10 Σεπτεμβρίου 2026

Η πρόληψη απαιτεί έγκαιρη αναγνώριση, ανοιχτή συζήτηση
και άμεση πρόσβαση σε σταθερή, επιστημονική υποστήριξη παντού

Η 10η Σεπτεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας, φέρνει στο προσκήνιο ένα σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας που εξακολουθεί να καλύπτεται από φόβο, αμηχανία και κοινωνικό στίγμα. Το φετινό μήνυμα, «Αλλάζοντας την αφήγηση για την αυτοκτονία», ζητά να ανοίξει η συζήτηση υπεύθυνα και να μετακινηθεί η πρόληψη πολύ πριν από την εκδήλωση μιας οξείας κρίσης.

Περισσότεροι από 720.000 άνθρωποι χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους από αυτοκτονία σε ολόκληρο τον κόσμο. Στην Ελλάδα, το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών της ΚΛΙΜΑΚΑ κατέγραψε 2.946 θανάτους την περίοδο 2020-2025, από τους οποίους οι 579 σημειώθηκαν το 2025. Πίσω από κάθε αριθμό βρίσκονται οικογένειες, φίλοι, συνάδελφοι και κοινότητες που αντιμετωπίζουν το πένθος, αλλά συχνά και τη σιωπή που επιβάλλει το στίγμα.

Η πραγματική έκταση του προβλήματος παραμένει μεγαλύτερη από εκείνη που δείχνουν τα επίσημα στοιχεία. Στη χώρα δεν υπάρχει ολοκληρωμένη καταγραφή των μη θανατηφόρων αποπειρών, οι οποίες εκτιμάται ότι είναι πολλαπλάσιες των αυτοκτονιών. Παράλληλα, κάθε θάνατος επηρεάζει άμεσα δεκάδες ανθρώπους και αφήνει τουλάχιστον πέντε έως δέκα κοντινά πρόσωπα αντιμέτωπα με ένα σύνθετο πένθος.

Ο επιστημονικός διευθυντής της ΚΛΙΜΑΚΑ, ψυχίατρος Κυριάκος Κατσαδώρος, επισημαίνει ότι το κρίσιμο στοιχείο είναι η ευαλωτότητα. Ένας άνθρωπος μπορεί να ζει για χρόνια με ψυχικό, βιολογικό, οικογενειακό ή αναπτυξιακό υπόβαθρο που δεν είναι ορατό. Όταν προστεθούν έντονη πίεση, απώλεια, σύγκρουση ή απορρύθμιση, αυτή η ευαλωτότητα μπορεί να πάρει κλινική μορφή. Γι’ αυτό η πρόληψη χρειάζεται να βρίσκεται στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, στην κοινότητα, στο σχολείο, στους χώρους εργασίας και στη φροντίδα μετά από απόπειρα.

Σημάδια που χρειάζονται προσοχή είναι η απόσυρση, η απομόνωση, η απώλεια ενδιαφέροντος, οι αλλαγές στον ύπνο, η έντονη ευερεθιστότητα, η πτώση της λειτουργικότητας, η παραμέληση του εαυτού και η αυξημένη χρήση αλκοόλ ή ουσιών. Αντίστοιχα, φράσεις όπως «δεν αντέχω άλλο», «είμαι βάρος» ή «τίποτα δεν έχει νόημα» δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως υπερβολές. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν υπάρχει προηγούμενη απόπειρα, αυτοκτονικός ιδεασμός, σοβαρή ψυχική διαταραχή, εξάρτηση ή σχετικό οικογενειακό ιστορικό.

Η ευθεία ερώτηση για αυτοκτονικές σκέψεις δεν «βάζει την ιδέα» στον άνθρωπο που δυσκολεύεται. Αντίθετα, μπορεί να ανοίξει δρόμο επικοινωνίας. Η προσέγγιση χρειάζεται ηρεμία, απουσία κριτικής και πραγματική διάθεση ακρόασης. Εκφράσεις όπως «μην το σκέφτεσαι» ή «όλα θα περάσουν» μπορεί να ακυρώσουν τη σοβαρότητα όσων βιώνει. Σε περίπτωση άμεσου κινδύνου, το άτομο δεν πρέπει να μείνει μόνο και πρέπει να κινητοποιηθεί αμέσως επαγγελματική βοήθεια.

Οι δράσεις ενημέρωσης της ΚΛΙΜΑΚΑ φτάνουν σε σχολεία, δήμους, επαγγελματικές ομάδες, νησιά και ακριτικές περιοχές. Στόχος είναι οι πολίτες να αναγνωρίζουν έγκαιρα τις αλλαγές, να πλησιάζουν χωρίς κριτική και να γνωρίζουν πού μπορούν να απευθυνθούν για άμεση βοήθεια.

Η [Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018](https://www.klimaka.org.gr/19-xronia-grammis-paremvasis-gia-tin-aytoktonia-1018-klimaka-org/) λειτουργεί όλο το εικοσιτετράωρο από την ΚΛΙΜΑΚΑ, ενώ διατίθεται και το [help@suicide-help.gr](mailto:help@suicide-help.gr). Το Κέντρο Πρόληψης παρέχει ψυχιατρική και ψυχολογική στήριξη, τηλεψυχιατρική, βοήθεια σε οικογένειες και επιζώντες, καθώς και συνεργασία με σχολεία και φορείς.

Μία παγκόσμια ημέρα, πάντως, δεν υποκαθιστά ένα σταθερό δημόσιο δίκτυο φροντίδας. Οι φωτισμένες προσόψεις, οι αναρτήσεις και οι επετειακές δηλώσεις τελειώνουν γρήγορα. Η ανάγκη μένει. Πρόληψη σημαίνει υπηρεσίες προσβάσιμες κάθε ημέρα, προσωπικό, χρηματοδότηση και ανθρώπους διαθέσιμους να ακούσουν, πριν η κοινωνική αδιαφορία βαφτιστεί ξανά ατομική τραγωδία.