Έγινε 11 Οκτωβρίου στον κόσμο

Ό,τι έγινε… Έγινε

Γεγονότα

787 – Η Σύνοδος της Νίκαιας και η Εικονομαχία. Το φθινόπωρο του 787, στη Νίκαια της Βιθυνίας, η αυτοκράτειρα Ειρήνη η Αθηναία συγκαλεί τη Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο. Σκοπός της είναι να ανατρέψει την πολιτική της Εικονομαχίας, που είχε διχάσει τη βυζαντινή κοινωνία και είχε μετατρέψει τη θρησκευτική διαμάχη σε πεδίο ωμής κρατικής επιβολής.

Η Σύνοδος αποκαθιστά την τιμητική προσκύνηση των εικόνων, ξεχωρίζοντάς την από τη λατρεία, η οποία ανήκει μόνο στον Θεό. Καταδικάζει επίσης τη σύνοδο της Ιερείας του 754, που είχε επιβάλει την εικονομαχική γραμμή.

Η απόφαση δεν έλυσε οριστικά το ζήτημα. Το 815 η Εικονομαχία επανήλθε με τον Λέοντα Ε΄, για να κλείσει τελικά το 843, όταν η αυτοκράτειρα Θεοδώρα αποκατέστησε οριστικά τις εικόνες.

Πίσω από το θεολογικό θέμα υπήρχε και μια σύγκρουση εξουσίας: ποιος ορίζει την πίστη, η Εκκλησία, ο αυτοκράτορας ή η κοινωνία που κρατά τις παραδόσεις της ζωντανές.

1922 – Τα Μουδανιά και η εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης. Υπογράφεται στα Μουδανιά η ανακωχή ανάμεσα στην κεμαλική Τουρκία και τις συμμαχικές δυνάμεις. Η Ελλάδα, αν και η συμφωνία καθορίζει άμεσα την τύχη της Ανατολικής Θράκης, μένει ουσιαστικά έξω από το τραπέζι των αποφάσεων.

Οι Έλληνες αντιπρόσωποι φτάνουν αργότερα, αρνούνται να υπογράψουν και αποχωρούν, αλλά τα τετελεσμένα δεν ανατρέπονται. Η ελληνική κυβέρνηση υποχρεώνεται να αποδεχτεί την εκκένωση της Ανατολικής Θράκης και την παράδοσή της στην Τουρκία.

Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι ξεριζώνονται μέσα σε ελάχιστο χρόνο: ντόπιοι κάτοικοι, στρατιωτικοί, δημόσιοι υπάλληλοι και οι οικογένειές τους.

Η ανακωχή των Μουδανιών ήταν ο προάγγελος της Συνθήκης της Λωζάννης και ενός νέου, σκληρού χάρτη στην περιοχή. Για τον ελληνισμό της Ανατολικής Θράκης, όμως, δεν ήταν ένας διπλωματικός όρος σε ένα χαρτί. Ήταν η βίαιη λήξη μιας μακραίωνης παρουσίας.

1990 – Το Νόμπελ στον Οκτάβιο Παζ. Στις 11 Οκτωβρίου 1990 ανακοινώνεται ότι το Νόμπελ Λογοτεχνίας απονέμεται στον Μεξικανό ποιητή και δοκιμιογράφο Οκτάβιο Παζ.

Ο Παζ υπήρξε μια από τις πιο σύνθετες πνευματικές μορφές της Λατινικής Αμερικής. Στην ποίηση και στα δοκίμιά του συνάντησε τον υπερρεαλισμό, τον μαρξισμό των νεανικών του χρόνων, τις ανατολικές φιλοσοφίες, τον έρωτα, τον χρόνο και την πολιτική ταυτότητα του Μεξικού.

Το βιβλίο του «Ο λαβύρινθος της μοναξιάς» παραμένει μια βαθιά τομή στην αυτοεικόνα της μεξικανικής κοινωνίας, καθώς εξετάζει τη σχέση της χώρας με την αποικιοκρατία, την επανάσταση και τις αντιφάσεις της.

Στο ποίημα «Ηλιόπετρα», ένα από τα σημαντικότερα έργα του, ο χρόνος δεν προχωρά ευθύγραμμα αλλά επιστρέφει, πιέζει και ξαναγράφει τη ζωή. Ο Παζ δεν ήταν ένας συγγραφέας κλεισμένος σε εθνικά σύνορα. Έφερε στη λογοτεχνία τη μεξικανική εμπειρία ως παγκόσμιο ερώτημα: τι απομένει από έναν λαό όταν η ιστορία του έχει γραφτεί από κατακτήσεις, βία και διαρκείς μεταμορφώσεις;

Γεννήσεις

1937 – Γεννιέται στο Άσινγκτον της βόρειας Αγγλίας ο Μπόμπι Τσάρλτον, μια από τις μεγάλες μορφές του παγκόσμιου ποδοσφαίρου. Η διαδρομή του στη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ ήταν δεμένη με την πιο τραγική και την πιο λαμπρή περίοδο του συλλόγου.

Επιβίωσε από το αεροπορικό δυστύχημα του Μονάχου το 1958, στο οποίο σκοτώθηκαν πολλοί συμπαίκτες του, και έγινε ένας από τους παίκτες που ξανάχτισαν την ομάδα.

Με τη Γιουνάιτεντ κατέκτησε τρία πρωταθλήματα και το Κύπελλο Πρωταθλητριών του 1968, ενώ με την εθνική Αγγλίας σήκωσε το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1966, τον μοναδικό παγκόσμιο τίτλο της χώρας.

Την ίδια χρονιά πήρε και τη Χρυσή Μπάλα. Δεν ήταν μόνο σκόρερ.

Ήταν ο παίκτης που έδινε ρυθμό, έβλεπε το γήπεδο πριν από τους άλλους και μπορούσε να τελειώσει μια φάση με το φημισμένο μακρινό του σουτ. Πέθανε το 2023, αφήνοντας μια παρακαταθήκη πολύ μεγαλύτερη από αριθμούς και τρόπαια.

1947 – Γεννιέται στην Αθήνα ο Λουκάς Παπαδήμος. Σπούδασε φυσική, ηλεκτρολογία και οικονομικά στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης και κινήθηκε για δεκαετίες στον πυρήνα του τραπεζικού και ευρωπαϊκού οικονομικού συστήματος.

Υπήρξε διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος από το 1994 έως το 2002 και στη συνέχεια αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Το 2011, μέσα στην περίοδο των μνημονίων, ανέλαβε πρωθυπουργός μιας κυβέρνησης συνεργασίας χωρίς να έχει εκλεγεί στην πρωθυπουργία. Η θητεία του συνδέθηκε με τη δεύτερη δανειακή σύμβαση και το PSI, δηλαδή την αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους που επιβάρυνε και τα ασφαλιστικά ταμεία.

Η παρουσία του στην κορυφή της πολιτικής εξουσίας συμπύκνωσε μια κρίσιμη πλευρά εκείνης της εποχής: οι αποφάσεις για τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων μεταφέρονταν ολοένα περισσότερο από την κάλπη σε κλειστά τραπεζικά, ευρωπαϊκά και τεχνοκρατικά γραφεία. Το 2017 τραυματίστηκε από παγιδευμένο φάκελο.

Θάνατοι

1889 – Πεθαίνει ο Άγγλος φυσικός Τζέιμς Πρέσκοτ Τζάουλ, ένας από τους ανθρώπους που βοήθησαν να αλλάξει ριζικά ο τρόπος με τον οποίο κατανοούμε την ενέργεια. Με τα πειράματά του απέδειξε ότι η θερμότητα και το μηχανικό έργο δεν είναι διαφορετικά πράγματα, αλλά διαφορετικές μορφές της ίδιας φυσικής πραγματικότητας.

Προσδιόρισε το μηχανικό ισοδύναμο της θερμότητας και συνέβαλε αποφασιστικά στη διατύπωση της αρχής διατήρησης της ενέργειας. Μελέτησε επίσης το φαινόμενο της παραγωγής θερμότητας όταν ηλεκτρικό ρεύμα περνά από έναν αγωγό, γνωστό ως νόμο του Τζάουλ.

Η μονάδα ενέργειας στο Διεθνές Σύστημα Μονάδων φέρει το όνομά του: το τζάουλ. Η επιστημονική του συμβολή είναι σήμερα τόσο ενσωματωμένη στην καθημερινότητα ώστε συχνά περνά απαρατήρητη. Υπάρχει όμως σε κάθε λογαριασμό ηλεκτρικού ρεύματος, σε κάθε συσκευή, σε κάθε συζήτηση για καύσιμα, θερμότητα και ενέργεια. Η επιστήμη του Τζάουλ έδωσε βασικά εργαλεία για να καταλάβουμε τον υλικό κόσμο και μαζί να δούμε καθαρότερα το ενεργειακό κόστος του σύγχρονου τρόπου ζωής.

1896 – Πεθαίνει στη Βιέννη ο Άντον Μπρούκνερ, ο Αυστριακός συνθέτης και οργανίστας που άφησε ένα ξεχωριστό αποτύπωμα στη συμφωνική και εκκλησιαστική μουσική. Η αναγνώρισή του δεν ήρθε εύκολα.

Η μουσική του θεωρήθηκε από πολλούς δύσκολη, υπερβολική ή ακατανόητη, ενώ στη Βιέννη βρέθηκε συχνά απέναντι σε εχθρικούς κριτικούς και σε μια μουσική ζωή διχασμένη από τις αντιπαραθέσεις γύρω από τον Βάγκνερ.

Οι συμφωνίες του, με τις μεγάλες διάρκειες, τα χάλκινα πνευστά, τις έντονες παύσεις και τις κλιμακώσεις τους, μοιάζουν να χτίζουν έναν ολόκληρο ηχητικό κόσμο. Ο Μπρούκνερ είχε βαθιά θρησκευτική πίστη και αυτή διαπερνά το έργο του, χωρίς να το περιορίζει.

Παρά την ανασφάλεια που τον βασάνιζε και τις συνεχείς διορθώσεις στα έργα του, η Έβδομη Συμφωνία του το 1884 τού έδωσε επιτέλους διεθνή αναγνώριση. Σήμερα θεωρείται ένας από τους μεγάλους συμφωνιστές του 19ου αιώνα, ένας συνθέτης που δεν ακολούθησε τη μόδα της εποχής του, αλλά επέμεινε σε έναν δικό του, απαιτητικό δρόμο.