...
| Aγρινιώτικο καλαντάρι |
30 Μαΐου
1911: η υποδοχή του Γάλλου στρατηγού Εντού στο Αγρίνιο
1948: προαγωγή Τολιόπουλου σε αντισυνταγματάρχη
1972: γυμνασιόπαιδες προς αναζήτησιν τύχης εις Αίγυπτον |
30 Μαΐου 1911
Το Αγρίνιο υποδέχθηκε με ιδιαίτερες τιμές τον Γάλλο στρατηγό Εντού, ο οποίος βρισκόταν στην Ελλάδα από τον Γενάρη εκείνης της χρονιάς (1911) για να οργανώσει την πολεμική εκπαίδευση του ελληνικού στρατεύματος. Η άφιξή του στην πόλη συνοδεύτηκε από τον αντισυνταγματάρχη Καμπάνη και τον διευθυντή του Σιδηροδρόμου Στερεάς, Οικονόμου, ενώ η υποδοχή που του επιφυλάχθηκε στην πόλη χαρακτηρίστηκε από τον τοπικό Τύπο ως πραγματική αποθέωση. Οι δημοτικές και πολιτικές αρχές της πόλης έσπευσαν να τον τιμήσουν. Προς τιμήν του παρατέθηκε πλούσιο γεύμα από τη Δημοτική Αρχή στο εστιατόριο των αδελφών Σταθοπούλου κατά τη διάρκεια του οποίου εκφωνήθηκαν συγκινητικές προσφωνήσεις από τον δήμαρχο Αγρινίου, Βασίλη Μπέλλο, τον Παπαφώτη και τον ίδιο τον στρατηγό.
Σύμφωνα με την εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ της επομένης ημέρας ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η εμφανής συγκίνηση του Εντού μπροστά στους φουστανελοφόρους του και στις αρματωλικές φορεσιές που παρέπεμπαν στους αγωνιστές της Ελληνικής Επανάστασης. Ο στρατηγός δήλωσε ιδιαίτερα ικανοποιημένος τόσο από τη θερμή υποδοχή όσο και από τη στρατηγική θέση του Αγρινίου και μετά το μεσημέρι αναχώρησε για την Άρτα. Μέχρι τον Αχελώο τον συνόδευσαν ο δήμαρχος και ο Παπαφώτης, σε μια κίνηση που υπογράμμιζε τη σημασία που απέδιδε η πόλη στην επίσκεψή του. (ΕΜΠΡΟΣ 31.5.1911)
30 Μαΐου 1948
Στις 30 Μαΐου 1948, εν μέσω του Εμφυλίου Πολέμου, το ελληνικό κράτος προάγει τον αρχιταγματασφαλίτη του Αγρινίου Γιώργο Τολιόπουλο σε αντισυνταγματάρχη, επικαλούμενο τις «ηρωικές του πράξεις στο πεδίο της μάχης». Την ίδια ημέρα επανενεργοποιείται το στρατιωτικό του μητρώο, αφήνοντας πίσω ένα κενό που κάλυπτε ολόκληρη την περίοδο 1939-1948. Έναν χρόνο αργότερα ακολουθεί νέα προαγωγή σε συνταγματάρχη. Η μεταγενέστερη ιστορική έρευνα, ωστόσο, τον κατατάσσει ανάμεσα στις πιο σκοτεινές μορφές της Κατοχής στο Αγρίνιο, συνδέοντάς τον με εκτελέσεις, βία και στενή συνεργασία με τις γερμανικές αρχές κατοχής.
Η ιστορία και η συλλογική μνήμη συγκροτούν την εικόνα ενός ανθρώπου που έδρασε ως διοικητής του Τάγματος Ασφαλείας στο Αγρίνιο με ιδιαίτερα σκληρό και αδίστακτο ηθικά και στρατιωτικά τρόπο. «Ήταν υπεύθυνος για τις μαζικές εκτελέσεις στο Αγρίνιο στις 14-4-1944, για την εκτέλεση της Μ. Δημάδη και άλλων, για την βία γενικότερα και την απροκάλυπτη και αγαστή συνεργασία που είχε με τους Γερμανούς διοικητές στην περιοχή»[1]. «Επισημαίνεται» σημειώνει η Κωνσταντίνα Μπάδα, «ότι απέναντι σε αυτήν την στάση ατιμωρησίας που κράτησαν οι επίσημες κυρίαρχες δομές, η κοινωνική μνήμη της πόλης αντιπαραθέτει μια ηθικά προσδιορισμένη κοινωνική τιμωρία του Γ. Τολιόπουλου: «Μπα… δεν του ’καναν τίποτε. Μπήκε ο αντάρτικος στρατός… είχαν συμφωνήσει να μη χυθεί κι άλλο αίμα. Παραδόθηκανε. Σε λίγο μετά τα Δεκεμβριανά, όλοι έξω… Κι αυτός… Δεν του μίλαγε κανένας… Εδώ ήταν. Εδώ… Γύρναγε, σαν το σκυλί, ολομόναχος, ολομόναχος… Φόραγε το σακάκι του ανάποδα, σέρνονταν στους δρόμους και ψιθύριζε αλλόφρονας: οι 120… οι 120, ώσπου πέθανε σαν το σκυλί…»[2]. Ο Τολιόπουλος πέθανε στις 7 Φεβρουαρίου 1962 σε στρατιωτικό νοσοκομείο της Αθήνας.
30 Μαΐου 1972
«Εις την αστυνομίαν Αγρινίου κατηγγέλθη ότι οι νεαροί γυμνασιόπαιδες Παπαβασιλείου, Ξύδης και Σκαβάρας εγκατέλειψαν τας οικίας τους, αφού αφήρεσαν ποσότητα λιρών των γονέων των. Ούτοι συνελήφθησαν εις μίαν καλύβην παρά την λίμνην του Μεσολογγίου και εδήλωσαν ότι εσκόπευον να αγοράσουν μίαν βάρκαν και να μεταβούν προς αναζήτησιν τύχης εις Αίγυπτον». (Ελευθερία, 31/5/1972)
————————————————————————————————————————————————————–
Υποσημείωση: Οι χρονολογίες που καταγράφονται πριν την 16η Φεβρουαρίου 1923 είναι σύμφωνες με την χρονολόγηση των πηγών. Για την αντιστοίχιση με τη σημερινή χρονολόγηση πρέπει στην αντίστοιχη χρονολογία να προστεθούν 13 μέρες
Παραπομπές: 1.Ρ. Β. Μπούσχοτεν, Τ. Βερβενιώτη, Ε. Βουτυρά, Β. Δαλκαβούκης, Κ. Μπάδα (επιμ.), Μνήμες και λήθη του Ελληνικού Εμφύλιου Πολέμου, Θεσσαλονίκη, Επίκεντρο, 2008 σ. 115-116.| 2. Κωνσταντίνα Μπάδα, Κατοχή – Αντίσταση – Εμφύλιος: Η Αιτωλοακαρνανία 1940 – 50, Αθήνα, Παρασκήνιο, Ιούνιος 2010, σελ. 450 451.
Φωτογραφία: Ο Τολιόπουλος 6ος από δεξιά στην κεντρική πλατεία του Αγρινίου
(Πηγή Αρ. Μπαρχαμπά, Το Αγρίνιο Κάποτε, Αθήνα, Ergo, 2003, σελ. 345)
Έρευνα – Κείμενα: Λ. Τηλιγάδας
——————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
