Aγρινιώτικο καλαντάρι
4 Αυγούστου
1905: Ο Γεωργικός Σταθμός Μεσολογγίου μεταφέρθηκε στο Αγρίνιο
1926: Διένεξη μεταξύ των δήμων Αγρινίου και Μακρυνείας
1937: Γιορτή της επετείου της 4ης Αυγούστου στην πλατεία Μπέλλου
1953: Ακόμη και κουρεμένη επήγαινε με φίλους της
4 Αυγούστου 1905
Με ένα βασιλικό διάταγμα που δημοσιεύτηκε στο φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως στις 4 Αυγούστου 1905, η έδρα του Γεωργικού Σταθμού Αιτωλίας και Ακαρνανίας μεταφέρθηκε από το Μεσολόγγι στο Αγρίνιο. Η απόφαση αυτή σηματοδότησε μια κομβική αλλαγή στον γεωργικό σχεδιασμό της περιοχής, με το Αγρίνιο να αναλαμβάνει πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο στην αγροτική ανάπτυξη της δυτικής Στερεάς Ελλάδας. Ο νέος Γεωργικός Σταθμός επρόκειτο να εγκατασταθεί σε έκταση περίπου 140 στρεμμάτων, την οποία είχε παραχωρήσει το Υπουργείο Στρατιωτικών. Η περιοχή αυτή φιλοξενούσε ήδη το λεγόμενο «Αγροκήπιο Τριχωνίδας», που φαίνεται πως αποτέλεσε τη βάση πάνω στην οποία σχεδιάστηκε η νέα υποδομή.
Παράλληλα, το κράτος δεσμεύτηκε να επιστρέψει τις εκτάσεις του Μεσολογγίου, οι οποίες είχαν δοθεί για τη δημιουργία του πρώτου Σταθμού υπό την προϋπόθεση ότι αυτός θα λειτουργούσε εντός της πόλης. Με τη μεταφορά της έδρας, οι εκτάσεις αυτές πέρασαν και πάλι στα χέρια των αρχικών παραχωρητών, σε εφαρμογή της σχετικής πρόβλεψης. Η είδηση, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Σκριπ της 5ης Αυγούστου 1905, ανέδειξε μια σιωπηλή αλλά ουσιαστική μετατόπιση του κέντρου βάρους στον αγροτικό χάρτη της Αιτωλοακαρνανίας -από το ιστορικό Μεσολόγγι στο ανερχόμενο Αγρίνιο, το οποίο εκείνη την εποχή σημείωνε δυναμική άνοδο. (ΣΚΡΙΠ 5/8/1905)
4 Αυγούστου 1926
Εκείνη την εποχή είχε ξεσπάσει μια έντονη διαμάχη ανάμεσα στους δήμους Αγρινίου και Μακρυνείας, όπως ανέφερε η εφημερίδα ΣΚΡΙΠ στο φύλλο της 4ης Αυγούστου 1926. Αφορμή στάθηκε η ξυλεία που απέμεινε από τα αποξηραμένα τμήματα των λιμνών Τριχωνίδας και Λυσιμαχίας — μια πολύτιμη ύλη, σε εποχές που ακόμη και το παραμικρό ξύλο είχε αξία. Ο Δήμαρχος Αγρινίου είχε ζητήσει επίσημα να περιέλθει η ξυλεία αυτή στην κυριότητα του δήμου του, επικαλούμενος προφανώς λόγους γεωγραφικούς και διαχειριστικούς. Η αντίδραση από τη μεριά της Μακρυνείας υπήρξε άμεση και κατηγορηματική. Οι Μακρύνειοι υποστήριζαν ότι, σύμφωνα με υπάρχουσα σύμβαση, η ξυλεία ανήκε αφενός στην εταιρεία που είχε αναλάβει το έργο της αποξήρανσης και αφετέρου στον ίδιο τον δήμο Μακρυνείας.
Η βασική τους επιχειρηματολογία στηριζόταν στο γεγονός ότι το έργο της αποξήρανσης είχε πραγματοποιηθεί από τον δήμο τους, χωρίς την παραμικρή συνδρομή από το Αγρίνιο. Επρόκειτο, όπως τόνιζαν, για μια κοπιαστική και δαπανηρή διαδικασία, την οποία ανέλαβαν μόνοι τους, χωρίς να λυπηθούν ούτε σε κόπους ούτε σε χρήματα. Συνεπώς, θεωρούσαν αυτονόητο πως κάθε υλικό και κάθε ωφέλεια που προέκυπτε από αυτό το έργο τούς ανήκε δικαιωματικά.
Η υπόθεση αναμενόταν να φτάσει στις αρμόδιες αρχές, ενώ η τοπική κοινωνία παρακολουθούσε με ενδιαφέρον τις εξελίξεις, καθώς δεν επρόκειτο μόνο για ένα ζήτημα ιδιοκτησίας, αλλά για την υπεράσπιση του μόχθου και των δικαιωμάτων μιας ολόκληρης κοινότητας.
4 Αυγούστου 1937
Το Αγρίνιο είχε ντυθεί στα γιορτινά του για να τιμήσει την επέτειο της 4ης Αυγούστου. Η κεντρική εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στην πλατεία Μπέλλου, όπου είχαν συγκεντρωθεί πλήθος πολιτών, εκπρόσωποι των αρχών και μαθητές. Ήταν μια γιορτή επιμελώς οργανωμένη, με σημαιοστολισμούς, στρατιωτικά παραγγέλματα και πατριωτικούς λόγους, όπως επέβαλλε το ιδεολογικό πνεύμα της εποχής.
Στιγμιότυπα από τη συγκεκριμένη εκδήλωση έχουν διασωθεί και φυλάσσονται σήμερα στο ΕΛΙΑ (Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο). Στη φωτογραφική τεκμηρίωση —από την οποία παρουσιάζονται εδώ δύο χαρακτηριστικές εικόνες με την κεντρική της ανάρτησης— αποτυπώνεται η ατμόσφαιρα της ημέρας: σημαίες, στολές, παιδικά βλέμματα και η τυπική τελετουργία ενός καθεστώτος που επεδίωκε να ριζώσει στη συλλογική μνήμη μέσω δημόσιων τελετών.
4 Αυγούστου 1953
Μια υπόθεση που συγκλόνισε την τοπική κοινωνία εκτυλίχθηκε επτά χιλιόμετρα έξω από το Αγρίνιο, στις 3 Αυγούστου του 1953. Επρόκειτο για ένα έγκλημα «τιμής», όπως το αποκαλούσαν τότε —μια γυναικοκτονία, σύμφωνα με τη σημερινή ορολογία— με θύμα μια νεαρή γυναίκα και θύτη τον ίδιο της τον αδερφό. Το γεγονός αποτυπώθηκε γλαφυρά στις σελίδες της εφημερίδας ΕΜΠΡΟΣ, στο φύλλο της 5ης Αυγούστου. Το σχετικό τηλεγράφημα είχε σταλεί την προηγούμενη ημέρα από το Αγρίνιο και έφερε τον χαρακτηριστικό τίτλο: «Ακόμα και κουρεμένη επήγαινε με φίλους της».
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο δράστης, κατά την απολογία του στις αρχές, δεν προσπάθησε να αρνηθεί την πράξη του. Ομολόγησε πως μαχαίρωσε την αδελφή του, επικαλούμενος λόγους «τιμής». Όπως ισχυρίστηκε, η συμπεριφορά της «προσέβαλε την οικογένεια» και δεν του άφηνε, κατά τα λεγόμενά του, άλλη επιλογή.
————————————————————————————————————————————————————–
Υποσημείωση: Οι χρονολογίες που καταγράφονται πριν την 16η Φεβρουαρίου 1923 είναι σύμφωνες με την χρονολόγηση των πηγών. Για την αντιστοίχιση με τη σημερινή χρονολόγηση πρέπει στην αντίστοιχη χρονολογία να προστεθούν 13 μέρες.
Φωτογραφία: $η Αυγούστου 1937 στην πλατεία Μπέλλου
Έρευνα – Κείμενα: Λ. Τηλιγάδας
——————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
