10 Οκτωβρίου 2026

🌅 Ανατολή ήλιου: 07:28 – Δύση ήλιου: 18:55 – Διάρκεια ημέρας: 11 ώρες 26 λεπτά
🌑 Σελήνη 29.3 ημερών.

Είναι η 284η ημέρα του έτους κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο
Υπολείπονται 82 ημέρες για τη λήξη του.

Χρόνια πολλά στους: Ευλάμπιο, Λάμπη, Ευλάμπη και Ευλαμπία

Γεγονότα

1862 – Η βασιλεία του Όθωνα φτάνει στο τέλος της. Η δυσαρέσκεια απέναντι στον πρώτο βασιλιά του ελληνικού κράτους έχει συσσωρευτεί χρόνια: αυταρχισμός, παρεμβάσεις του Παλατιού, πολιτική αστάθεια και η αίσθηση ότι η χώρα κυβερνιέται χωρίς πραγματική λαϊκή νομιμοποίηση. Στην Αθήνα εκδηλώνεται επαναστατικό κίνημα και στρατιωτικοί μαζί με πολιτικούς παράγοντες ζητούν την απομάκρυνση του μονάρχη. Ο Όθωνας και η Αμαλία βρίσκονται τότε σε περιοδεία στην Πελοπόννησο. Όταν επιστρέφουν στον Πειραιά, διαπιστώνουν ότι δεν υπάρχει πλέον έδαφος για να κρατηθούν στην εξουσία και αναχωρούν για την εξορία.

Τη διαχείριση της μετάβασης αναλαμβάνει η προσωρινή τριανδρία των Δημητρίου Βούλγαρη, Κωνσταντίνου Κανάρη και Μπενιζέλου Ρούφου. Η περίοδος που ακολουθεί, η Μεσοβασιλεία, δεν είναι ήρεμη. Η χώρα ψάχνει νέο πολιτειακό σχήμα και νέο μονάρχη, ενώ οι Μεγάλες Δυνάμεις εξακολουθούν να έχουν καθοριστικό λόγο στις ελληνικές εξελίξεις. Το 1863 θα επιλεγεί ο πρίγκιπας Γεώργιος της Δανίας, ο μελλοντικός Γεώργιος Α΄. Η έξωση του Όθωνα δεν ήταν μια απλή αλλαγή προσώπου. Ήταν η πρώτη μεγάλη απόδειξη ότι η μοναρχία στην Ελλάδα δεν μπορούσε να επιβιώνει αποκομμένη από την κοινωνία και τους πολιτικούς συσχετισμούς.

1908 – Το Παρθεναγωγείο του Βόλου αρχίζει τη λειτουργία του με την επωνυμία Δημοτικό Παρθεναγωγείο Βόλου. Σε μια εποχή που η ουσιαστική μέση εκπαίδευση για τα κορίτσια δεν ήταν δεδομένη, το σχολείο φέρνει μια τολμηρή ιδέα: ότι η μόρφωση των γυναικών δεν πρέπει να περιορίζεται σε οικιακές δεξιότητες και τυπική ευπρέπεια. Πίσω από την ίδρυσή του βρίσκεται ο δήμος Παγασών, με πρωταγωνιστές τον δήμαρχο Κωστή Γκλαβάνη και τον γιατρό Δημήτρη Σαράτση. Διευθυντής επιλέγεται ο νεαρός παιδαγωγός Αλέξανδρος Δελμούζος, που επιστρέφει από σπουδές στη Γερμανία με εντελώς διαφορετική αντίληψη για το σχολείο.

Στο Παρθεναγωγείο εφαρμόζονται μέθοδοι που συγκρούονται με την τότε εκπαιδευτική κανονικότητα. Η διδασκαλία γίνεται στη δημοτική γλώσσα, δίνεται βάρος στη συμμετοχή των μαθητριών, στην παρατήρηση, στην εργασία και στη σύνδεση της γνώσης με τη ζωή. Τα αρχαία κείμενα διδάσκονται και σε μετάφραση, ενώ το άκαμπτο σύστημα βαθμών και απουσιών υποχωρεί. Αυτές οι επιλογές εξόργισαν συντηρητικούς κύκλους και εκκλησιαστικούς παράγοντες. Η επίθεση κορυφώθηκε με τα «Αθεϊκά» του Βόλου και τη δίκη του Δελμούζου στο Ναύπλιο το 1914, όπου τελικά αθωώθηκε. Παρότι το πείραμα κράτησε λίγα χρόνια, άφησε βαθύ αποτύπωμα στην ιστορία του εκπαιδευτικού δημοτικισμού και στη διεκδίκηση μιας πιο ελεύθερης παιδείας.

Γεννήσεις

1930 – Γεννιέται στο Χάκνεϊ του ανατολικού Λονδίνου ο Χάρολντ Πίντερ. Υπήρξε θεατρικός συγγραφέας, σεναριογράφος, σκηνοθέτης και ηθοποιός, αλλά κυρίως ένας δημιουργός που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο ακούμε τη σιωπή πάνω στη σκηνή. Στα έργα του, η απειλή δεν χρειάζεται να φωνάζει. Μπορεί να βρίσκεται σε μια παύση, σε μια ερώτηση που δεν απαντιέται, σε μια καθημερινή κουβέντα που ξαφνικά μετατρέπεται σε παιχνίδι ελέγχου. Από εκεί προήλθε και ο όρος «πιντερικό», για αυτή τη χαρακτηριστική ατμόσφαιρα αβεβαιότητας και υπόγειας βίας.

Έργα όπως «Το πάρτι γενεθλίων», «Ο επιστάτης», «Η επιστροφή» και «Προδοσία» τον έκαναν μία από τις σημαντικότερες φωνές του βρετανικού θεάτρου μετά τον πόλεμο. Έγραψε επίσης δεκάδες σενάρια, ανάμεσά τους για τον «Υπηρέτη», τον «Μεσάζοντα» και «Τη γυναίκα του Γάλλου υπολοχαγού». Το 2005 τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, η δημόσια παρέμβασή του ήταν εξίσου αιχμηρή με το θέατρό του. Κατήγγειλε τους πολέμους, την εισβολή στο Ιράκ, τις αμερικανικές και βρετανικές επεμβάσεις και την υποκρισία των κυβερνήσεων που τις παρουσίαζαν ως υπεράσπιση της δημοκρατίας. Πέθανε το 2008, αφήνοντας ένα έργο που εξακολουθεί να ενοχλεί ακριβώς επειδή δεν καθησυχάζει.

Θάνατοι

1831 – Γεώργιος Μαυρομιχάλης. Στις 10 Οκτωβρίου του 1831, σύμφωνα το ημερολόγιο που ίσχυε τότε στην Ελλάδα, εκτελείται στο Ιτς-Καλέ του Ναυπλίου ο Γεώργιος Μαυρομιχάλης. Ήταν γιος του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, μέλος της ισχυρής μανιάτικης οικογένειας, Φιλικός και αγωνιστής της Επανάστασης. Είχε πολεμήσει, είχε αιχμαλωτιστεί από τον Ιμπραήμ στο Νεόκαστρο και είχε επιστρέψει στη Μάνη. Όμως το όνομά του έμεινε στην ιστορία κυρίως για τη συμμετοχή του στη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια, του πρώτου κυβερνήτη του ελληνικού κράτους.

Στις 27 Σεπτεμβρίου του παλιού ημερολογίου, έξω από τον Άγιο Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο, ο Γεώργιος Μαυρομιχάλης και ο θείος του Κωνσταντίνος επιτίθενται στον Καποδίστρια, την ώρα που ο κυβερνήτης πηγαίνει στην εκκλησία. Ο Κωνσταντίνος σκοτώνεται επιτόπου από τη φρουρά και το πλήθος. Ο Γεώργιος καταφεύγει αρχικά στη γαλλική πρεσβεία, παραδίδεται όμως στις αρχές, δικάζεται και καταδικάζεται σε θάνατο. Η πράξη δεν μπορεί να διαβαστεί έξω από τη βαθιά σύγκρουση του Καποδίστρια με τους τοπικούς προκρίτους και ειδικά με τη μανιάτικη ηγεσία, η οποία έβλεπε να περιορίζεται η παλιά της ισχύς από την προσπάθεια συγκρότησης κεντρικού κράτους. Η εκτέλεσή του κλείνει δικαστικά το έγκλημα, όχι όμως και την πολιτική κρίση που άφησε πίσω της η δολοφονία.

Διαβάστε περισσότερα γεγονότα αυτής της μέρας