12 Νοεμβρίου 2026

Διεθνής Ημέρα Ευαισθητοποίησης
για τη Νόσο Κρόιτσφελτ-Γιάκομπ
Ημέρα Μνήμης Πεσόντων Πυροσβεστών
Παγκόσμια Ημέρα Ευχρηστίας
Παγκόσμια Ημέρα κατά της Πνευμονίας
Παγκόσμια Ημέρα Ποιότητας

Μια σπάνια νόσος
που αλλάζει τη ζωή μιας οικογένειας

Η Διεθνής Ημέρα Ευαισθητοποίησης για τη Νόσο Κρόιτσφελτ-Γιάκομπ, στις 12 Νοεμβρίου, φέρνει στο προσκήνιο μια ασθένεια που οι περισσότεροι θα ακούσουν για πρώτη φορά αν εμφανιστεί στο στενό τους περιβάλλον. Το Ίδρυμα CJD καλεί σήμερα τις οικογένειες και τους φίλους των ασθενών να μιλήσουν δημόσια για τη νόσο, να ενημερώσουν τους γύρω τους και να φορέσουν μοβ ως ένδειξη συμπαράστασης [1].

Η κλασική νόσος Κρόιτσφελτ-Γιάκομπ είναι μια σπάνια, θανατηφόρα νευροεκφυλιστική ασθένεια. Οφείλεται σε πρωτεΐνες που παίρνουν παθολογική μορφή και προκαλούν βλάβες στον εγκέφαλο (πριόν). Μπορεί να εκδηλωθεί με γρήγορη επιδείνωση της μνήμης και της σκέψης, αστάθεια στο βάδισμα ή ακούσιες μυϊκές συσπάσεις. Η εξέλιξή της είναι συνήθως γρήγορη και σήμερα η φροντίδα επικεντρώνεται στην ανακούφιση των συμπτωμάτων [2].

Περίπου το 85% των περιπτώσεων της κλασικής νόσου εμφανίζεται σποραδικά, χωρίς αναγνωρίσιμη αιτία. Η παραλλαγή της νόσου, γνωστή ως vCJD, είναι η μορφή που συνδέθηκε με την κατανάλωση προϊόντων από βοοειδή με σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια. Στη συνηθισμένη καθημερινή επαφή με τον ασθενή, η κλασική νόσος δεν μεταδίδεται. Αυτή η πληροφορία έχει πρακτική σημασία για τους ανθρώπους που θέλουν να μείνουν δίπλα στον ασθενή και φοβούνται επειδή άκουσαν τη λέξη «πριόν» [2].

Για την οικογένεια, η ταχύτητα της επιδείνωσης σημαίνει ότι πολλά πρέπει να γίνουν σχεδόν ταυτόχρονα. Να καταλάβει τι συμβαίνει, να οργανώσει την καθημερινή φροντίδα και να αποφασίσει ποιος μπορεί να είναι δίπλα στον άνθρωπό της όσο αυξάνονται οι ανάγκες του. Εκεί αποκτά περιεχόμενο η σημερινή ημέρα. Στο πόσο γρήγορα μπορεί μια οικογένεια να βρει σαφείς απαντήσεις και ανθρώπους που θα τη βοηθήσουν να σηκώσει το βάρος της φροντίδας.

Το Αγρίνιο θυμάται δύο πυροσβέστες

Η 12η Νοεμβρίου είναι η Ημέρα Μνήμης Πεσόντων Πυροσβεστών στην Ελλάδα, όπως ορίζει το άρθρο 174 του νόμου 4662 του 2020. Η ημερομηνία γυρίζει πίσω στη Θεσσαλονίκη της Κατοχής. Στις 12 Νοεμβρίου 1942, ο δόκιμος πυροσβέστης Κωνσταντίνος Πούλιος έχασε τη ζωή του ενώ επιχειρούσε σε πυρκαγιά σε διώροφο κτίριο της οδού Θεοτοκοπούλου. Ήταν ο πρώτος πυροσβεστικός υπάλληλος που σκοτώθηκε κατά την εκτέλεση του καθήκοντος.

Στην περιοχή του Αγρινίου, η μέρα αυτή φέρνει ξανά στο προσκήνιο τη μνήμη ενός στελέχους του Πυροσβεστικού Σώματος και ενός εθελοντή. Στην Παραβόλα, το όνομα του Παναγιώτη Πλεξίδα μένει στον σταθμό όπου συνεχίζουν να υπηρετούν εθελοντές. Στα Κλεισορρεύματα, το μνημείο του Ιωάννη Κωστάκη βρίσκεται πάνω σε έναν δρόμο που οι κάτοικοι της περιοχής διασχίζουν καθημερινά.

Η μνήμη των δύο ανθρώπων που χάθηκαν δίνει βάρος και στις ερωτήσεις για όσους συνεχίζουν να βγαίνουν στις επιχειρήσεις. Με τι μέσα φτάνουν στο συμβάν, πόσο χρόνο έχουν για να εκπαιδευτούν και πώς συντονίζονται οι μόνιμοι με τους εθελοντές όταν μια φωτιά απαιτεί κοινή επέμβαση; Αυτές οι ερωτήσεις αφορούν την καθημερινή ευθύνη της πολιτείας απέναντι στους ανθρώπους που καλεί να επέμβουν.

Μπορείς να κάνεις μόνος σου την αίτηση;

Φανταστείτε μια ηλεκτρονική αίτηση που συμπληρώνετε για δέκα λεπτά. Στο τέλος, εμφανίζεται το μήνυμα «μη έγκυρη καταχώριση» και η σελίδα δεν σας λέει ποιο πεδίο θέλει διόρθωση. Για τον φορέα, η υπηρεσία παρέχεται ψηφιακά. Για τον άνθρωπο που έχει μπροστά του μια προθεσμία, η δουλειά έχει μείνει στη μέση. Με τέτοιες καθημερινές εμπειρίες ασχολείται η Παγκόσμια Ημέρα Ευχρηστίας, που φέτος πέφτει την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου [6].

Το φετινό θέμα της διοργάνωσης είναι «Σχεδιάζοντας ένα βιώσιμο μέλλον με ηθική τεχνητή νοημοσύνη». Όσο περισσότερες υπηρεσίες χρησιμοποιούν συστήματα που απαντούν αυτόματα, τόσο πιο πρακτικά γίνονται τα ερωτήματα. Ξέρει ο πολίτης πότε μιλά με ένα τέτοιο σύστημα; Μπορεί να καταλάβει από πού προκύπτει μια απάντηση και να βρει άνθρωπο όταν η απάντηση είναι λάθος; Έχει τρόπο να ολοκληρώσει τη δουλειά του αν η αυτοματοποιημένη καθοδήγηση τον οδηγήσει σε αδιέξοδο;

Στην Ελλάδα, όπως και στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση, υπάρχει κοινό πλαίσιο για την προσβασιμότητα των ιστοτόπων και των εφαρμογών του δημόσιου τομέα. Στην πράξη, μια απλή δοκιμή είναι να συμπληρώσει κάποιος τη φόρμα μόνο με το πληκτρολόγιο ή με αναγνώστη οθόνης. Άλλη δοκιμή είναι να τη χρησιμοποιήσει από κινητό και να δει αν μπορεί να διορθώσει ένα λάθος χωρίς να χάσει όσα έχει ήδη γράψει [7].

Όταν μια υπηρεσία δοκιμάζεται με ανθρώπους που τη χρησιμοποιούν για πρώτη φορά, φαίνεται πού οι οδηγίες προϋποθέτουν γνώσεις που έχει μόνο αυτός που έφτιαξε τη φόρμα. Για κάποιον που υποβάλλει μια αίτηση για επίδομα ή κλείνει ένα ραντεβού, αυτή η λεπτομέρεια μπορεί να κρίνει αν θα εξυπηρετηθεί μόνος του ή αν θα χρειαστεί να ζητήσει από τρίτο να χειριστεί τα προσωπικά του στοιχεία.

Πόσες φορές πρέπει να γυρίσεις στο γκισέ;

Πόσο χρόνο παίρνει σε μια υπηρεσία να παραλάβει ένα αίτημα και πόσο χρόνο χρειάζεται ο πολίτης για να πάρει την απάντηση που ζήτησε; Αν στο μεταξύ έχει επιστρέψει δύο φορές με χαρτιά που κανείς δεν του είπε εξαρχής να φέρει, η πρώτη μέτρηση θα δείξει μόνο ένα μικρό μέρος της δουλειάς. Η Παγκόσμια Ημέρα Ποιότητας, που φέτος συμπίπτει με την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, δίνει αφορμή να κοιτάξουμε ποια αποτελέσματα μετρούν οι οργανισμοί και τι μένει έξω από τους δείκτες τους [8].

Το Chartered Quality Institute οργανώνει φέτος την Παγκόσμια Εβδομάδα Ποιότητας από τις 9 έως τις 13 Νοεμβρίου, με θέμα τη συμβολή της ποιότητας στην απόδοση. Στις αρχές διαχείρισης ποιότητας του Διεθνούς Οργανισμού Τυποποίησης, του ISO, περιλαμβάνονται η προσοχή στις ανάγκες του πελάτη, η συμμετοχή των ανθρώπων που κάνουν τη δουλειά και η λήψη αποφάσεων με βάση στοιχεία. [9][10].

Ας πάρουμε μια δημοτική υπηρεσία που διαπιστώνει ότι πολλοί φάκελοι επιστρέφονται για το ίδιο δικαιολογητικό. Μπορεί να κοιτάξει πρώτα τι ζητά από τον πολίτη στην ιστοσελίδα της και αν ο υπάλληλος στο γκισέ δίνει τις ίδιες οδηγίες. Αν διορθώσει τις οδηγίες, μπορεί τον επόμενο μήνα να δει πόσοι φάκελοι επιστράφηκαν για τον ίδιο λόγο. Μπορεί επίσης να ρωτήσει τους υπαλλήλους πού συνεχίζουν να δυσκολεύονται όσοι καταθέτουν αίτηση.

Αυτή η μέτρηση αφορά και την εργασία μέσα στην υπηρεσία. Κάθε φάκελος που ξανανοίγει απαιτεί χρόνο από κάποιον υπάλληλο και κάθε επιπλέον επίσκεψη μπορεί να σημαίνει χαμένο μεροκάματο για τον πολίτη. Όταν η διοίκηση μετρά πόσα αιτήματα λύθηκαν στην πρώτη επαφή και πόσα χρειάστηκαν επανάληψη, βλέπει πού η ίδια η διαδικασία δημιουργεί δουλειά και για τις δύο πλευρές.

Η πνευμονία παραμένει θανατηφόρα όταν η φροντίδα αργεί

Το 2023, η πνευμονία στοίχισε τη ζωή σε περίπου δυόμισι εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Ανάμεσά τους ήταν περίπου 610.000 παιδιά κάτω των πέντε ετών, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται φέτος το Φόρουμ Διεθνών Πνευμονολογικών Εταιρειών. Για τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα κατά της Πνευμονίας, το Φόρουμ βάζει στο επίκεντρο την πρόσβαση στα εμβόλια, στα μέσα διάγνωσης και στη θεραπεία [11].

Η πρώτη παγκόσμια εκστρατεία έγινε τον Νοέμβριο του 2009 με πρωτοβουλία της Παγκόσμιας Συμμαχίας κατά της Παιδικής Πνευμονίας. Η σημερινή κινητοποίηση αφορά και τους ενήλικες που κινδυνεύουν περισσότερο, ιδίως τους ηλικιωμένους και τους ανθ

ρώπους με χρόνια νοσήματα. Η πνευμονία είναι λοίμωξη των πνευμόνων που μπορεί να προκληθεί από βακτήρια, ιούς ή μύκητες. Η αιτία και η βαρύτητά της επηρεάζουν τη θεραπεία. Τα αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται για τη βακτηριακή πνευμονία και τα βαριά περιστατικά μπορεί να χρειαστούν οξυγόνο. [12].

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνδέει την πρόληψη στα παιδιά με τον εμβολιασμό, την επαρκή διατροφή και τη μείωση της έκθεσης στον καπνό και στην ατμοσφαιρική ρύπανση μέσα στο σπίτι. Για ένα παιδί που έχει ήδη αρρωστήσει, η έγκαιρη εξέταση και η δυνατότητα παραπομπής για νοσοκομειακή φροντίδα μπορούν να καθορίσουν την έκβαση [13].

Το ερώτημα της πρόσβασης έχει νόημα και στην ελληνική περιφέρεια. Πόσο γρήγορα μπορεί μια οικογένεια να βρει γιατρό όταν ένα παιδί δυσκολεύεται να αναπνεύσει; Πόσο εύκολα μπορεί ένας ηλικιωμένος που ζει μόνος να εξεταστεί και, αν χρειαστεί, να μεταφερθεί στο νοσοκομείο; Η απόσταση από τη φροντίδα μετριέται σε χρόνο, και αυτόν τον χρόνο τον πληρώνουν πρώτοι όσοι έχουν λιγότερα μέσα για να μετακινηθούν.