...
| Λευτέρης Τηλιγάδας |
Αγρίνιο, 13 Απριλίου 1930
Η ημέρα του Βενιζέλου
| Ο εορτασμό της εκατονταετηρίδας της ελληνικής ανεξαρτησίας
και η ομιλία του πρωθυπουργού από το μπαλκόνι του σπιτιού του Παναγόπουλου |
Στις 13 Απριλίου 1930 γιορτάστηκαν στο Αγρίνιο, όπως και σε όλους τους δήμους της χώρας, τα εκατό χρόνια της ανεξαρτησίας της Ελλάδας (1830–1930) και της ίδρυσης του νέου ελληνικού κράτους. Οι εκδηλώσεις εκείνες προσέλαβαν ακόμη μεγαλύτερη αίγλη χάρη στην επίσκεψη του Ελευθερίου Βενιζέλου στην πόλη την ίδια ημέρα.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα του εορτασμού που είχε ανακοινώσει η επιτροπή, η οποία είχε οριστεί από το Δημοτικό Συμβούλιο Αγρινίου —δήμαρχος εκείνη την εποχή ήταν ο Ανδρέας Παναγόπουλος— και στην οποία, μεταξύ άλλων, μετείχαν οι Γ. Τσακανίκας, Αθανάσιος Γεράκης, Μιλτιάδης Τζάνης, Β. Κρίντας και Δήμος Κουζέλης[1], οι εκδηλώσεις της ημέρας ξεκίνησαν στις 6:00 το πρωί με ρίψη 21 κανονιοβολισμών και με τη φιλαρμονική να διασχίζει τους δρόμους της πόλης παιανίζοντας το στρατιωτικό εγερτήριο.
Στις 10:00 τελέστηκε επίσημη δοξολογία στη Μητρόπολη και ακολούθησε η κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο της πόλης, το οποίο βρισκόταν στη σημερινή συμβολή των οδών Παπαστράτου και Μπότσαρη, απέναντι από το «Ελληνίς», καθώς και στην προτομή του Κουμπούρα, στο σημείο όπου βρίσκεται ακόμη και σήμερα, απέναντι από την είσοδο των αποθηκών Παπαστράτου, στο τρένο. Στη συνέχεια, από τις 3:30 το μεσημέρι έως τις 5:30 το απόγευμα, είχαν προγραμματιστεί γυμναστικές και αθλητικές επιδείξεις στο Γυμναστήριο, το οποίο είχε κατασκευαστεί στη θέση όπου βρίσκεται σήμερα το γήπεδο του Παναιτωλικού, καθώς και ομιλία από καθηγητή του Γυμνασίου για την ανάπτυξη του ιστορικού γεγονότος.
Ακολούθως, θα πραγματοποιούνταν διάλεξη στο κινηματοθέατρο «Θέσπις» από τον αντεισαγγελέα Ξενοφώντα Κωνσταντόπουλο, με θέμα: «Τα πρώτα βήματα του εθνικού και πολιτικού βίου της Ελλάδας μετά την ανάκτηση της Ελευθερίας». Αμέσως μετά, στις 7:00, ήταν προγραμματισμένη η φωταγώγηση ολόκληρης της πόλης και η μετατροπή της πλατείας Μπέλλου σε χοροστάσι, όπου οι μαθητές και οι μαθήτριες των σχολείων της πόλης, «φέροντες εθνικάς ενδυμασίας», θα χόρευαν δημοτικούς χορούς με τη συνοδεία της φιλαρμονικής, η οποία δύο ώρες αργότερα, στις 9:00 το βράδυ, θα αποχαιρετούσε επίσημα την ημέρα[2].
Για την κάλυψη των εξόδων του εορτασμού αυτού, το Δημοτικό Συμβούλιο είχε λάβει σχετική απόφαση[3] και είχε ήδη πιστώσει για τον σκοπό αυτό ένα σημαντικό, για την εποχή, χρηματικό ποσό, που ανερχόταν στις 35.000 δραχμές και το οποίο διαχειριζόταν η αρμόδια εορταστική επιτροπή.
Όπως αναφέραμε και παραπάνω, το μεγάλο γεγονός της ημέρας ήταν η επίσκεψη του Βενιζέλου στο Αγρίνιο.
Αντιγράφουμε από την έντυπη έκδοση του «αρχείου Αγρινίου»[4]: Στις 13 Απριλίου 1930[5], η πόλη του Αγρινίου γιόρτασε με τον πιο επίσημο τρόπο τα εκατό χρόνια από την ανακήρυξη της Ελλάδας ως ανεξάρτητου κράτους. Και λέμε με τον πιο επίσημο τρόπο, γιατί στον εορτασμό αυτό παραβρέθηκε και ο τότε πρωθυπουργός της Ελλάδας, Ελευθέριος Βενιζέλος. Εκτεταμένο ρεπορτάζ για την υποδοχή του πρωθυπουργού δημοσίευσε η εφημερίδα του Μιλτιάδη Τζάνη, «Το Φως του Αγρινίου» (περίοδος Δ΄, έτος Γ΄, αριθ. φύλλου 153), η οποία εκδόθηκε στις 20 Απριλίου 1930. Μεταξύ άλλων, το ρεπορτάζ αυτό αναφέρει:
«Η δημοτική Αρχή εγκαίρως μεριμνήσασα είχεν ανεγείρει εις την είσοδον της πόλεως ωραίαν αψίδα με την επιγραφήν: “Σου εύχονται το καλώς ώρισες οι Αγρινιώτες”, έμπροσθεν δε του Δημαρχείου ετέραν αψίδαν, εμπνεύσεως και κατασκευής του κ. Γεράκη, άνωθεν της οποίας παριστάνετο ουράνιο νεφέλωμα, από το οποίο εκαλύπτοντο, διά να αποκαλυφθούν εις την κατάλληλον στιγμήν, 12 δεκαετείς δεσποινίδες, ολόλευκα ντυμένες και με πτερά, εικονίζουσαι 12 αγγέλους. Εις το μέσον δε αυτών η δις Αφροδίτη Παπαπάνου με εθνικήν ενδυμασίαν εικονίζουσα την πόλιν του Αγρινίου. Κάτωθι της αψίδος εφέρετο επιγραφή: “Η πόλις του Αγρινίου στο δημιουργό της Μεγάλης Ελλάδος”.
Εις τον σταθμόν υπεδέχθη τον κ. Πρωθυπουργόν ο κ. Δήμαρχος με το Δημοτικόν Συμβούλιον, οίτινες και επιβάντες αναμενόντων αυτοκινήτων κατηυθύνθησαν εις το Δημαρχείον. […]»
Από το μπαλκόνι του σπιτιού του Παναγόπουλου, ο Βενιζέλος μίλησε μπροστά σε περίπου δέκα χιλιάδες συγκεντρωμένους Αγρινιώτες, προς τους οποίους είπε:
«Σας ευχαριστώ θερμώς διά την υποδοχήν την οποίαν μου εκάματε, από την οποίαν είμαι πολύ ενθουσιασμένος και από τα λόγια που μου απηύθυνε εξ ονόματός σας ο κ. Δήμαρχος. Γνωρίζω τα αιτήματα τα οποία σας απασχολούν, μου τα ανέπτυξε ο κ. Νομάρχης από τα υπομνήματα που δι’ αυτού μου υποβάλατε. Ζητείτε Πρωτοδικείον. Δεν είναι δυνατόν η Κυβέρνησις να κάμη παντού Πρωτοδικεία. Έχετε έναν τόπον, ο οποίος οργά εις πρόοδον, και θα ήτο λυπηρόν να σκεφθή κανείς ότι περιμένει να προοδεύση από το Πρωτοδικείον. Σας λέγω λοιπόν διά το Πρωτοδικείον, όχι.
»Σας απασχολεί πολύ ο δρόμος που θα σας δώσει συγκοινωνίαν με την Ευρυτανίαν. Η Κυβέρνησις θα φροντίσει διά την ταχυτέραν αποπεράτωσίν του, όπως θα φροντίσει να αποξηρανθούν ταχέως και αι λίμναι, αι οποίαι θα αποδώσουν την υγείαν εις τους κατοίκους και χιλιάδας στρεμμάτων γης εις τους αγρότας. Γνωρίζω επίσης ότι σας ανησυχεί το ζήτημα του λιμένος· σ’ αυτό πρέπει να είσθε ήσυχοι, διότι η Κυβέρνησις θα φροντίσει να γίνει λιμήν παρέχων συγχρονισμένας ευκολίας εις το εμπόριον και την επιβατικήν κίνησιν. Γνωρίζω ότι παραπονείσθε διά την ανεπάρκειαν των καλλιεργητικών δανείων και αναγνωρίζω ότι πράγματι, διά τα καπνά, είναι ανεπαρκή, όπως επίσης ότι θέλετε αγροτικήν ασφάλειαν. Αυτά που δύναμαι να σας υποσχεθώ, σας λέγω, ναι, αλλά διά το Πρωτοδικείον σας λέγω, όχι. Θα διατάξω μόνον την ταχίστην έναρξιν του μονομελούς δικαστηρίου. Γνωρίζω ακόμη ότι ζητείτε και μίαν Γεωργικήν σχολήν. Με μεγάλην ευχαρίστησιν ακούω την αίτησίν σας ταύτην και την λαμβάνω υπό σημείωσιν, διά να κάνω ό,τι πρέπει.
»Σας ευχαριστώ άλλη μία φορά για τη μεγάλη υποδοχή που μου κάματε».
——————————————————————————————————————————————————————–
Υποσημείωση: Οι χρονολογίες που καταγράφονται πριν την 16η Φεβρουαρίου 1923 είναι σύμφωνες με την χρονολόγηση των πηγών. Για την αντιστοίχιση με τη σημερινή χρονολόγηση πρέπει στην αντίστοιχη χρονολογία να προστεθούν 13 μέρες.
Παραπομπές: 1.Ο εορτασμός της εκατονταετηρίδας, «ΦΩΣ του Αγρινίου», Κυριακή 5/4/1930, Έτος 3ο, Αρ. Φύλ. 151-203, σελ. 3. | 2. Πρόγραμμα εορτών εκατονταετηρίδας, εβδομαδιαία εφημερίδα «ΦΩΣ του Αγρινίου», Κυριακή 13/4/1930, Έτος 3ο, Αρ. Φύλ. 152-206, σελ. 3. | 3. Αρχείο Δημοτικού Συμβουλίου Αγρινίου, αρ. απόφ. 61-9/4/1930. | 4. Ο Βενιζέλος στο Αγρίνιο, «αρχείον Αγρινίου», Περίοδος 2η, Ιούλιος 2018, Τεύχος 7, σελ. 40. | 5. Παρόραμα της έντυπης έκδοσης: αντί του ορθού «13 Απριλίου 1930», τυπώθηκε το εσφαλμένο «18 Απριλίου 1930».
Φωτογραφία: Ο Βενιζέλος στο μπαλκόνι του Δημαρχείου Αγρινίου
——————————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
