2 Αυγούστου 2026

Η Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ρομά και Σίντι
Μνήμη χωρίς ισότητα σημαίνει τελετές για νεκρούς
και αδιαφορία για τους ζωντανούς.

Η Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ρομά και Σίντι τιμάται κάθε χρόνο στις 2 Αυγούστου. Η ημερομηνία συνδέεται με τη νύχτα της 2ας προς την 3η Αυγούστου 1944, όταν οι ναζί εκκένωσαν το λεγόμενο «οικογενειακό στρατόπεδο Τσιγγάνων» στο Άουσβιτς–Μπίρκεναου και οδήγησαν στους θαλάμους αερίων τους τελευταίους κρατουμένους του. Οι πηγές διαφέρουν ως προς τον ακριβή αριθμό των θυμάτων εκείνης της νύχτας, υπολογίζοντάς τα από περίπου 2.900 έως 4.300. Ήταν κυρίως γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι. Συνολικά, τουλάχιστον 19.000 από τους 23.000 Ρομά και Σίντι που μεταφέρθηκαν στο Άουσβιτς πέθαναν εκεί, ενώ οι εκτιμήσεις για τα θύματα της ναζιστικής γενοκτονίας σε ολόκληρη την Ευρώπη κυμαίνονται από 220.000 έως 500.000 ανθρώπους.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο[1] αναγνώρισε επίσημα στις 15 Απριλίου 2015 τη 2α Αυγούστου ως Ευρωπαϊκή Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ρομά. Η απόφαση δεν περιορίστηκε στη μνημόνευση των νεκρών, αλλά συνέδεσε ευθέως τη γενοκτονία με την ανάγκη αντιμετώπισης του αντιτσιγγανισμού, των φυλετικών διακρίσεων, της ρητορικής μίσους και του κοινωνικού αποκλεισμού. Ας μην ξεχνάμε βέβαια ότι η εξόντωση των Ρομά παρέμεινε για δεκαετίες στο περιθώριο της επίσημης ευρωπαϊκής μνήμης και σχεδόν απούσα από τα σχολικά βιβλία, τα μουσεία και τις δημόσιες τελετές.

Σήμερα οι επίσημοι φορείς, στην καλύτερη των περιπτώσεων, εκδίδουν δελτία, ενώ πολλοί Ρομά εξακολουθούν να συναντούν κλειστές πόρτες στην εκπαίδευση, στην εργασία, στη στέγαση και στην περίθαλψη. Η μνήμη βέβαια είναι βολική όταν εξαντλείται σε μία τελετή. Το δύσκολο αρχίζει στις υπόλοιπες 364 ημέρες που οι ζωντανοί Ρομά ζητούν ισότητα και όχι τη συμπάθεια των επετείων.