαχιών, πολιτικών αναφορών και προσωπικών σχέσεων.
Το νέο Δημοτικό Συμβούλιο αποτελούνταν από τον Γ. Βακαλόπουλο, την Αναστασία Βότση (σύζυγο του πρώην δημάρχου Δημητρίου Βότση), τον Δημήτρη Σαραντόπουλο, τον Χριστόφορο Χαβέλλα, τον Δημήτρη Ανδρικόπουλο, τον Παναγιώτη Κυλάφη, τον Θύμιο Πιστιόλα και τον Κώστα Τσιτσιμελή, οι οποίοι ήταν μέλη του συνδυασμού του Γιώργου Παπαϊωάννου. Από τον συνδυασμό του Δημήτρη Καπούλα εκλέχθηκαν ο επικεφαλής Δημήτρης Καπούλας, ο Χρήστος Αγγέλης, ο Γ. Φλώρος, ο Αν. Πάτρας, ο Γ. Σιδέρης και ο Στράτος Μπαρλάς. Τέλος από τον συνδυασμό του Ηλία Σαγεώργη εκλέχθηκαν ο επικεφαλής Ηλίας Σαγεώργης και οι: Τάκης Μακρής, Απόστολος Κόκλας και Σωτήρης Σταθόπουλος.
Η δημαρχία του Γεωργίου Παπαϊωάννου συνέπεσε με μια περίοδο κατά την οποία το Αγρίνιο προσπαθούσε να μεταμορφωθεί από μια επαρχιακή πόλη με σοβαρές ελλείψεις σε ένα σύγχρονο αστικό κέντρο. Η δημοτική αρχή όφειλε να σχεδιάσει και να υλοποιήσει σημαντικά έργα υποδομής, η έλλειψη των οποίων ταλαιπωρούσε τους κατοίκους για δεκαετίες.
Προς αυτή την κατεύθυνση κατασκευάστηκε ο κεντρικός αποχετευτικός αγωγός, που κάλυψε τους βασικούς δρόμους της πόλης, όπως την Παπαστράτου, την Τρικούπη, τη Δεληγιώργη και την περιοχή της κεντρικής πλατείας, ενώ το δίκτυο επεκτάθηκε σταδιακά και στις υπόλοιπες συνοικίες. Παράλληλα, δημιουργήθηκε νέο αντλιοστάσιο και η ύδρευση έφτασε σχεδόν σε κάθε γειτονιά του Αγρινίου. Αντικαταστάθηκαν παλιοί και κατεστραμμένοι υπόνομοι, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστούν οι πλημμύρες που συχνά έπλητταν την πόλη και να βελτιωθούν οι συνθήκες υγιεινής για τους κατοίκους. Ακόμη και οι δημόσιες εγκαταστάσεις υγιεινής, που μέχρι τότε ήταν ανεπαρκείς, αναβαθμίστηκαν με την κατασκευή νέων δημόσιων αποχωρητηρίων στην πλατεία Χατζοπούλου, στα Καραπανέικα και στην οδό Μπαϊμπά.
Η δημοτική μηχανή εκσυγχρονίστηκε επίσης σημαντικά. Κατασκευάστηκε δημοτικό γκαράζ και ο δήμος απέκτησε νέα οχήματα, από φορτηγά και απορριμματοφόρα μέχρι βυτιοφόρα και νεκροφόρες, ενισχύοντας τις δυνατότητές του να εξυπηρετεί τις καθημερινές ανάγκες μιας πόλης που μεγάλωνε. Παράλληλα, ανοίχτηκαν νέοι δρόμοι, κατασκευάστηκαν πεζοδρόμια και δημιουργήθηκαν στοές στους κεντρικούς εμπορικούς άξονες, παρεμβάσεις που έδωσαν περισσότερο χώρο στους πεζούς και συνέβαλαν στη διαμόρφωση ενός πιο οργανωμένου αστικού κέντρου.
Ο Παπαϊωάννου δεν περιορίστηκε μόνο στα τεχνικά έργα. Επί των ημερών του λειτούργησε η Παπαστράτειος Δημοτική Βιβλιοθήκη, με τον ίδιο να αναλαμβάνει την πρώτη προεδρία της, ενώ ιδρύθηκε και η Φιλαρμονική του Δήμου Αγρινίου ως ξεχωριστό νομικό πρόσωπο. Παράλληλα, ο δήμος παραχώρησε έκταση στη θέση Βοϊδολίβαδο για την εγκατάσταση των Τεχνικών Σχολών, όπου στεγάστηκε αρχικά η Εμπορική Σχολή, σε μια προσπάθεια να αποκτήσει η νεολαία της περιοχής περισσότερες επαγγελματικές διεξόδους, σε μια εποχή που η τεχνική εκπαίδευση άρχιζε να αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία.
Ο ηλεκτροφωτισμός της πόλης, επίσης, έπαψε να αποτελεί πεδίο της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και πέρασε στη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού, ενώ παραχωρήθηκε οικόπεδο και για την ανέγερση του κτιρίου της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, στο σημείο όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα. Την ίδια περίοδο ανακαινίστηκε και η Δημοτική Αγορά, ένας χώρος άμεσα συνδεδεμένος με την οικονομική και κοινωνική ζωή του Αγρινίου. Στη θέση Βοϊδολίβαδο παραχωρήθηκαν επίσης δημοτικές εκτάσεις για τη στέγαση άπορων πολύτεκνων οικογενειών, δίνοντας μια ανάσα σε ανθρώπους που δυσκολεύονταν να εξασφαλίσουν μια αξιοπρεπή κατοικία.
Γίνεται φανερό ότι η δημαρχία Παπαϊωάννου ταυτίστηκε με μια συστηματική προσπάθεια εκσυγχρονισμού του Αγρινίου. Ήταν τα χρόνια κατά τα οποία η πόλη απέκτησε βασικές υποδομές, ενίσχυσε τις δημόσιες υπηρεσίες της, επένδυσε στον πολιτισμό και την εκπαίδευση και επιχείρησε να απαντήσει σε κοινωνικές ανάγκες που μέχρι τότε παρέμεναν ανοιχτές, με αποτέλεσμα ένα σημαντικό μέρος του σύγχρονου αστικού χαρακτήρα του Αγρινίου να αρχίσει να διαμορφώνεται ακριβώς εκείνη την εποχή.
Το ότι ο Γιώργος Παπαϊωάννου παρέμεινε σημείο αναφοράς για την πόλη ακόμη και μετά την ήττα του στις δημοτικές εκλογές του 1964 δείχνει καθαρά πως η εκλογή του το 1959 δεν υπήρξε μια απλή συγκυρία. Πατούσε πάνω σε μια βαθύτερη κοινωνική αποδοχή, χτισμένη μέσα σε δεκαετίες πολιτικής δράσης, ιατρικής προσφοράς και δημόσιας παρουσίας. Στις πρώτες αυτοδιοικητικές εκλογές μετά τη μεταπολίτευση, τον Μάρτιο του 1975, ο συνδυασμός του ηττήθηκε ξανά από εκείνον του Στέλιου Τσιτσιμελή. Ωστόσο, η ομόφωνη τιμή που του απέδωσε το Δημοτικό Συμβούλιο το 1976, χρονιά κατά την οποία παραιτήθηκε από δημοτικός σύμβουλος, αποδεικνύει ότι η επιρροή του είχε πλέον ξεπεράσει τα στενά όρια της πολιτικής αντιπαράθεσης και είχε περάσει στη σφαίρα της τοπικής ιστορικής μνήμης.
Φωτογραφία: Αγρίνιο, 1960. Η πόλη όπως φαινόταν από τη Γκένοβα,
Ανάμεσα σε σπίτια και γειτονιές ξεχωρίζουν οι καπνοκαλλιέργειες,
(Πηγή: Μ. Μανικάρου – Χρ. Σπυρέλη, Δήμαρχοι Αγρινίου | Αρχείο Χ. Δημάδης)
——————————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
