...
Aγρινιώτικο καλαντάρι
6 Φεβρουαρίου
1902: Το ζήτημα της σιγαροποιϊας | 1909: «Εξέγερσις εις το Αγρίνιον»
6 Φεβρουαρίου 1902
Στη Βουλή η συζήτηση ανάβει γύρω από ένα ζήτημα που ξεσηκώνει τις καπνοφόρες επαρχίες: τη σύμβαση της σιγαροποιίας. Τον λόγο παίρνει ο βουλευτής Αιτωλοακαρνανίας Κατσάνος και με αφορμή τα συλλαλητήρια που γίνονται στην επαρχία, ζητά επίσημες πληροφορίες για τη σύμβαση και καλεί την κυβέρνηση να την καταθέσει στη Βουλή. Να τη δουν όλοι, λέει, και αν κριθεί συμφέρουσα, να ψηφιστεί. Αμέσως μετά παρεμβαίνει ο Σκαλτσοδήμος. Ζητά να κατατεθεί η σύμβαση το συντομότερο δυνατόν. Από όσα έχουν ήδη δημοσιευθεί, υποστηρίζει, φαίνεται πως είναι εξαιρετικά ευεργετική — όχι μόνο γενικά, αλλά κυρίως για τις καπνοπαραγωγές επαρχίες που ζουν από τον καπνό.
Τότε ο Ζαΐμης δηλώνει ότι η κυβέρνηση θα ζητήσει τη συγκρότηση ειδικής επιτροπής για να εξετάσει τη σύμβαση. Ο Σκαλτσοδήμος μιλά για εμπαιγμό και υποστηρίζει πως, αν πάει έτσι, η σύμβαση δεν θα ψηφιστεί ποτέ. Η ένταση κορυφώνεται όταν παρεμβαίνει ο Αναστασόπουλος με ένα ευθύ ερώτημα: «Είστε υπέρ του μονοπωλίου του καπνού, ρωτάει τον Σκαλτσοδήμο»
«Όχι», λέει ο Σκαλτσοδήμος. «Είμαι υπέρ των καπνοπαραγωγών. Και επειδή πείστηκα πως αυτή η σύμβαση είναι ευεργετική για τον τόπο και τις καπνοπαραγωγές επαρχίες, είμαι απολύτως πρόθυμος να την ψηφίσω».
Εκείνα τα χρόνια ο καπνός δεν ήταν απλώς προϊόν. Ήταν πολιτική, οικονομία και σύγκρουση ακόμα και μέσα στην αίθουσα της Βουλής. (Εφημερίδα Εμπρός 6.2.1902)
6 Φεβρουαρίου 1909
«Εξέγερσις εις το Αγρίνιον», είναι ο τίτλος του ρεπορτάζ του «Σκρίπ», και δεν είναι υπερβολή. Επί έναν μήνα, σχεδόν κάθε μέρα, σημειώνονται ληστρικές εκβιάσεις μέσα στην ίδια την πόλη, σε βάρος απλών πολιτών. Το ποτήρι ξεχειλίζει. Ένας ακόμη πολίτης, ο ευυπόληπτος Βασίλειος Καλύβας, πέφτει θύμα οργανωμένης σπείρας κακοποιών. Ληστεύεται, τραυματίζεται. Και το γεγονός αυτό χαρακτηρίζεται από όλους ως πλήρες ναυάγιο της αστυνομίας — μιας αστυνομίας που, όπως γράφτηκε, δεν είχε ούτε άνδρες, ούτε παρουσία, ούτε έλεγχο.
Η αντίδραση ήταν άμεση. Η πόλη ξεσηκώνεται σύσσωμη. Συγκροτείται συλλαλητήριο και οι πολίτες βγαίνουν στον δρόμο για να διαμαρτυρηθούν για την κατάσταση, αλλά και για να πάρουν, όπως λένε, την ασφάλεια στα χέρια τους. Να προστατεύσουν τη ζωή και την περιουσία τους, αφού κανείς άλλος δεν το κάνει. Στις ομιλίες που ακολουθούν, η οργή είναι φανερή. Κατηγορούν τις κεντρικές αρχές για αδιαφορία και ολιγωρία. Και το ερώτημα τίθεται ωμά: μπορεί η πόλη να ανεχθεί άλλο τις υπάρχουσες αρχές; Ή μήπως ήρθε η ώρα να οργανωθεί πολιτοφυλακή, για να εξασφαλιστεί στοιχειωδώς η δημόσια τάξη;
Έτσι καταγράφεται μια στιγμή έντασης και φόβου στο Αγρίνιο. Μια στιγμή όπου η ανασφάλεια μετατρέπεται σε συλλογική εξέγερση και η κοινωνία φτάνει να αμφισβητεί ανοιχτά το ίδιο το κράτος. (Σκρίπ 6.2.1909)
Φωτογραφία κορυφής: Το Αγρίνιο στις αρχές του 20ου αιώνα
Έρευνα – Κείμενα: Λ. Τηλιγάδας
——————————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
