...
| Λευτέρης Τηλιγάδας |
Η πρώτη Εργατική Πρωτομαγιά στο Αγρίνιο
|Από την «γιορτή των λουλουδιών» στην Ερμήτσα
στην απεργία και την εκδρομή στον Άγιο Χριστόφορο |
Μέχρι το Μάη του 1886 δεν είχε προκύψει ποτέ το δίλλημα, αν η πρωτομαγιά είναι αργία ή απεργία; Για όλο τον κόσμο ήταν γιορτή, που είχε τις ρίζες της στη ρωμαϊκή εποχή και όχι στην αρχαία Ελλάδα, όπως πιστεύουν πολύ, ταυτίζοντας την με τα «ανθεστήρια»[1]. Η ρωμαϊκή θεότητα Maja (Μάγια), η οποία ταυτίζονταν με την Ατλαντίδα νύμφη Μαία, τη μητέρα του Ερμή, έδωσε το όνομα της στο μήνα. Την πρώτη μέρα του μήνα οι Ρωμαίοι γιόρταζαν την Bona Dea (Αγαθή Θεά) με δημόσιες και ιδιωτικές ανθοφορίες και σε όλη τη διάρκεια του μήνα τελούσαν γιορτές συνδεδεμένες με την ευφορία των αγρών.
Για το Αγρίνιο και τη γύρω από αυτό περιοχή την περίοδο αυτή ξεκινούσε η μεταφύτευση του καπνού στο χωράφι, οπότε η πλειοψηφία των αγροτών ασχολούνταν με τις γεωργικές τους υποχρεώσεις. Οι έμποροι της πόλης, τα σωματεία τους και τα σχολεία ήταν εκείνοι που κρατούσαν κατά κύριο λόγο τη «γιορτή των λουλουδιών» μέχρι και την έλευση στην πόλη των προσφύγων και τη δημιουργία των πρώτων εργοστασίων του καπνού. Μέχρι τότε η Πρωτομαγιά ήταν ξεκάθαρα η γιορτή των αγρών.
Χαρακτηριστικό δείγμα της μέχρι τότε αστικής αγρινιώτικης πρωτομαγιάς είναι ένα άρθρο δημοσιευμένο στο Σκριπ, με τίτλο «Η εορτή της πρωτομαγιάς» στο οποίο, μεταξύ άλλων διαβάζουμε σε ελεύθερη απόδοση:
«Με μεγάλη μεγαλοπρέπεια γιορτάστηκε και εδώ η Πρωτομαγιά, με την δυναμική συμμετοχή όλων των σχολείων της πόλης. Οι μαθητές εξόρμησαν μαζί με τους δασκάλους τους από το πρωί στις εξοχές, όπου διασκέδασαν όλη τη μέρα και γύρισαν το απόγευμα με τραγούδι και χαρές, κουβαλώντας μαζί τους τις ωραιότερες των εντυπώσεων.
»Ιδιαίτερα πρέπει να αναφερθεί η εκδρομή των μαθητών του Γυμνασίου, οι οποίοι με τα μαντολίνα τους και διάφορα άλλα όργανα έφτασαν στη ρομαντική θέση Ερμίτσα, κάτω από την επιτήρηση του Γυμνασιάρχη τους κ. Τσιμικάλη και του συλλόγου των καθηγητών τους. Εκεί διασκέδασαν θαυμάσια, τραγούδησαν, χόρεψαν όλη την ημέρα και επέστρεψαν στις 8:00 το απόγευμα, τραγουδώντας τον Μάη. Φορτωμένοι με λουλούδια πραγματοποίησαν παρέλαση μέσα στην πόλη, η οποία κατέληξε στο Γυμνάσιο, όπου και διαλύθηκε».[2]
Η πρώτη Εργατική Πρωτομαγιά
στο Αγρίνιο
Η πρώτη εργατική Πρωτομαγιά στο Αγρίνιο πραγματοποιήθηκε την 1η Μαΐου του 1923. Μοναδική πηγή αυτής μας της καταγραφής είναι το φύλλο του Ριζοσπάστη, που κυκλοφόρησε την Κυριακή 6.5.1923, από το οποίο πληροφορούμαστε ότι η πρώτη εργατική πρωτομαγιά στην πόλη ξεκίνησε στις 8:00 το πρωί με συγκέντρωση στην κεντρική πλατεία και τελείωσε στις 6:00 το απόγευμα μετά από πορεία στο κεντρικό δρόμο της πόλης και εκδρομή στον παλιό Άγιο Χριστόφορο.
Ας δούμε τι ακριβώς αναφέρει ο Ριζοσπάστης εκείνης της μέρας.
«Η Πρωτομαγιά εφέτος εορτάσθη μεγαλοπρεπώς. Ο όμιλος Αγρινίου του Σ. Ε.Κ.Κ. εξέδωσεν προκήρυξιν προς όλους τους εργάτας και αγρότες της πόλεως Αγρινίου. Εις την εορτήν συμμετέσχον δια γενικής απεργίας τα Σωματεία Καπνεργατών, Υποδηματεργατών, και Ραπτεργατών, επίσης στην συγκέντρωσιν που εγένετο εις την κεντρικήν πλατείαν της πόλεως παρευρέθησαν και πολλοί μικροαστοί.
»Η εορτή ήρχισεν την 8 π.μ. Ωμίλησεν ο σ. Ιορδάνης Γεωργίου, ανέπτυξεν εν γενικαίς γραμμές την σημασίαν της εορτής και ετόνισεν την ανάγκην της οργανώσεως όλων των εργατών εις μίαν ενιαίαν και αδιάσπαστον οργάνωσιν. Επίσης την ανάγκην όπως η εργατική τάξις καθορίση και ακολουθήση ορισμένην πολιτικήν ίνα μην την εκμεταλλεύεται ο εις και ο άλλος πολιτικός και ανέφερε πολλά παραδείγματα άλλων χωρών. Τον λόγον του συντρόφου Γεωργίου εκάλυψαν χειροκροτήματα. Εψάλλει υπό της νεολαίας ο ύμνος της Διεθνούς και είτα δίδεται ο λόγος εις τον σύντροφον Αλ. Ντούβαν όστις ομιλεί εκ μέρους του Κόμματος.
»Η εμφάνισης του συντρόφου Ντούβα χαιρετίζεται με ραγδαία χειροκροτήματα ο οποίος ανέπτυξεν εν ολίγοις την σημασίαν της Διεθνούς πρωτομαγιάς, αποδίδει την μεγαλύτερη σημασία στη γιορτή, ότι μ’ αυτή η εργατική τάξις καθόρισεν τον δρόμο της απελευθερώσεως, αναπτύσσει πως στη Ρωσσία γιορτάζουν για 5 χρόνια τα επινίκια, και πως αυτή αγωνίζεται για την τελικήν απελευθέρωσιν όλου του κόσμου, αναφέρει τα αισχρά μέσα που χργσιμοποίησαν οι κεφαλαιοκράτες της Ευρώπης προς κατάπνιξιν αυτής. Εκφράζει τον αποτροπιασμόν του, διότι και η Ελλάς απέστειλεν Στρατόν εις την Ουκρανίαν.
»Κατόπιν εισερχόμενος εις τα εσωτερικά ζητήματα της χώρας μας κατακρίνει ¨ολας τα κυβερνήσεις καυτηριάζει την Μικρασιαστικήν Εκστρατείαν από την οποία εξησπιτώθησαν ένα εκατομμύριον κάτοικοι και ήλθον εδώ να τους εκμεταλλεύονται με τον αγριότερον τρόπον, καυτηριάζει την εσωτερική ξεχαρβαλωσιά του κράτους, την ακρίβειαν, την αισχροκέρδειαν που λιμαίνεται τας λαϊκάς μάζας και τονίζει ότι μόνο το κόμμα μας αντετάχθει εναντίον όλων αυτών, εναντίον της επιστρατεύσεως, του πολέμου, της αισχροκέρδειας και εν γένει την απελευθέρωσιν, καυτηριάζει τις δύο αστικές φατρίες για τις καταδιώξεις, αναπτύσσει εν γενικαίς γραμμαίς πως σήμερα αι δύο αυτές φατρίες έχουν κομματιαστεί σε διάφορα μικρά κόμματα για να γελάσουν τον λαό εξηγή ποίο το Μεταξικό Κόμμα, ποιο του Χαριλάου, ποιο το Αγροτικό και το λεγόμενο Ανεξάρτητον Εργατικόν.
»Τον λόγον του συντρόφου Ντούβα εκάλυψαν ραγδαία χειροκροτήματα και ζητωκραυγαί για το Κομμουνιστικόν Κόμμα και την Γ΄ Διεθνή.
»Γενομένης παρελάσεως εις την κεντρικήν οδόν της πόλεως κατέληξον εις τον ναόν Αγίου Χριστοφόρου. Εκεί ομίλησεν ο σύντροφος (δυσδιάκριτο επώνυμο) και Μαρκόπουλος και είτα επέστρεψαν εις την πόλιν την 6 μ.μ., όπου επιδόσαντες το ψήφισμα διελύθησαν».[3]
Η Πρωτομαγιά στο Αγρίνιο πριν το 1923, ήταν μια μικροαστική, αθώα «τελετουργία» λουλουδιών και σχολικών εκδρομών. Από κείνη τη χρονολογία, και για πολλά χρόνια μετά, όσο οι καπναποθήκες ήταν γεμάτες από εργάτες, αυτή η ίδια μέρα, έγινε πεδίο σύγκρουσης. Η γιορτή των αγρών υποχώρησε μπροστά στην απαίτηση για αξιοπρέπεια, και η «εκδρομή» αντικαταστάθηκε από την απεργία και τη διαδήλωση. Εκεί όπου άλλοτε κυριαρχούσε η ευφορία της φύσης, εισέβαλε η ταξική συνείδηση, όχι ως συμπλήρωμα αλλά ως ρήξη. Η Πρωτομαγιά έπαψε να ανήκει στο ημερολόγιο και πέρασε στην ιστορία των συγκρούσεων. Και από τότε, κάθε λουλούδι που υψώνεται αυτή τη μέρα κουβαλά μια διπλή μνήμη: της άνοιξης και της ανυπακοής, της ομορφιάς και της σύγκρουσης που τη γέννησε ξανά.
——————————————————————————————————————————————————————–
Υποσημείωση: Οι χρονολογίες που καταγράφονται πριν την 16η Φεβρουαρίου 1923 είναι σύμφωνες με την χρονολόγηση των πηγών. Για την αντιστοίχιση με τη σημερινή χρονολόγηση πρέπει στην αντίστοιχη χρονολογία να προστεθούν 13 μέρες.
Παραπομπές: 1.Ο Ανθεστηριών είναι ο όγδοος μήνας στο αττικό ημερολόγιο, ο οποίος ήταν αφιερωμένος στο θεό Διόνυσο και αντιστοιχούσε στο χρονικό διάστημα Νέα Σεληνη Ιανουαρίου έως Νέα Σελήνη Φεβρουαρίου (αντιστοιχία στο Γρηγοριανό ημερολόγιο από 23 Ιανουαρίου έως 20 Φεβρουαρίου). Τα «ανθεστήρια» ήταν τριήμερες γιορτές που ξεκινούσαν την 11η μέρα του Ανθεστηρίωνα (αντιστοιχία στο Γρηγοριανό ημερολόγιο 2 Φεβρουαρίου) και περιελάμβαναν: τα Πιθοίγια, τις Χοές και τους Χύτρους. | 2. ΣΚΡΙΠ Δευτέρα 7/5/1912, Έτος ΙΗ, Αρ. Φύλ. 17.241, σελ. 6. | 3. ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Κυριακή 6/5/1923, Έτος 6ο, Περίοδος Β’, Αρ. Φύλ. 2079-590 σελ. 4.
Φωτογραφία: Σωματείο καπνεργατών
——————————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
