...
| Λευτέρης Τηλιγάδας |
Η γενική απεργία της 7ης Ιουνίου 1933
| Τα αιτήματα για μεροκάματο, περίθαλψη και επιδόματα,
και η μαζική κινητοποίηση που σημάδεψε την εργατική ιστορία της πόλης |
Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία μιας πόλης που οι εργάτες παύουν να είναι απλοί αριθμοί στα λογιστήρια των εργοδοτών και γίνονται πρωταγωνιστές των εξελίξεων. Μια τέτοια μέρα ήταν η 7η Ιουνίου 1936 στο Αγρίνιο. Οι καπνεργάτες και οι καπνεργάτριες της πόλης, άνθρωποι που ζούσαν από ένα μεροκάματο εξαιρετικά ανεπαρκές για την επιβίωση τους, αποφάσισαν για άλλη μια φορά εκείνα τα χρόνια του μεσοπολέμου, να σηκώσουν το ανάστημά τους και «να διεκδικήσουν το δίκιο τους».
Ένα-ένα τα μεγάλα καπνομάγαζα κατέβαιναν σε απεργία, ενώ εκατοντάδες εργάτες πλημμύριζαν τους δρόμους διεκδικώντας αυξήσεις, επιδόματα, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και συσσίτια για τους ανέργους. Απέναντί τους βρέθηκαν οι καπνέμποροι, οι κρατικές αρχές, οι απειλές και οι μηχανισμοί καταστολής. Η οργάνωση όμως στους χώρους δουλειάς, οι εργοστασιακές επιτροπές και η αλληλεγγύη τους έδωσαν τη δύναμη να συνεχίσουν.
Ο Νέος Ριζοσπάστης[1] της 8ης Ιουνίου του 1933, και στο πρωτοσέλιδο του και στην πέμπτη σελίδα εκείνης της έκδοσης, μας έχει αφήσει μια επαρκή καταγραφή της συγκεκριμένης κινητοποίησηςζ:
Ενισχύστε τους! ακολουθήστε το παράδειγμά τους!
Γενική απεργία των καπνεργατών Αγρινίου
ένα-ένα τα εργοστάσια κατέβηκαν στον αγώνα
Ζητάνε αύξηση μεροκάματου, συσσίτια και επιδόματα
Οι ηρωικοί καπνεργάτες του Αγρινίου με αποφασιστικότητα και συνοχή κατέβηκαν στο στίβο της απεργιακής πάλης, ακολουθώντας τις ηρωικές παραδόσεις τους. Απαιτούν αύξηση του μεροκάματου, πλήρη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη από το Τ.Α.Κ., επιδόματα και συσσίτια στους ανέργους.
Χθες το πρωί πήραμε από το Αγρίνι το ακόλουθο τηλεγράφημα:
«ΑΓΡΙΝΙ, 7 Ιούνη. – Καπνεργάτες και καπνεργάτριες Αγρινίου κατελθόντες σε γενική απεργία ζητούν την πλήρη επίλυση των αιτημάτων τους. Προϊστάμενος Χόνδρος».
Αργότερα ο ανταποκριτής μας μετέδωσε τις λεπτομέρειες της κήρυξης της απεργίας. Στις 9 το πρωί απήργησαν πρώτοι οι καπνεργάτες και καπνεργάτριες του Παπαστράτου και του Σοϊντζόγλου. Εν διαδηλώσει περί τους 700 πήγανε στη Δημαρχία. Εκεί μίλησε αντιπρόσωπος της επιτροπής αγώνος και δόθηκε ψήφισμα στο δήμαρχο με το οποίο οι απεργοί ζητούν την αποδοχή των αιτημάτων τους και τη χορήγηση συσσιτίων κατά τη διάρκεια της απεργίας. Μπροστά στην αποφασιστικότητα των απεργών η αστυνομία δεν τόλμησε να επέμβει. Στις 10 η ώρα κατέβηκε στην απεργία και το εργοστάσιο Χασουράκη. Πενήντα εργάτες πήγαν εν διαδηλώσει στο τηλεγραφείο και επέδωσαν διαμαρτυρία προς την κυβέρνηση απαιτώντας ικανοποίηση των αιτημάτων τους.
Το πρωί πραγματοποιήθηκαν συγκεντρώσεις σ’ όλα τα καπνομάγαζα. Οι αρχειοφασίστες που θέλησαν να μιλήσουν στο καπνεργοστάσιο Παπαστράτου ξυλοκοπήθηκαν από τους εργάτες.
Στην απεργία κατεβαίνουν και οι καπνεργάτες του Σκαλίγκου. Στου Παπαστράτου παρουσιάστηκαν 2 απεργοσπάστες και 4 απεργοσπάστριες, αλλά ξυλοκοπήθηκαν από τους απεργούς και αναγκάστηκαν να φύγουν. Νεότερο τηλεγράφημα από το Αγρίνι γνωστοποιεί την επέκταση της απεργίας και στο εργοστάσιο Σκαλίγκου: «ΑΓΡΙΝΙ, 7 Ιούνη. – Καπνεργάτες καταστήματος Σκαλίγκου κατελθόντες σε απεργία αιτούν αποδοχήν αιτημάτων τους. Η επιτροπή: Κ. Φωτίου, Ν. Πορφύρης, Δ. Δρίτσας».
Οι μέρες μέχρι την κήρυξη της απεργίας
ΑΓΡΙΝΙ, 5 Ιούνη. (Του ανταποκριτή μας). – Ύστερα απ’ τη συνδιάσκεψη των καπνεργατών, με την καθοδήγηση της Καπνεργατικής Ένωσης και της κομματικής οργάνωσης Αγρινίου, άρχισαν οι κινητοποιήσεις για τα ζητήματα των καπνεργατών και εκλέγονται εργοστασιακές επιτροπές. Αυτό προκάλεσε τη λύσσα των καπνεμπόρων και της Ασφάλειας. Την τελευταία βδομάδα έγιναν συγκεντρώσεις στου Παπαστράτου, Σοϊτζόγλου, Κουζέλη, Χασουράκη, Σκαλίγκου και βγήκε επιτροπή που έδωσε το υπόμνημα των καπνεργατών και ζήτησε άδεια για συνέλευση. Ο νομάρχης όχι μόνο δεν έδωσε την άδεια αλλά άρχισε και τις απειλές. Στο τέλος είπε πως θάρθει στο Αγρίνι την Πέμπτη και θα καλέσει επιτροπές καπνεμπόρων και καπνεργατών. Την Τετάρτη οι καπνεργάτες, επιδίδοντας τα αιτήματά τους στους καπνεμπόρους, το Τ.Α.Κ. και στις αρχές, κατέβηκαν σε μισή ώρα στάση. Διάφοροι σύντροφοι μίλησαν μέσα στα σαλόνια. Η στάση έγινε στου Παπαστράτου, Σοϊτζόγλου και Σκαλίγκου και πήραν μέρος όλοι οι καπνεργάτες και καπνεργάτριες.
Την Πέμπτη, 1/6, κλήθηκε η επιτροπή από το νομάρχη στη Δημαρχία. Τα αιτήματα των καπνεργατών ήσαν: 1) αύξηση μεροκάματου, 2) η διοίκηση του Τ.Α.Κ. ν’ αποτελείται στην πλειοψηφία της από μετόχους, 3) οι γιατροί να διορίζονται από τους καπνεργάτες, 4) να μη αφαιρούνται τα βιβλιάρια απ’ όσους δεν πραγματοποίησαν τα προβλεπόμενα μεροκάματα, 5) να χορηγείται πλήρης φαρμακευτική περίθαλψη στους μετόχους και ν’ αυξηθεί το επίδομα ασθενείας από 24 δρχ. σε 30, 6) να γίνει αναρρωτήριο για τους καπνεργάτες στον Άγιο Βλάσιο.
Ο νομάρχης «ανεγνώρισε» τα δίκαια αιτήματα των καπνεργατών και είπε ότι θα τα εισηγηθεί στον υπουργό. Όσο για την αύξηση των μεροκάματων είπε πως θα τηλεγραφήσει στην Καβάλα, Θεσσαλονίκη, Ξάνθη κλπ. για να μάθει πόσο είναι εκεί το μεροκάματο. Για την αναγνώριση του σωματείου, των εργοστασιακών επιτροπών και των πληρεξουσίων δήλωσε αναρμοδιότητα. Για την άδεια της συγκέντρωσης αρνήθηκε να δώσει. Στην επιμονή των αντιπροσώπων των καπνεργατών, ο νομάρχης είπε στο σ. Μπίτσα ότι θα του βγάλει τ’ άντερα, στο δε Καπετανάκη πως θα τον πετάξει απ’ το παράθυρο.
Το απόγευμα την Πέμπτη έγιναν εργοστασιακές συγκεντρώσεις όπου εξηγήθηκε η στάση του νομάρχη. Οι καπνεργάτες με αγανάκτηση άκουσαν τη στάση του νομάρχη και εκδηλώνονταν υπέρ της απεργίας. Την Παρασκευή ο Παπαστράτος ειδοποίησε την εργοστασιακή επιτροπή να σχολάσει. Το Σάββατο έγιναν συγκεντρώσεις σε ώρα εργασίας στα καπνομάγαζα Παπαστράτου και στου Σοϊτζόγλου και στάλθηκε τηλεγραφική διαμαρτυρία στο νομάρχη. Στου Παπαστράτου βγήκε 25μελής επιτροπή απ’ όλες τις ειδικότητες και απαίτησε να μη σχολάσουν την επιτροπή. Ο Καββαδίας, μπρος στην εξέγερση των εργατών, αναγκάστηκε να υποχωρήσει.
Οι καπνέμποροι, βλέποντας τις διαθέσεις των καπνεργατών, προπαρασκευάζουν το έδαφος για απεργοσπάστες. Έτσι ο Ηλιού κάλεσε 30 εργάτες του Σοϊτζόγλου και τους είπε να μη απεργήσουν. Αυτοί όμως του δώσανε την κατάλληλη απάντηση…
Δημιουργήθηκε απεργιακό ταμείο για το οποίο οι περισσότεροι καπνεργάτες δώσανε από 10 δραχμές. Βγήκαν επίσης επιτροπές αγώνα και εργοστασιακές επιτροπές. Οι καπνεργάτες Αγρινίου ζητάνε την ενίσχυση όλων των εργατών στον σκληρό αγώνα που κατέβηκαν.
Η γενική απεργία των καπνεργατών του Αγρινίου ήταν μέρος ενός μεγάλου κύματος εργατικών αγώνων που διαπέρασε ολόκληρη τη χώρα τη δεκαετία του 1930, σε μια εποχή φτώχειας, ανεργίας και έντονων κοινωνικών συγκρούσεων. Οι καπνεργάτες του Αγρινίου διεκδίκησαν για άλλη μια φορά το αυτονόητο: αξιοπρεπή εργασία, κοινωνική προστασία και το δικαίωμα να οργανώνονται και να εκπροσωπούνται συλλογικά. Η αποφασιστικότητά τους, η μαζική συμμετοχή τους και η αλληλεγγύη που ανέπτυξαν μέσα στους χώρους δουλειάς μεγάλωσαν ακόμα περισσότερο το βαθύ αποτύπωμα που άφησαν οι αγώνες της καπνεργατικής τάξης στην κοινωνική ιστορία της πόλης.
——————————————————————————————————————————————————————–
Παραπομπές: 31 Αυγούστου 1931 Ο «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» καταδικάστηκε σε στέρηση του τίτλου του από το δικαστήριο και ο υπεύθυνός του Γεράσιμος Μαρμαρέλης, τιμωρήθηκε σε πολύχρονη φυλάκιση και σε μεγάλο πρόστιμο για παράβαση του «νόμου περί τύπου». Για το λόγο αυτό στη θέση του «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ» εκδόθηκε ο «Νέος Ριζοσπάστης», με υπεύθυνο συντάκτη το Δ. Παρτσαλίδη. Ο «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» ξαναπήρε την ονομασία του στις 11 Μάρτη 1934. Η περίοδος 1932 – 1936 στάθηκε σταθμός στην ανάπτυξη και τη μαζικότητα του «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ». Την περίοδο αυτή η κυκλοφορία του «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ» έφτασε σε μεγάλα για την εποχή εκείνη ύψη. Όταν η ανώτερη κυκλοφορία των μεγαλύτερων αστικών εφημερίδων δεν ξεπερνούσε τις 25.000 – 30.000 φύλλα, ο «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» είχε φτάσει να πουλά 12.000 φύλλα.
Πηγή: Νέος Ριζοσπάστης της 8ης Ιουνίου 1933 σελ. 1 και 5
Φωτογραφία:
——————————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
