...
| Λευτέρης Τηλιγάδας |
Α’ πανελλήνια έκθεση γυναικείων εργοχείρων
| Ο εκθεσιακός χώρος ξεκινούσε από το σημείο που σήμερα βρίσκεται το σπίτι του Σκαλίγκου,
στην πλατεία Μπέλλου και έφτανε μέχρι του σημείου που σήμερα βρίσκεται ο Ο.Τ.Ε. |
Στις 15 Ιουλίου 1896 ιδρύθηκε στο Αγρίνιο ένας από τους πρώτους γυναικείους συλλόγους της χώρας με την επωνυμία «Εργάνη Αθηνά», ο οποίος από την ίδρυσή του προσπάθησε και πέτυχε να έχει πανελλαδικές συνεργασίες με παρόμοιους συλλόγους. Πρόεδρος του συλλόγου ήταν η Ελένη Σκαλτσοδήμου, Αντιπρόεδρος η Ελένη Κούκα, Ταμίας η Χριστίνα Στάικου, σύζυγος του Στάθη Στάικου, που ήταν Δήμαρχος Αγρινίου από το 1891 έως το 1899, έφορος η Κατίνα Πολυχρονοπούλου, Γενική Γραμματέας η Αικατερίνη Κουντουριώτου, Ειδική Γραμματέας η Παρασκευή Γκέλλου και μέλη του Δ.Σ. (αλφαβητικά), η Κατίνα Γκιώκα, η Δήμητρα Γούναρη, η Μαρία Δημητριάδου, η Σπυριδούλα Ευθυμίου, η Κατίνα Θεοφανίδου, η Μαριγώ Ιωαννίδου, η Αλεξάνδρα Ιωάννου, η Πόττα Κεσσελίδου, η Σαπφώ Στάικου, η Ειρήνη Στράτου, η Καλλιόπη Σωτηροπούλου, η Δήμητρα Τριανταφυλλίδου, η Έλλη Τριανταφυλλίδου, η Λάμπρω Τριανταφυλλίδου και η Ελευθερία Χρηστοπούλου[1].
Στις διαδικασίες της ίδρυσης του συλλόγου, το καταστατικό του, καθώς και τη γενικότερη δράση του θα αναφερθούμε σε επόμενη ανάρτησή μας, αφού σαν σήμερα πριν από 124 χρόνια ο σύλλογος βρέθηκε προ των πυλών του μεγαλύτερου εμπορικού γεγονότος της τότε ελληνικής επικράτειας, που ο ίδιος οργάνωσε και υλοποίησε. Και αυτό το γεγονός δεν ήταν άλλο από τη λειτουργία της πρώτης πανελλήνιας έκθεσης γυναικείων εργόχειρων.
Σύμφωνα με το καταστατικό του συλλόγου, δύο από τους τέσσερις βασικούς σκοπούς της ίδρυσής του ήταν, η κατάργηση της άσκοπης πολυτέλειας και η χρησιμοποίηση των κατά τόπους ελληνικών προϊόντων στη γυναικεία βιοτεχνία.
Στα τέλη του 1986 (η πηγή[2] δεν αναφέρει συγκεκριμένη ημερομηνία) το Δ.Σ. του συλλόγου αποφάσισε να πραγματοποιήσει την «1η πανελλήνια έκθεση γυναικείων εργόχειρων» στις 21η Απριλίου του 1897. Για την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη συμμετοχή έστειλε μία εγκύκλιο προς όλα τα μέλη του στην Ελλάδα στην οποία ανέφερε μεταξύ άλλων ότι το φεμινιστικό ζήτημα είναι ένα από τα σπουδαιότερα κοινωνικά ζητήματα που απασχολούν όλη την ανθρωπότητα, επισημαίνοντας μάλιστα, ότι «η συζήτησις του υψίστου αυτού θέματος ανήκει αποκλειστικώς εις την γυναίκα, μόνη αρμοδίαν να ρυθμίση την θέσιν της απέναντι της κοινωνίας». Πρώτο θέμα, όπως αναφέρει στη συνέχεια η εγκύκλιος, το οποίο πρέπει να συζητηθεί είναι το ζήτημα της γυναικείας εργασίας, καθώς και η κατάργηση της άσκοπης και μάταιης πολυτέλειας. «Και επί τούτω», συνεχίζει το κείμενο, «ο σύλλογος θέλει διοργανώση κατά την 21ην Απριλίου 1897 την πρώτην πανελλήνιαν έκθεσιν γυναικείων εργοχείρων, όπως εκ ταύτης καταδειχθή εις ποίας χειροτεχνίας ασχολείται σήμερον η Ελληνίς, κατανοηθήσαι δ’ αι ατέλειαι της γυναικείας εργασίας εν Ελλάδι, και επιζητηθή η άρσις των ατελειών και η αντικατάστασις των εν χρήσει ατελών μέσων, ων ένεκα τα σήμερον παραγόμενα γυναικεία έργα, ως επι το πλείστον και δαπανηρά εισί και φιλοκαλίας στερούνται».
Η έναρξη όμως του «Ατυχούς Πολέμου» με την Οθωμανική αυτοκρατορία ανάγκασε το διοικητικό όργανο του συλλόγου να αναβάλει για το επόμενο έτος την υλοποίησή του και η νέα ημερομηνία διεξαγωγής τους ορίστηκε να είναι η 21 Μαΐου 1898.
Όλη εκείνη τη χρονιά η ανδροκρατούμενη εκείνη την εποχή δημοσιογραφία προχώρησε σε ένα συγκρατημένο, αλλά εξόχως ειρωνικό μπούλιγκ, ένα δείγμα της οποίας βλέπουμε στο πρωτοσέλιδο «Εμπρός», που δημοσιεύουμε στη συνέχεια:
Αυτού του περιεχομένου τα άρθρα ήταν πολλά όλη τη χρονιά που μεσολάβησε από την αναβολή της έκθεσης μέχρι και έναν μήνα πριν την έναρξή της. Σ’ αυτό συνέβαλε καθοριστικά το γεγονός ότι για την έκθεση αυτή ενδιαφέρθηκε η ίδια η Βασίλισσα της Ελλάδας Όλγα, αλλά και ο Βασιλιάς Γεώργιος ο Α’, ο οποίος αποφάσισε να την εγκαινιάσει.
Την παραμονή των εγκαινίων στη μικρή τότε πόλη του Αγρινίου, ο πληθυσμός της οποίας σύμφωνα με την απογραφή του 1896 ήταν 6.733 κάτοικοι, από τους οποίους οι 3.700 ήταν άρρενες και οι 3.033 θήλεις[3], όλα ήταν έτοιμα για να υποδεχθούν τους πιο πολλούς επισκέπτες που περίμενε η πόλη από την ίδρυσή της.
Στο γεγονός αυτό συνέβαλε κατά πολύ και η απόφαση της εταιρείας των Σ.Π.Α.Π., «χάριν της εν Αγρινίω τελεσθησομένης την 21 τρ. Εκθέσεως…» να εκδώσει από τις 19 Μαΐου 1898 «…διά τας πρωϊνάς αμαξοστοιχίας εκ των σταθμών Πειραιώς – Αθηνών – Κορίνθου – Ναυπλίου – Τριπόλεως – Αιγίου και Πύργου ειδικά εισιτήρια κατ’ ευθείαν δι’ Αγρίνιον, με έκπτωσιν 40% και ισχύοντα άνευ διακοπής μέχρι της 25 τρ.»[4].
Όλοι οι δρόμοι είχαν στολιστεί με έλατα που κόπηκαν από το Παναιτωλικό και παντού ήταν αναρτημένες σημαίες, καθώς και προσωπογραφίες του Βασιλικού ζευγαριού που αναμένονταν με ενθουσιασμό. Ο εκθεσιακός χώρος ξεκινούσε από το σημείο που σήμερα βρίσκεται το σπίτι του Σκαλίγκου (κατάστημα της VODAFON για τους νεώτερους) στην πλατεία Μπέλλου (σήμερα Πλατεία Δημοκρατίας) και έφτανε μέχρι του σημείου που σήμερα βρίσκεται ο Ο.Τ.Ε. Στο ίδιο σημείο βρισκόταν και το ταμείο, όπου γίνονταν το σύνολο των αγορών της έκθεσης. Για το λόγο αυτό είχαν εκδοθεί 4.000 γραμμάτια, τα οποία πωλούνταν προς μία (1) δραχμή το καθένα και η αγορά τους ήταν απαραίτητη για κάθε συναλλαγή. Όλος ο χώρος ήταν περιφραγμένος με σανίδες και ανάμεσα στα σπίτια του Ευθυμίου και του Τσακανίκα (εκεί που σήμερα βρίσκεται η Εθνική Τράπεζα) είχαν κατασκευαστεί ξύλινες εξέδρες για το κοινό, στο κέντρο των οποίων βρισκόταν ο βασιλικός θρόνος.
Γύρω από τις κερκίδες και το κεντρικό περίπτερο της έκθεσης είχαν αναπτυχθεί τα υπόλοιπα περίπτερα των εκθεμάτων.
Θα πρέπει εδώ να σημειώσουμε ότι τη διακόσμηση του εκθεσιακού χώρου είχαν επιμεληθεί αφιλοκερδώς ο Πάνος Κουτσογιαννόπουλος και ο Κώστας Χαντζής.
Τη διαχείριση του Ταμείου της έκθεσης και τις αγοροπωλησίες είχε αναλάβει μία επιτροπή, η οποία αποτελούνταν από το Δήμαρχο Στάθη Στάικο, τον Ειρηνοδίκη και μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της «Εργάνης» και του «Ηρακλή».
——————————————————————————————————————————————————————–
Υποσημείωση: Οι χρονολογίες που καταγράφονται πριν την 16η Φεβρουαρίου 1923 είναι σύμφωνες με την χρονολόγηση των πηγών. Για την αντιστοίχιση με τη σημερινή χρονολόγηση πρέπει στην αντίστοιχη χρονολογία να προστεθούν 13 μέρες.
Παραπομπές: 1. Καταστατικό «Εργάνη Αθηνά» (Αριστείδη Μπαρχαμπά, Το Αγρίνιο κάποτε, ΈκδοσηERGO, Αθήνα 2003, σελ: 301). | 2. Αριστείδη Μπαρχαμπά, Παναιτωλικός ΓΦΣ Αγρινίου, Έκδοση Ο.Β.Ε.Π.Π., Αγρίνιο 1998, σελ: 49. | 3. Στατιστικά αποτελέσματα της απογραφής του πληθυσμού κατά την 5η και 6η Οκτωβρίου 1896, Μέρος δεύτερον, Α – Πληθυσμός κατά νομούς – επαρχίας – πόλεις και χωρία, εκ του Εθνικού Τυπογραφείου και Λιθογραφείου, Αθήνα 1897, σελ. 45. | 4. ΣΚΡΙΠ, Τρίτη 12/5/1898, Έτσι Γ΄, Περίοδος Β. Αρ. Φύλ.: 975, σελ: 3
Φωτογραφία: Δύο σελίδες από το καταστατικό του Συλλόγου “Εργάνη Αθηνά”
(Πηγή: Αριστείδη Μπαρχαμπά, Το Αγρίνιο κάποτε, Έκδοση ERGO, Αθήνα 2003, σελ: 301).
——————————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
