Έγινε 12 Οκτωβρίου στον κόσμο

Ό,τι έγινε… Έγινε

Γεγονότα

1810 – Ο διάδοχος της Βαυαρίας Λουδοβίκος, ο μελλοντικός βασιλιάς Λουδοβίκος Α΄, παντρεύεται στο Μόναχο την πριγκίπισσα Θηρεσία της Σαξονίας-Χιλντμπουργκχάουζεν. Δεν ιδρύεται εκείνη ακριβώς τη μέρα ένα φεστιβάλ μπύρας, όπως συχνά λέγεται πρόχειρα. Αρχίζουν όμως οι πενθήμεροι λαϊκοί εορτασμοί για τον γάμο, που θα αφήσουν πίσω τους ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα παγκόσμια σύμβολα της βαυαρικής κουλτούρας.

Οι κάτοικοι του Μονάχου κλήθηκαν να συμμετάσχουν στις εκδηλώσεις και οι γιορτές ολοκληρώθηκαν στις 17 Οκτωβρίου με μεγάλη ιπποδρομία στα λιβάδια έξω από την πόλη. Ο χώρος πήρε το όνομα Theresienwiese, δηλαδή «Λιβάδι της Θηρεσίας», και οι Μονεγάσκοι τον λένε ακόμη Wiesn. Η επιτυχία της διοργάνωσης έφερε επανάληψη των εορτασμών το 1811 και, το 1819, η πόλη αποφάσισε να τους καθιερώσει ως ετήσιο θεσμό.

Το Oktoberfest δεν ξεκίνησε ως τουριστική βιομηχανία ούτε ως διαφήμιση ζυθοποιιών. Ήταν μια δημόσια γιορτή του νεοσύστατου Βασιλείου της Βαυαρίας, όπου η δυναστεία ζητούσε νομιμοποίηση μέσα από τη συμμετοχή του κόσμου. Δύο αιώνες αργότερα, το γεγονός έχει μετατραπεί στο μεγαλύτερο λαϊκό φεστιβάλ του είδους του στον κόσμο.[1]

1847 – Αρχίζει να λειτουργεί στο Βερολίνο ένα μικρό εργαστήριο δέκα ανθρώπων με βαρύ όνομα για όσα θα ακολουθούσαν: η «Telegraphen-Bauanstalt von Siemens & Halske», η επιχείρηση του Βέρνερ φον Ζίμενς και του μηχανικού ακριβείας Γιόχαν Γκέοργκ Χάλσκε. Η εταιρεία είχε ιδρυθεί νωρίτερα τον ίδιο μήνα· η 12η Οκτωβρίου συνδέεται με την έναρξη της πραγματικής εργασίας της.

Η αφετηρία της ήταν ο τηλέγραφος με δείκτη του Ζίμενς, μια τεχνολογική βελτίωση που έκανε το μήνυμα πιο εύκολο να διαβαστεί από τον χειριστή. Σε μια Ευρώπη όπου η πληροφορία ταξίδευε ακόμη με άμαξες, πλοία και αγγελιοφόρους, ο ηλεκτρικός τηλέγραφος άλλαζε τις αποστάσεις. Η νέα εταιρεία κέρδισε γρήγορα έργα για τηλεγραφικές γραμμές και άνοιξε τον δρόμο της προς τη διεθνή επέκταση.

Η ιστορία αυτή έχει και μια διόρθωση που αξίζει να μένει καθαρή: το 1847 δεν ιδρύθηκε η σημερινή Siemens AG με τη σημερινή εταιρική της μορφή. Ιδρύθηκε ο πυρήνας της, η Siemens & Halske, από τον οποίο αναπτύχθηκε ένας βιομηχανικός κολοσσός της ηλεκτρολογίας, των τηλεπικοινωνιών, των μεταφορών και της ιατρικής τεχνολογίας.[2]

1862 – Μέσα στην πολιτική ανατροπή που είχε ήδη επικρατήσει στην Αθήνα, ο Όθωνας και η Αμαλία μεταφέρονται από τη βασιλική θαλαμηγό «Αμαλία» στο βρετανικό πολεμικό πλοίο «Σκύλλα». Η εικόνα αυτή σφραγίζει το τέλος της βαυαρικής δυναστείας στην Ελλάδα, τριάντα χρόνια μετά την άφιξη του νεαρού βασιλιά στο Ναύπλιο.

Η αντιοθωνική επανάσταση είχε ξεσπάσει τη νύχτα της 10ης προς 11η Οκτωβρίου. Ο στρατός και λαϊκά στρώματα της Αθήνας προσχώρησαν στο κίνημα, ενώ η τριανδρία Δημήτριου Βούλγαρη, Κωνσταντίνου Κανάρη και Μπενιζέλου Ρούφου ανέλαβε προσωρινά την εξουσία. Όταν ο Όθωνας επέστρεψε από την περιοδεία του στην Πελοπόννησο, δεν μπορούσε πλέον να αποβιβαστεί στον Πειραιά ούτε να ανακτήσει πολιτικό έλεγχο.

Το βασιλικό ζεύγος αναχώρησε τελικά με τη «Σκύλλα» για τη Βενετία και κατόπιν για τη Βαυαρία. Ο Όθωνας δεν υπέβαλε τυπική παραίτηση, όμως η εξουσία του είχε τελειώσει. Η χώρα μπήκε σε νέα περίοδο αναζήτησης μονάρχη, με την εκλογή του Γεωργίου Α΄ να έρχεται το 1863. Η έξωση δεν ήταν απλώς αλλαγή προσώπου στον θρόνο. Ήταν η κατάρρευση ενός καθεστώτος που είχε χάσει και τη λαϊκή ανοχή και τα πολιτικά του στηρίγματα.[3]

Γεννήσεις

1830 – Σύμφωνα με την επικρατέστερη χρονολόγηση, γεννιέται στην Κωνσταντινούπολη ο Ανδρέας Συγγρός. Υπάρχει πάντως καταγραφική ασάφεια για το έτος γέννησής του, καθώς ο Πανδέκτης του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών σημειώνει «1828 ή 1830». Η διαδρομή του, όμως, είναι απολύτως συνδεδεμένη με την οικονομική και πολιτική ιστορία της Ελλάδας του 19ου αιώνα.

Ο Συγγρός ξεκίνησε από το εμπόριο, αναδείχθηκε σε τραπεζίτη της ομογένειας και εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου απέκτησε τεράστια οικονομική και πολιτική επιρροή. Υπήρξε βουλευτής, ίδρυσε την προνομιούχο Τράπεζα Ηπειροθεσσαλίας και συμμετείχε ενεργά στο δίκτυο εξουσίας της εποχής του Χαρίλαου Τρικούπη και του βασιλιά Γεωργίου Α΄.

Δεν χωράει σε μια άκακη εικόνα «εθνικού ευεργέτη». Το όνομά του συνδέθηκε με τα Λαυρεωτικά, ένα από τα πρώτα μεγάλα χρηματιστηριακά σκάνδαλα του ελληνικού κράτους, καθώς και με σκληρές τραπεζικές και πολιτικές συγκρούσεις. Την ίδια στιγμή, μέρος της περιουσίας του κατέληξε σε κοινωφελή έργα, όπως το νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός». Η κληρονομιά του παραμένει διπλή: πλούτος και φιλανθρωπία, αλλά και η αδιαφάνεια μιας οικονομικής ελίτ που έμαθε να κερδίζει κοντά στο κράτος.[4]

1937 – Γεννιέται στην Αθήνα η Μάρθα Βούρτση. Μεγαλώνει σε καλλιτεχνική οικογένεια: η μητέρα της ήταν ζωγράφος και ο πατέρας της Μιχάλης Βούρτσης μαέστρος και ένας από τους ανθρώπους που συνδέθηκαν με τα πρώτα βήματα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

Η Βούρτση έγινε μια από τις πιο χαρακτηριστικές γυναικείες παρουσίες του λαϊκού κινηματογράφου της δεκαετίας του 1960. Ταυτίστηκε με τα μελοδράματα, τις γυναίκες που αδικούνται, παλεύουν, σωπαίνουν ή εκρήγνυνται μέσα σε οικογένειες, ταξικές διαφορές και κοινωνικούς περιορισμούς. Αυτοί οι ρόλοι μπορεί να έχουν τη σφραγίδα της εμπορικής κινηματογραφικής φόρμας, αλλά μίλησαν σε ένα κοινό που αναγνώριζε στην οθόνη τις πιέσεις της πραγματικής του ζωής.

Η διαδρομή της δεν περιορίστηκε στο μελό. Πέρασε από το θέατρο, την επιθεώρηση, την κωμωδία, την τηλεόραση και το κλασικό ρεπερτόριο. Στον κινηματογράφο έδειξε πως η λαϊκή απήχηση δεν είναι ελάττωμα της τέχνης, όταν η ηθοποιός δίνει στους ρόλους της αλήθεια και βάρος.[5]

Θάνατοι

1920 – Στις 12 Οκτωβρίου 1920, με το τότε παλαιό ημερολόγιο της Ελλάδας, πεθαίνει ο βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄. Με το σημερινό ημερολόγιο η ημερομηνία αντιστοιχεί στην 25η Οκτωβρίου. Ο θάνατός του, σε ηλικία 27 ετών, ήρθε από σηψαιμία μετά τον τραυματισμό του από πίθηκο στο Τατόι και είχε συνέπειες πολύ μεγαλύτερες από το προσωπικό δράμα της στιγμής.

Ο Αλέξανδρος είχε ανέβει στον θρόνο το 1917, όταν οι δυνάμεις της Αντάντ επέβαλαν την απομάκρυνση του πατέρα του Κωνσταντίνου Α΄ και του διαδόχου Γεωργίου, μέσα στη δίνη του Εθνικού Διχασμού. Η βασιλεία του ήταν περιορισμένη πολιτικά, καθώς την πραγματική κυβερνητική πρωτοβουλία είχε ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Παρ’ όλα αυτά, στη διάρκεια της βασιλείας του η Ελλάδα βρέθηκε στο πλευρό των νικητών του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και έφτασε, με τη Συνθήκη των Σεβρών, στο απόγειο των εδαφικών διεκδικήσεών της.

Ο αιφνίδιος θάνατός του άλλαξε το πολιτικό σκηνικό. Οι εκλογές αναβλήθηκαν, οι αντιβενιζελικοί επέστρεψαν δυναμικά και λίγο αργότερα ο Κωνσταντίνος επανήλθε στον θρόνο. Το κενό εξουσίας συνέπεσε με την κρίσιμη καμπή της Μικρασιατικής Εκστρατείας.[6]

1971 – Πεθαίνει ο Ντιν Άτσεσον, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών του Χάρι Τρούμαν από το 1949 έως το 1953 και μία από τις βασικές μορφές της αμερικανικής πολιτικής στον πρώτο Ψυχρό Πόλεμο.

Ο Άτσεσον συμμετείχε αποφασιστικά στη διαμόρφωση του Δόγματος Τρούμαν, του Σχεδίου Μάρσαλ και του ΝΑΤΟ. Δηλαδή, στη συγκρότηση της μεταπολεμικής δυτικής συμμαχίας υπό αμερικανική ηγεμονία. Η πολιτική αυτή παρουσιάστηκε ως άμυνα απέναντι στη σοβιετική επέκταση, αλλά ταυτόχρονα οικοδόμησε ένα διεθνές σύστημα στρατιωτικών συμμαχιών, επεμβάσεων και οικονομικής εξάρτησης που σημάδεψε ολόκληρο τον δεύτερο μισό του 20ού αιώνα.

Υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της αμερικανικής επέμβασης στον πόλεμο της Κορέας και παρέμεινε σημαντικός σύμβουλος Δημοκρατικών προέδρων και μετά την αποχώρησή του από την κυβέρνηση. Η βιογραφία του δείχνει καθαρά πως η «διπλωματία» δεν είναι ουδέτερη τεχνική διαχείριση. Είναι πολιτική ισχύος, με αποφάσεις που γράφονται στα γραφεία της Ουάσιγκτον και πληρώνονται σε ολόκληρο τον κόσμο.[7]