Editorial
Στην υγεία περισσεύουν οι διαπιστώσεις,
αλλά λείπουν οι άνθρωποι που θα φροντίσουν τους ασθενείς
Έχουμε καταφέρει κάτι πραγματικά εντυπωσιακό σε αυτή τη χώρα. Να γνωρίζουμε με αξιοθαύμαστη ακρίβεια πόσοι άνθρωποι αρρωσταίνουν, αλλά να δυσκολευόμαστε να εξασφαλίσουμε πόσοι γιατροί θα τους φροντίσουν. Πάνω από 1,29 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με σακχαρώδη διαβήτη στην Ελλάδα. Τους έχουμε καταμετρήσει, τους έχουμε καταγράψει, τους έχουμε εντάξει στις στατιστικές, αλλά εκεί που αρχίζει η πραγματική φροντίδα, αρχίζουν και οι ελλείψεις.
Τέσσερις επιστημονικοί και κοινωνικοί φορείς προειδοποιούν για την υποστελέχωση των Διαβητολογικών Κέντρων, για τα εμπόδια στην εκπαίδευση νέων γιατρών και για τις ανισότητες στην πρόσβαση. Αυτοί οι οργανισμοί περιγράφουν εκείνο που το δημόσιο σύστημα υγείας δυσκολεύεται να παραδεχτεί: ότι οι ανάγκες των ανθρώπων δεν μπορούν να περιμένουν πότε θα ολοκληρωθούν οι διοικητικές διαδικασίες.
Από τη μια η πολιτεία ζητά από τον πολίτη να είναι συνεπής με την υγεία του, να προλαμβάνει, να εξετάζεται, να ακολουθεί οδηγίες, να μη χάνει ραντεβού κι από την άλλη να μην μπορεί να του εξασφαλίσει τις δημόσιες υπηρεσίες που απαιτεί αυτή η συνέπεια. Και ενώ ο ασθενής οφείλει να είναι πάντα στην ώρα του, το κράτος δικαιούται να καθυστερεί συνεχώς.
Βεβαίως, υπάρχει πάντα η περίφημη ατομική ευθύνη. Αυτή η θαυματουργή έννοια που επιστρατεύεται όταν η συλλογική ευθύνη αρχίζει να κοστίζει. Αν δυσκολεύεσαι να βρεις γιατρό, πρέπει να οργανωθείς καλύτερα, αν χρειάζεται να μετακινηθείς για την παρακολούθησή σου, πρέπει να δείξεις υπομονή, αν το δημόσιο σύστημα δεν επαρκεί, πρέπει να βρεις μια λύση, συνήθως με δικά σου χρήματα.
Έτσι, η υγεία κινδυνεύει να μετατραπεί από κοινωνικό δικαίωμα σε προσωπική δοκιμασία αντοχής. Και η αντοχή, ως γνωστόν, δεν κατανέμεται ισότιμα. Άλλος διαθέτει χρήματα, χρόνο και δυνατότητα μετακίνησης, οπότε αντέχει περισσότερο κι άλλος μετράει το εισόδημά του, τις υποχρεώσεις του και τις μέρες που μπορεί να λείψει από τη δουλειά του, οπότε αντέχει λιγότερο και υπομένει περισσότερο. Η ίδια ασθένεια δεν σημαίνει τελικά την ίδια δυνατότητα περίθαλψης.
Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν περιορίζεται στις ελλείψεις προσωπικού. Αφορά και στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη δημόσια υγεία. Την αντιλαμβανόμαστε ως μια υπηρεσία που πρέπει να αποδεικνύει διαρκώς ότι δεν κοστίζει πολύ ή ως μια κοινωνική υποχρέωση που πρέπει να καλύπτεται ανεξάρτητα από το εισόδημα και τον τόπο κατοικίας του καθένα; Γιατί αντί να αντιμετωπίζουμε τη στελέχωση ως αναγκαία προϋπόθεση της περίθαλψης, συχνά συζητάμε γι’ αυτήν αποκλειστικά με τους όρους μιας ελλιπούς διαχείρισης. Κι ύστερα απορούμε γιατί οι ασθενείς ταλαιπωρούνται και οι υγειονομικοί εξαντλούνται.
Τελικά, το πιο ανησυχητικό δεν είναι ότι περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι χρειάζονται συστηματική φροντίδα, είναι ότι ακόμη συζητάμε αν το δημόσιο σύστημα θα έχει τους ανθρώπους που χρειάζονται για να την προσφέρει. Ας γνωρίζουν όμως όσοι προσπαθούν να μας πείσουν για το αντίθετο, η υγεία δεν είναι λογιστική άσκηση και οι βασικές ανάγκες του ανθρώπου δεν είναι μόνο δαπάνες που πρέπει να περικοπούν.
