Επίκαιρα
Απόφαση του ΣτΕ περιορίζει την εισπρακτική αυθαιρεσία,
αλλά η κατοικία χρειάζεται καθολική και ουσιαστική προστασία.
Ας ξεκινήσουμε από το αυτονόητο, που χρειάστηκε δικαστική απόφαση για να ακουστεί ότι το κράτος δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τη μοναδική κατοικία ενός ανθρώπου σαν ένα οποιοδήποτε περιουσιακό στοιχείο διαθέσιμο για είσπραξη. Υπάρχουν όρια στην άσκηση της εξουσίας. Και το γεγονός ότι κάποιος χρωστάει δεν καταργεί την υποχρέωση της διοίκησης να τα σέβεται.
Η απόφαση 1404/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας βάζει μια ουσιαστική προϋπόθεση. Για την κατάσχεση της αποδεδειγμένα μοναδικής κατοικίας οφειλέτη του Δημοσίου, πρέπει προηγουμένως να έχει ερευνηθεί και να έχει αποκλειστεί τεκμηριωμένα η ύπαρξη άλλων περιουσιακών στοιχείων κατάλληλων για την ικανοποίηση της απαίτησης. Η φορολογική διοίκηση οφείλει, δηλαδή, να δικαιολογήσει την επιλογή αυτού του επαχθούς μέτρου. Το χρέος από μόνο του δεν αρκεί ως εξήγηση.
Η υπόθεση αφορά μεζονέτα στο Μοσχάτο και οφειλές 142.917 ευρώ. Σύμφωνα με το δημοσιευμένο ρεπορτάζ του Θανάση Κουκάκη, στο dnews.gr, επρόκειτο για χρέη εταιρείας και πλειστηριασμό του μισού ακινήτου, που ανήκε στον διευθύνοντα σύμβουλό της. Η κοινωνική κριτική όμως, δεν χρειάζεται να επινοεί την ιδιότητα του χαμηλοσυνταξιούχου ή του άνεργου για να υπερασπιστεί έναν κανόνα προστασίας.
Εδώ βρίσκεται και η σύγκρουση με την κυρίαρχη αφήγηση. Το «χρωστάς, άρα πληρώνεις» παρουσιάζεται συχνά ως επαρκής απάντηση για τα πάντα. Όμως αφήνει έξω ένα ουσιαστικό ερώτημα: με ποια μέσα εισπράττεις και ποιες συνέπειες επιβάλλεις; Η υποχρέωση πληρωμής δεν δίνει λευκή επιταγή στον κρατικό μηχανισμό, γιατί όποιος υπερασπίζεται τη δημοσιονομική πειθαρχία οφείλει να εξηγεί και πού σταματά η εξουσία της είσπραξης.
Η συγκεκριμένη κρίση του δικαστηρίου βέβαια, δεν ισοδυναμεί με γενικό ακατάσχετο της πρώτης κατοικίας. Αφορά συγκεκριμένες προϋποθέσεις αναγκαστικής είσπραξης δημόσιων οφειλών. Από αυτήν δεν προκύπτει ότι σταματούν αυτομάτως όλοι οι πλειστηριασμοί ούτε ότι επεκτείνεται αυτομάτως η ίδια προστασία στις διαδικασίες των τραπεζών και των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Το πολιτικό ζήτημα, όμως, παραμένει μεγαλύτερο. Πόσο αποτελεσματική είναι μια προστασία όταν ο πολίτης πρέπει να διαθέτει χρήματα, χρόνο και αντοχή για να τη διεκδικήσει δικαστικά; Η δυνατότητα προσφυγής έχει αξία, αλλά μια κοινωνικά δίκαιη διοίκηση πρέπει να εφαρμόζει τις εγγυήσεις πριν αναγκάσει τον άνθρωπο να αγωνιστεί για να τις αναγνωρίσει. Διαφορετικά, η οικονομική ανισότητα είναι αυτή που πραγματικά καθορίζει και την πραγματική πρόσβαση στο δίκαιο.
Και ας θυμηθούμε τι λέει το ίδιο το Σύνταγμα: η στέγαση όσων στερούνται κατοικίας ή στεγάζονται ανεπαρκώς αποτελεί αντικείμενο ειδικής κρατικής φροντίδας. Υπάρχει, λοιπόν, συγκεκριμένη κοινωνική υποχρέωση. Δεν μπορεί η συζήτηση για τα δημόσια έσοδα να διεξάγεται σαν αυτή η υποχρέωση να απουσιάζει από το συνταγματικό κείμενο. Γιατί οι φόροι χρηματοδοτούν συλλογικές ανάγκες. Η είσπραξή τους οφείλει να υπηρετεί την κοινωνία. Και μια εξουσία που ζητά από τους πολίτες συνέπεια δεν δικαιούται να αντιμετωπίζει τα δικαιώματά τους ως εμπόδιο στη δουλειά της.
Lef.T.
