Έγινε 1 Οκτωβρίου στον κόσμο

Ό,τι έγινε… Έγινε

Γεγονότα

331 π.Χ. – Η μάχη στα Γαυγάμηλα έγινε την 1η Οκτωβρίου του 331 π.Χ. και αποτέλεσε την αποφασιστικότερη σύγκρουση ανάμεσα στον Μέγα Αλέξανδρο και τον Πέρση βασιλιά Δαρείο Γ΄. Διεξήχθη κοντά στα Γαυγάμηλα, στην περιοχή της σημερινής βόρειας Μεσοποταμίας, και ουσιαστικά έκρινε την τύχη της Περσικής Αυτοκρατορίας.

Ο Δαρείος είχε συγκεντρώσει πολύ μεγαλύτερο στρατό και είχε επιλέξει ανοιχτή πεδιάδα, ώστε να αξιοποιήσει το ιππικό και τα δρεπανηφόρα άρματά του. Ο Αλέξανδρος, όμως, στηρίχθηκε στην πειθαρχία του μακεδονικού στρατού, στη φάλαγγα, στην ευελιξία του ιππικού και κυρίως στην ικανότητά του να εντοπίζει και να εκμεταλλεύεται τα κενά στην εχθρική παράταξη.

Κατά τη διάρκεια της μάχης, ο Αλέξανδρος κινήθηκε με το ιππικό του προς τα δεξιά, αναγκάζοντας μέρος των περσικών δυνάμεων να μετακινηθεί. Όταν δημιουργήθηκε άνοιγμα στο κέντρο της περσικής παράταξης, επιτέθηκε αποφασιστικά προς το σημείο όπου βρισκόταν ο Δαρείος. Ο Πέρσης βασιλιάς εγκατέλειψε το πεδίο της μάχης και ο στρατός του διαλύθηκε.

Η νίκη στα Γαυγάμηλα άνοιξε στον Αλέξανδρο τον δρόμο προς τη Βαβυλώνα, τα Σούσα και την Περσέπολη. Από εκεί και πέρα η αυτοκρατορία των Αχαιμενιδών ουσιαστικά κατέρρευσε. Η μάχη θεωρείται χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η στρατηγική, η ταχύτητα και ο συντονισμός μπορούν να υπερισχύσουν απέναντι σε έναν αριθμητικά ισχυρότερο αντίπαλο.

1946 – Είκοσι δύο εξέχοντες Ναζί καταδικάζονται σε θάνατο. Εκδίδεται η απόφαση στη δίκη της Νυρεμβέργης. Από τους 24 κατηγορούμενους καταδικάστηκαν οι 19:

12 σε θάνατο, εκ των οποίων οι 10 εκτελέστηκαν, ο Μάρτιν Μπόρμαν καταδικάστηκε ερήμην (σήμερα γνωρίζουμε ότι είχε σκοτωθεί την ίδια χρονιά πριν τη δίκη), και ο Χέρμαν Γκέριγκ αυτοκτόνησε το βράδυ πριν την εκτέλεσή του.

3 σε ισόβια, εκ των οποίων 2 απελευθερώθηκαν μετά από 10 περίπου χρόνια λόγω προβλημάτων υγείας και πέθαναν λίγα χρόνια μετά, και ένας αυτοκτόνησε (;) μέσα στη φυλακή.

4 σε ποινές από 10 έως 20 χρόνια, εκ των οποίων 3 εξέτισαν όλη την ποινή τους (20, 20, και 10 χρόνια), και ένας (15 χρόνια) απελευθερώθηκε λόγω προβλημάτων υγείας και πέθανε δύο χρόνια μετά.

3 αθωώθηκαν και 2 δεν δικάστηκαν, ένας λόγω ανήκεστης ζημιάς της υγείας του και ένας αυτοκτόνησε πριν από την έναρξη της δίκης.

1960 – Η Κύπρος γιορτάζει την ανεξαρτησία της. Η Ημέρα Ανεξαρτησίας της Κύπρου εορτάζεται κάθε χρόνο την 1η Οκτωβρίου, αν και η χώρα απέκτησε επισήμως την ανεξαρτησία της στις 16 Αυγούστου 1960, βάσει των Συμφωνιών Ζυρίχης–Λονδίνου.

Η ημερομηνία της 1ης Οκτωβρίου καθιερώθηκε το 1963, ώστε οι εκδηλώσεις να πραγματοποιούνται με πλήρη επισημότητα, παρουσία ξένων διπλωματών και χωρίς να συμπίπτουν με τις καλοκαιρινές διακοπές.

Ο αγώνας για ανεξαρτησία ξεκίνησε την 1η Απριλίου 1955 με την ένοπλη δράση της ΕΟΚΑ εναντίον της βρετανικής κυριαρχίας, με στόχο την ένωση με την Ελλάδα.

Οδήγησε στις συμφωνίες του 1959 και τελικά στην ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας τα ξημερώματα της 16ης Αυγούστου 1960, όταν έγινε η υποστολή της βρετανικής σημαίας και η έπαρση της κυπριακής στη Λευκωσία.

Σήμερα, η επέτειος τιμάται με σχολικές εκδηλώσεις και τη μεγάλη στρατιωτική παρέλαση στη Λευκωσία, αποτελώντας κορυφαία εθνική γιορτή.

Γεννήσεις

1541 – Δομήνικος Θεοτοκόπουλος. Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, γνωστός επίσης με τo ισπανικό προσωνύμιο El Greco, που σημαίνει Ο Έλληνας , ήταν Κρητικός ζωγράφος, γλύπτης και αρχιτέκτονας της ισπανικής Αναγέννησης.

Έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του μακριά από την Ελλάδα, δημιουργώντας τα περισσότερα έργα του στην Ιταλία και στην Ισπανία. Εκπαιδεύτηκε αρχικά ως Αγιογράφος στο Ηράκλειο, που αποτελούσε τότε τμήμα της ενετικής επικράτειας, και αργότερα ταξίδεψε στη Βενετία.

Στην Ιταλία επηρεάστηκε από τους μεγαλύτερους δασκάλους της ιταλικής τέχνης, όπως τον Τιντορέττο και τον Τιτσιάνο, του οποίου υπήρξε μαθητής, υιοθετώντας στοιχεία από τον μανιερισμό. Το 1577 εγκαταστάθηκε στο Τολέδο, όπου έζησε μέχρι το τέλος της ζωής του και ολοκλήρωσε ορισμένα από τα πιο γνωστά έργα του.

Υφολογικά, η τεχνοτροπία του Ελ Γκρέκο θεωρείται έκφραση της Βενετικής Σχολής και του μανιερισμού όπως αυτός διαμορφώθηκε στο δεύτερο μισό του 16ου αιώνα. Παράλληλα χαρακτηρίζεται από προσωπικά στοιχεία, προϊόντα της τάσης του για πρωτοτυπία, τα οποία όμως δεν βρήκαν μιμητές στην εποχή του, γεγονός που δεν ευνόησε και τη συνέχειά τους.

Η μπαρόκ τεχνοτροπία που εκτόπισε τον μανιερισμό, αλλά και τα αμέσως μεταγενέστερα καλλιτεχνικά ρεύματα που δεν αντιμετώπισαν ευμενώς το ύφος του και είχαν ως αποτέλεσμα να αγνοηθεί το έργο του Γκρέκο τους επόμενους αιώνες. Στη διάρκεια του 20ού αιώνα, αναγνωρίστηκε ως πρόδρομος της μοντέρνας τέχνης που αξιοποίησε στοιχεία της Ανατολικής και Δυτικής παράδοσης, και το έργο του επανεκτιμήθηκε, διατηρώντας μέχρι σήμερα δεσπόζουσα θέση ανάμεσα στους μείζονες ζωγράφους όλων των εποχών

Θάνατοι

2004 – Ρίτσαρντ Άβεντον, αμερικανός φωτογράφος. Ο Ρίτσαρντ Άβεντον (Richard Avedon) ήταν αμερικανός φωτογράφος, από τους κορυφαίους του 20ου αιώνα, γνωστός κυρίως για τα πορτρέτα και τις φωτογραφήσεις μόδας. Υπήρξε ο πρώτος φωτογράφος μόδας για τον οποίο οργανώθηκε αναδρομική έκθεση στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης το 1978.

Ο ρωσοεβραϊκής καταγωγής Ρίτσαρντ Άβεντον γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 15 Μαΐου 1923. Άρχισε να ασχολείται με τη φωτογραφία σε ηλικία 10 ετών και το ενδιαφέρον του στράφηκε αμέσως στην τέχνη της προσωπογραφίας. Το πρώτο του μοντέλο ήταν ο διάσημος ρώσος πιανίστας και συνθέτης Σεργκέι Ραχμάνινοφ, που ζούσε τότε στη Νέα Υόρκη στην ίδια πολυκατοικία όπου έμεναν ο παππούς και η γιαγιά του.

Μετά την αποφοίτησή του από το Λύκειο γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης για να σπουδάσει φιλοσοφία και λογοτεχνία, αλλά γρήγορα εγκατέλειψε τις σπουδές του. Αρχικά εργάστηκε ως φωτογράφος ταυτοτήτων για το προσωπικό του Εμπορικού Ναυτικού των ΗΠΑ και στη συνέχεια σπούδασε τη φωτογραφία με τον ρώσο εμιγκρέ Αλεξέι Μπρόντοβιτς στη Νέα Σχολή Κοινωνικών Ερευνών της Νέας Υόρκης.

Το 1945 άρχισε να ασχολείται επαγγελματικά με τη φωτογραφία κι ένα χρόνο αργότερα έγινε τακτικός συνεργάτης του Harper’s Bazaar, του περιοδικού μόδας στο οποίο δημοσιεύθηκαν οι περισσότερες φωτογραφίες του.

Χαρακτηριστικό γνώρισμα των φωτογραφιών μόδας του Άβεντον είναι οι εναλλαγές λευκού και μαύρου χρώματος, που με τα ζωηρά σχέδια που σχηματίζουν δημιουργούν μία εντύπωση επιτηδευμένης αυστηρότητας. «Είναι ο πιο φοβερός άνθρωπος στη φωτογράφηση, επειδή έχει καταλάβει ότι τα μοντέλα δεν είναι απλώς… κρεμάστρες για ρούχα» είχε δηλώσει γι’ αυτόν η Σούζι Πάρκερ, που είχε εργαστεί ως μοντέλο.

Όταν φωτογράφιζε διασημότητες χρησιμοποιούσε υποβλητικά εφέ για να προβάλλει ανάγλυφη την προσωπικότητα του μοντέλου. Πολλές από τις καλύτερες φωτογραφίες του Άβεντον, που έχουν ως θέμα τους προσωπικότητες του 20ού αιώνα, περιλαμβάνονται στο φωτογραφικό λεύκωμα «Observations» (1959) με κείμενα του συγγραφέα του «Εν Ψυχρώ» Τρούμαν Καπότε.