Ό,τι έγινε… Έγινε
Γεγονότα
1923 – Στις 24 Ιουλίου 1923 υπογράφηκε στη Λωζάνη της Ελβετίας η συνθήκη ειρήνης που καθόρισε τα σύνορα της σύγχρονης Τουρκίας και έκλεισε, σε διπλωματικό επίπεδο, τον κύκλο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Συμβαλλόμενα μέρη ήταν, μεταξύ άλλων, η Ελλάδα, η Τουρκία, η Βρετανία, η Γαλλία και η Ιταλία.
Η Συνθήκη της Λωζάνης αντικατέστησε τη Συνθήκη των Σεβρών, την οποία είχε απορρίψει το εθνικιστικό κίνημα του Μουσταφά Κεμάλ. Οι διαπραγματεύσεις υπήρξαν δύσκολες, διακόπηκαν τον Φεβρουάριο του 1923 και ολοκληρώθηκαν έπειτα από περίπου επτάμισι μήνες.
Με τη νέα συμφωνία, η Τουρκία ανέκτησε την Ανατολική Θράκη, τη Σμύρνη, την Ίμβρο και την Τένεδο, ενώ τα Δωδεκάνησα παρέμειναν στην Ιταλία. Η Ελλάδα, αδυνατώντας να καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις, παραχώρησε το Κάραγατς. Για την Ίμβρο και την Τένεδο προβλέφθηκε ειδικό καθεστώς προστασίας του ελληνικού πληθυσμού, το οποίο αργότερα καταργήθηκε στην πράξη.
Καθοριστική υπήρξε και η χωριστή σύμβαση για την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών, με βασικό κριτήριο τη θρησκεία. Περίπου 1,65 εκατομμύρια χριστιανοί μετακινήθηκαν από τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη προς την Ελλάδα και περίπου 670.000 μουσουλμάνοι από την Ελλάδα προς την Τουρκία. Εξαιρέθηκαν οι Ρωμιοί της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου και της Τενέδου, καθώς και οι μουσουλμάνοι της Δυτικής Θράκης.
Παράλληλα, η Άγκυρα παραιτήθηκε από εδαφικές αξιώσεις στις πρώην οθωμανικές κτήσεις και ανέλαβε την προστασία των μειονοτήτων. Το Πατριαρχείο παρέμεινε στην Κωνσταντινούπολη, έχασε όμως αρμοδιότητες, ενώ το καθεστώς των Στενών αναθεωρήθηκε με τη Συνθήκη του Μοντρέ.
Η συνθήκη έφερε ειρήνη μεταξύ κρατών, αλλά επικύρωσε έναν βίαιο ξεριζωμό που άλλαξε οριστικά τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων.
1974 – Χιλιάδες λαού υποδέχονται στο αεροδρόμιο του Ελληνικού στις 2 π.μ. τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, που φτάνει από το Παρίσι, με αεροπλάνο του προέδρου της Γαλλίας Βαλερί Ζισκάρ Ντ’ Εστέν. Στις 4:15 π.μ. ορκίζεται πρωθυπουργός, μπροστά στο στρατηγό Φαίδωνα Γκιζίκη.
Το πρωί της 23ης Ιουλίου, ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Γρηγόριος Μπονάνος και οι αρχηγοί του Στρατού, αντιστράτηγος Ανδρέας Γαλατσάνος, Ναυτικού, αντιναύαρχος Πέτρος Αραπάκης και Αεροπορίας, αντιπτέραρχος Αλέξανδρος Παπανικολάου, σε σύσκεψη με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στρατηγό Φαίδωνα Γκιζίκη διατύπωσαν την άποψη ότι είναι επιτακτική ανάγκη η ανάθεση της διακυβέρνησης της χώρας στους πολιτικούς. Στη συνέχεια, ο Γκιζίκης κάλεσε τον Ιωαννίδη και του ανακοίνωσε την απόφαση της ηγεσίας του στρατεύματος, χωρίς αυτός να αντιδράσει.
Στις 2 μετά το μεσημέρι κλήθηκαν σε σύσκεψη από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας σημαίνουσες πολιτικές προσωπικότητες της προδικτατορικής περιόδου. Στη σύσκεψη συμμετείχαν οι αρχηγοί των δύο μεγαλυτέρων κομμάτων Παναγιώτης Κανελλόπουλος της ΕΡΕ και Γεώργιος Μαύρος της «Ενώσεως Κέντρου», καθώς και οι Ευάγγελος Αβέρωφ, Σπύρος Μαρκεζίνης, Γεώργιος Αθανασιάδης-Νόβας, Στέφανος Στεφανόπουλος, Πέτρος Γαρουφαλλιάς και Ξενοφών Ζολώτας. Η δικτατορία της 21ης Απριλίου είχε ήδη καταρρεύσει.
Αμέσως μετά ανακοινώθηκαν τα πρώτα μέτρα για την αποκατάσταση του δημοκρατικού πολιτεύματος: κατάργηση του στρατοπέδου της Γυάρου, απόλυση όλων των κρατουμένων, αμνήστευση όλων των πολιτικών αδικημάτων και απόδοση της ιθαγένειας στους πολίτες από τους οποίους την είχε στερήσει η δικτατορία του 1967. Στις άμεσες επιδιώξεις της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας συμπεριλαμβάνονταν η αποκατάσταση της δημοκρατικής ομαλότητας και η διαμόρφωση κλίματος εθνικής ενότητας, η αποδιοργάνωση του πλέγματος εξουσίας της δικτατορίας και η αποκατάσταση του πολιτικού ελέγχου στο στράτευμα, η προετοιμασία για τη διενέργεια εκλογών και η αντιμετώπιση της κρίσης στην Κύπρο.
1982 – Καταργείται στην Ελλάδα η ποινική δίωξη της μοιχείας, με την ψήφιση του σχετικού νομοσχεδίου. Στη χώρα μας, η μοιχεία ήταν ποινικό αδίκημα σχεδόν από τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους. Σύμφωνα με το άρθρο 286 του Ποινικού Νόμου της Βαυαροκρατίας που ίσχυσε έως τις 31 Δεκεμβρίου 1950, η διάπραξη μοιχείας χαρακτηριζόταν ως πλημμέλημα. Παρέμεινε ως πλημμέλημα και με τον νέο Ποινικό Κώδικα που ίσχυσε από την 1η Ιανουαρίου 1951.
Στο άρθρο 357 προβλεπόταν ποινή ενός έτους για τους μοιχούς, ενώ το έγκλημα εδιώκετο μόνο με έγκληση του παθόντος συζύγου. Η μοιχεία κρινόταν ατιμώρητη όταν υπήρχε διάσταση των συζύγων ή ανοχή του παθόντος συζύγου. Οι δράστες έπρεπε να συλληφθούν επ’ αυτοφώρω για να στοιχειοθετηθεί ευκολότερα η κατηγορία, γι’ αυτό συνέβαιναν κωμικοτραγικές σκηνές κατά τη διαπίστωση του εγκλήματος (χαρακτηριστική είναι η κωμωδία του Ντίνου Δημόπουλου Η βίλα των οργίων, παραγωγής 1964, με πρωταγωνιστές τους Λάμπρο Κωνσταντάρα και Διονύση Παπαγιαννόπουλο).
Η μοιχεία αποποινικοποιήθηκε στη χώρα μας από την κυβέρνηση της Αλλαγής, στο πλαίσιο της φιλελευθεροποίησης του πλέγματος των διατάξεων που αφορούσαν το Οικογενειακό Δίκαιο. Η Εκκλησία της Ελλάδος αντέδρασε, υποστηρίζοντας ότι «η αποποινικοποίηση της μοιχείας θα κλονίσει τα θεμέλια της οικογένειας και του γάμου» (21 Ιανουαρίου 1982). Η κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου δεν έκανε πίσω και κατάργησε το άρθρο 357 του Ποινικού Κώδικα με το άρθρο 8 του Νόμου 1272/82, που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 20 Αυγούστου 1982.
Όσον αφορά στις αστικές συνέπειες, με το Νόμο 1329/1983 η μοιχεία έπαψε να αποτελεί απόλυτο λόγο διαζυγίου. Μπορεί, όμως, να επιφέρει τη λύση του γάμου μόνο αν κριθεί ότι από αυτή έχουν διαταραχθεί τόσο σοβαρά οι συζυγικές σχέσεις, ώστε βάσιμα η εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης να είναι αφόρητη για τον ενάγοντα (άρθρο 1439 Α.Κ).
Γεννήσεις
1897 – Αμέλια Έρχαρτ. Η Αμέλια Έρχαρτ (Amelia Earhart) ήταν πρωτοπόρος της αεροπορίας και μία από τις πιο εμβληματικές γυναικείες μορφές του 20ού αιώνα. Γεννήθηκε το 1897 στο Κάνσας των Ηνωμένων Πολιτειών και έγινε γνωστή για τα ριψοκίνδυνα αεροπορικά της επιτεύγματα σε μια εποχή που η πτήση ήταν ακόμη στα σπάργανα και οι γυναίκες σπάνια έμπαιναν σε τέτοιους τομείς.
Το 1932 έγινε η πρώτη γυναίκα που διέσχισε μόνη της τον Ατλαντικό Ωκεανό με αεροπλάνο, ένα κατόρθωμα που την καθιέρωσε παγκοσμίως. Αντιμετώπισε δύσκολες καιρικές συνθήκες και τεχνικά προβλήματα, αλλά προσγειώθηκε με επιτυχία στην Ιρλανδία μετά από 14 ώρες πτήσης. Ήταν επίσης γνωστή για τη δράση της υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών και την ενθάρρυνση των νέων κοριτσιών να κυνηγούν τα όνειρά τους.
Η πιο μυστηριώδης πτυχή της ζωής της είναι ο θάνατός της. Το 1937, σε μια προσπάθεια να γίνει η πρώτη γυναίκα που θα έκανε τον γύρο του κόσμου με αεροπλάνο πάνω από τον ισημερινό, εξαφανίστηκε μαζί με τον συγκυβερνήτη της, Φρεντ Νούναν, πάνω από τον Ειρηνικό Ωκεανό. Το αεροπλάνο της δεν βρέθηκε ποτέ, και η τύχη της παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα αεροπορικά μυστήρια όλων των εποχών.
Η Αμέλια Έρχαρτ δεν ήταν μόνο μια αεροπόρος – ήταν σύμβολο τόλμης, ανεξαρτησίας και προόδου. Η κληρονομιά της συνεχίζει να εμπνέει όσους τολμούν να σπάσουν τα όρια.
1970 – Τζένιφερ Λόπεζ. Η Τζένιφερ Λιν Άφλεκ (το γένος Λόπεζ, αγγλικά: Jennifer Lynn Affleck, 24 Ιουλίου 1969), είναι Αμερικανίδα τραγουδίστρια, ηθοποιός, χορεύτρια και παραγωγός.
Τον Μάιο του 1999 κυκλοφόρησε το πρώτο της single με τίτλο “If You Had My Love” και έναν μήνα αργότερα, κυκλοφόρησε το πρώτο της άλμπουμ “On the 6”.
Γεννήθηκε στις 24 Ιουλίου 1969 στο Μπρονξ της Νέας Υόρκης, από τους Ντέιβιντ Λόπεζ και Γουαδαλούπε Ροντρίγκεζ, ενώ έχει ακόμη δύο αδελφές, την Λέσλι και την Λίντα. Ο πατέρας της δούλευε ως τεχνικός υπολογιστών και η μητέρα της ως καθαρίστρια σπιτιών. Τα παιδικά της χρόνια ήταν φτωχικά, καθώς ζούσε με την οικογένεια της σε ένα πολύ μικρό διαμέρισμα.
Στην ηλικία των επτά ετών έκανε την πρώτη της περιοδεία σε ολόκληρη τη Νέα Υόρκη, μαζί με τις άλλες κοπέλες της σχολής μπαλέτου που παρακολουθούσε. Στα δεκαέξι της έκανε ένα μικρό διάλειμμα για να πατήσει στα μονοπάτια του κινηματογράφου, παίζοντας στην ταινία «My Little Girl» με πρωταγωνίστρια τη Στιούαρτ Μάστερσον.
Η αγάπη της όμως για τον χορό την απομάκρυνε από τα πλατό, γεγονός που τελικά την αποζημίωσε όταν κέρδισε υποτροφία για μια ανώτερη ακαδημία χορού του Μανχάταν. Η μητέρα της όμως ουδέποτε είχε συμβιβαστεί με την ιδέα της καλλιτεχνικής καριέρας για την κόρη της, γι’ αυτό βάλθηκε να την αποτρέψει με διάφορους τρόπους, κόβοντάς της αρχικά το χαρτζιλίκι. Έτσι, αποφασισμένη να πετύχει τα όνειρά της, η Λόπεζ εγκατέλειψε την οικογενειακή στέγη και για να καλύπτει τα έξοδα της έπιασε δουλειά σε ένα δικηγορικό γραφείο.
Θάνατοι
1879 – Αριστοτέλης Βαλαωρίτης. Ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης γεννήθηκε στην Αγία Μαύρα Λευκάδας τον Ιούνιο του 1824 και βαπτίστηκε (Μόσχος – Αριστοτέλης) στις 2 Σεπτεμβρίου στον Ιερό Ναό του Παντοκράτορος.
Γιος του ηπειρωτικής καταγωγής Ιωάννη Βαλαωρίτη από τη Βαλαώρα Ευρυτανίας – πολιτευτή των Επτανήσων – και της καταγόμενης από ευγενή οικογένεια της Κεφαλλονιάς Αναστασίας Τυπάλδου-Φορέστη του Γρηγορίου. Δείγμα της λατρείας προς την αρχαία Ελλάδα και τον κλασσικό πολιτισμό τους οποίους έτρεφε το οικογενειακό του περιβάλλον ήταν η ονοματοδοσία του ποιητή με το όνομα Αριστοτέλης.
Τα πρώτα γράμματα τα έμαθε στη Λευκάδα και στην Κέρκυρα. Φοίτησε (1838-1841) στην Ιόνιο Ακαδημία και ακολούθως ταξίδεψε στο ελεύθερο Ελληνικό κράτος και στην Ιταλία. Ύστερα πήγε στο Ελβετικό κολλέγιο στη Γενεύη(1842-1844), με κηδεμόνα τον Εϋνάρδο. Το 1844 έλαβε το Baccalauréat ès letters et ès sciences. Στη συνέχεια πήγε στο Παρίσι, όπου γράφτηκε στη νομική σχολή (1844-1846), αλλά για λόγους υγείας μετέβη στην Πίζα στην Ιταλία και σπούδασε νομικά.
Το 1848, στις 16 και 22 Μαΐου αναγορεύθηκε διδάκτωρ του Δικαίου. Το επάγγελμα του δικηγόρου όμως δεν το εξάσκησε ποτέ. Αφοσιώθηκε ολοκληρωτικά στην ποίηση.
1901 – Ο Ανδρέας Λασκαράτος γεννήθηκε το 1811 στο Ληξούρι της Κεφαλονιάς, σε μια περίοδο κατά την οποία τα Επτάνησα περνούσαν από τη γαλλική στην αγγλική προστασία. Τα πρώτα γράμματα τα έμαθε κοντά στον Νεόφυτο Βάμβα, ενώ αργότερα γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Ιονίου Πανεπιστημίου, παρότι ο ίδιος επιθυμούσε να σπουδάσει ιατρική.
Εργάστηκε ως γραφέας στη Γερουσία της Κέρκυρας και ως πρωτοκολλητής στην Κεφαλονιά, προτού συνεχίσει τις νομικές σπουδές του στην Πίζα και στο Παρίσι. Επιστρέφοντας στα Επτάνησα άσκησε για λίγο τη δικηγορία, όμως γρήγορα στράφηκε στη λογοτεχνία, τη δημοσιογραφία και τη σάτιρα. Υπήρξε μαθητής του Ανδρέα Κάλβου και γνώρισε τον Διονύσιο Σολωμό, δύο συναντήσεις που επηρέασαν ουσιαστικά την πνευματική του διαδρομή.
Μέσα από βιβλία και σατιρικές εφημερίδες, όπως ο «Λύχνος», επιτέθηκε χωρίς διακρίσεις στην πολιτική ανικανότητα, την κοινωνική υποκρισία, την αδικία, τις θρησκευτικές προλήψεις και την αυθαιρεσία της Εκκλησίας. Το 1856 το βιβλίο του «Τα μυστήρια της Κεφαλονιάς» προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Ο Μητροπολίτης Κεφαλληνίας αφόρισε αρχικά το έργο και στη συνέχεια τον ίδιο τον συγγραφέα, ο οποίος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το νησί και να καταφύγει στη Ζάκυνθο, όπου αφορίστηκε ξανά.
Ο αφορισμός άρθηκε μόλις έναν χρόνο πριν από τον θάνατό του. Ο Λασκαράτος πέθανε στις 24 Ιουλίου 1901 στο Αργοστόλι. Άφησε πίσω του ένα έργο μαχητικό και ανυπάκουο, που εξακολουθεί να ενοχλεί επειδή αποκαλύπτει μηχανισμούς εξουσίας, φόβου και υποκρισίας οι οποίοι παραμένουν ενεργοί μέχρι σήμερα.
2005 – Ρίτσαρντ Ντολ. Βρετανός επιδημιολόγος, από τους κορυφαίους της ιατρικής επιστήμης τον 20ο αιώνα. Υπήρξε ο πρώτος επιστήμονας που απέδειξε τη σύνδεση του καπνίσματος με τον καρκίνο των πνευμόνων.
Ο σερ Ρίτσαρντ Ντολ (Richard Doll) γεννήθηκε στα περίχωρα του Λονδίνου στις 28 Οκτωβρίου 1912. Σπούδασε ιατρική στο Λονδίνο και κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου υπηρέτησε στο Υγειονομικό Σώμα του Βρετανικού Στρατού. Μετά τον πόλεμο άρχισε να εργάζεται στο Συμβούλιο Ιατρικών Ερευνών και το 1969 έγινε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Το 1954 προκάλεσε αίσθηση στην ιατρική κοινότητα με τη δημοσίευση μιας πρωτοποριακής μελέτης, με την οποία αποδείκνυε ότι το κάπνισμα συνδέεται με τον καρκίνο των πνευμόνων. Για να φθάσει στο συμπέρασμα αυτό, ο Ντολ με τους συνεργάτες του εξέτασαν περισσότερους από 700 ασθενείς.
Η συνεισφορά του στο αντικαπνιστικό κίνημα υπήρξε τεράστια. Στα μέσα της δεκαετίας ο αριθμός των καπνιστών στη Μεγάλη Βρετανία έφθανε το 80% του ενηλίκου πληθυσμού, όταν ο Ντολ αποκάλυψε τις βλαβερές συνέπειες του καπνού, ενώ στις μέρες μας μόλις το 26%.
Ο σερ Ρίτσαρντ δημοσίευσε εκατοντάδες μελέτες ποικίλης θεματολογίας, όπως για το αντισυλληπτικό χάπι, τη σχέση του στομαχικού έλκους με τις γραμμές του ηλεκτρικού, την ασπιρίνη και την προστασία που παρέχει από καρδιοπάθειες και τη σχέση αλκοόλ και καρκίνου του μαστού.
Παρέμεινε στις επάλξεις της ιατρικής επιστήμης μέχρι βαθέως γήρατος. Το 2004 δημοσίευσε μια μελέτη, η οποία δείχνει ότι τουλάχιστον οι μισοί και ίσως τα 2/3 από τους ανθρώπους που αρχίζουν το κάπνισμα σε νεαρή ηλικία συνήθως πέφτουν θύματα της αγαπημένης τους συνήθειας.
Ο Ρίτσαρντ Ντολ έλαβε τιμητικά διπλώματα για το έργο του από 13 πανεπιστήμια, κέρδισε αναρίθμητα βραβεία και χρίστηκε «σερ» από τη βασίλισσα Ελισάβετ το 1971. Πέθανε στις 24 Ιουλίου του 2005.
