...
Δημήτρης Βικέλας
Από τον Καρβασαρά ως το Αγρίνιο
«Τα τείχη της Στράτου καταβαίνουσι μέχρι των όχθων του Αχελώου,
η δε νέα οδός διασχίζουσα αυτά
διέρχεται το παρά τον ποταμόν μέρος του περιβόλου της»
Άμα διέλθεις τη μεγάλη κεντρική οδό του Καρβασαρά (δεν απαιτείται δε πολλή ώρα προς τούτο), και τους παρά την πόλη αγρούς, ευρίσκεσαι δια μιας εντός χώρας ερήμου και αγρίας. Τα τρία ή τέσσαρα μικρά χωρία, άτινα και μόνα καθ’ όλον του δρόμου το διάστημα βλέπεις μακρόθεν επ’ απεχόντων υψωμάτων εκατέρωθεν της οδού, επαυξάνουσιν αντί του να ελαττώσωσι την εντύπωσιν της ερημίας. Οι σκύλοι σε υποδέχονται ενταύθα με υλακάς θηριωδεστέρας του συνήθους, η δε αγριότης των υποδεικνύει ότι και οι σκύλοι και οι κύριοί των δεν συνείθισαν έτι να βλέπωσι ξένους πλησίον των κατοικιών των. Αλλά και η οδός αύτη επιμαρτυρεί τούτο· πολλαχού την καλύπτει το χόρτον, μόλις δε μένει εις το μέσον λωρίς κενή δια την διάβασιν των τροχών. Η οδός αύτη εχαράχθη εν βία προ ολίγων ετών δια την στρατιωτικήν κατάληψιν των νέων επαρχιών· ηλπίζετο δε τότε ότι θα παρεκταθή μέχρις Ιωαννίνων. Πληροφορούμαι ότι πρόκειται ήδη να επισκευασθή και να συνενωθή μετά της από Μενιδίου εις Άρταν οδού.
Ο δρόμος διέρχεται την μακράν κοιλάδα, ήτις χωρίζει τα όρη του Ξηρομέρου από τα του Βάλτου, μέχρις ου ευρυνομένη σχηματίζει την πεδιάδα της Τριχωνίας, την οποίαν διαβρέχει ο Αχελώος. Ο ποταμός φαίνεται μόνον αφού πλησιάσεις εις τα ερείπια της αρχαίας πόλεως Στράτου· αλλ’ άμα διέλθεις το στενόν του Καρβασαρά και το επέκεινα δάσος δρυών, βλέπεις προς τα δεξιά την λίμνην της Αμπρακίας, ήτις εκτεινομένη κατά μήκος φαίνεται μακρόθεν ως πλατύς ποταμός. Εις τα κυανά νερά της κατοπτρίζεται το πέραν αυτής υψηλόν, κατάφυτον όρος· βλέπων τα πυκνά δάση του, φαντάζεσαι κάπρους και ελάφους και τα υπό την σκιά κλέφτικα λημέρια της δημοτικής μας ποιήσεως.
Η αφθονία των δένδρων και των νερών ευφραίνει ενταύθα τον οφθαλμόν, ύστερον μάλιστα από τα ωραία μεν αλλά γυμνά όρη της ξηράς Αττικής. Μακρότερα, προς τα δεξιά πάντοτε, ακτινοβολεί υπό την λάμψιν του ηλίου η μικρά στρογγύλη λίμνη του Οζερού, εις τους πρόποδας βουνών εξ ίσου πολυδένδρων. Αριστερόθεν τα όρη είναι απόκρημνα, γυμνά και άγρια· τα δε πετρώδη πλευρά των έχουν ενίοτε σχήματα τοσούτον παράδοξα, τοσούτον λαξευθέντα από τους ανέμους και τας καταιγίδας, ώστε δεν ίσμεν μακρόθεν ει βλέπομεν βράχους ή φαντασιώδη ερείπια μυθικών τειχών. Η οδός παρακολουθεί τους πρόποδας των βουνών τούτων· που και που τα πλευρά των αποκλίνοντα ημικυκλικώς περικλείουσι κοίλωμα καλλιεργημένον, εις δε το βάθος του αγρού υπάρχει μικρά καλύβη άχυροσκεπής, όπου ο σκληροδίαιτος γεωργός διανυκτερεύει κατά τας ώρας της σποράς ή του θέρους.
Μη περιμένεις λεπτομερείς περιγραφάς των ερειπίων της αρχαίας πόλεως Στράτου· σε παραπέμπω εις το βιβλίον του κ. Heuzey. Παρεκτός της αναμνήσεως των περιγραφών του, επαυξάνουσιν αι σημεριναί μου εντυπώσεις την επιθυμίαν του να επισκεφθώ άλλοτε λεπτομερέστερον την Ακαρνανίαν. Έχει τις πολλά να ίδη ενταύθα· τα δε πολυάριθμα λείψανα της αρχαιότητος είναι αυτά και μόνα άξια διαμονής μακράς εις τα απόκεντρα ταύτα μέρη. Περί των μνημείων τούτων ουδεμία ελήφθη φροντίς αφ’ ου ο κ. Heuzey επεσκέφθη την Ακαρνανίαν· αλλά μη μεμφώμεθα δια τούτο την εν Αθήναις Αρχαιολογικήν Εταιρείαν, ήτις εξετέλεσεν εις το αναμεταξύ πολλάς αξιολόγους εργασίας εις άλλα προσιτώτερα μέρη. Δεν γίνονται τα πάντα δια μιας· θα έλθη και της Ακαρνανίας η σειρά· δει δε, καθώς έλεγεν ο Beulé, να επιφυλάξωμεν και δι’ επερχομένας γενεάς την ευχαρίστησιν αρχαιολογικών ανακαλύψεων. Αλλ’ η πλουσία γη της Ελλάδος θα παρέξη εις πολλάς έτι γενεάς τοιαύτας ευχαριστήσεις.
Τα τείχη της Στράτου καταβαίνουσι μέχρι των όχθων του Αχελώου, η δε νέα οδός διασχέζουσα αυτά διέρχεται το παρά τον ποταμόν μέρος του περιβόλου της. Εις ολίγην εκείθεν απόστασιν η οδός διαπερά τον Αχελώον και εισέρχεται εις την Αιτωλίαν. Παρά τας όχθας του ποταμού βόσκουσι ποίμνια πολυάριθμα υπό την επιτήρησιν ολοκλήρου οικογενείας ποιμένων και μανδροσκύλων υπέρ το δέον άγρυπνων· παρέκει δε δύο ποιμενίδες, γονατισταί επί πετρών, κοπανίζουσι τα λινά των εις του Αχελώου τα νερά.
Άλλοτε γέφυρα δεν υπήρχε· η δε διάβασις του ποταμού ήτο δύσκολος, ιδίως εν καιρώ χειμώνος, όποτε ο Αχελώος καταβαίνει από τα βουνά εξωγκωμένος και μανιώδης. Αι φάραγγες ας διατρέχει ευρύνονται ενταύθα, τα δε δομητικά νερά του ευρίσκοντα ευρυχωρίαν μεγαλυτέραν τρέχουσι διαιρούμενα εντός της πλατείας κοίτης των· ενταύθα τα χωρίζει νησίδιον χλοερόν ή άμμος επισωρευθείσα πέριξ ογκώδους πέτρας, παρέκει συνενώνται πάλιν και μετ’ ολίγον εξ νέου χωρίζονται. Επί τοιούτων της κοίτης εξοχών εθεμελιώθησαν υψηλά υποστηλώματα βαστάζοντα την ξυλίνην γέφυραν, ήτις εκτίσθη προ τριών ή τεσσάρων ετών, ότε και η οδός εχαράχθη. Αλλ’ η οικοδομή δεν φαίνεται πολύ στερεά, ούτε προμηνύεται μεγάλη η διάρκειά της. Ο αμαξηλάτης μας προσεκάλεσε να καταβώμεν της αμάξης προς ελάττωσιν του βάρους της· εις δύο μάλιστα ύποπτα μέρη έλυσεν και τους ίππους, την δε άμαξαν έσυρεν αυτός βραδέως και μετά προσοχής, δια να μη υποβάλη εις δοκιμασίαν μεγάλην την στερεότητα της γεφύρας. Κατά τον παρελθόντα χειμώνα η ορμή του ποταμού επέφερεν καταστροφήν εις τα δύο εκείνα σημεία της γεφύρας· εγένετο επισκευή τις αλλ’ ουχί πολύ ασφαλής, τούτο δε προς αποφυγήν περιττής δαπάνης, καθόσον πρόκειται να κτισθή νέα λιθίνη γέφυρα εκεί πλησίον.
Εννοείς εκ τούτων ότι δέσις ανησυχίας παρακολουθεί τον επί της μακράς και υψηλής ξυλίνης γεφύρας περίπατον· αλλ’ επιλανθάνεσαι του κινδύνου έμπροσθεν της μεγαλοπρεπούς εκείθεν θέας. Εξ ενός η φάραγξ, βαθμηδόν στενουμένη, κλείεται επί τέλους δια της στροφής των βουνών· αι κλιτύες της εκατέρωθεν καλύπτονται υπό δένδρων και θάμνων, αναμεταξύ δ’ αυτών ρει ο ποταμός, και τα άκρατα νερά του συντρίβονται με πάταγον διαρκή επί των προσκομμάτων, α εμποδίζουσι τον δρόμον του· εκ του άλλου μέρους η πεδιάς απλούται πλατυνομένη, μακράν δε φαίνονται τα περικλείοντα αυτήν υψηλά όρη.
——————————————————————————————————————————————————————–
Υποσημείωση 1η: Οι χρονολογίες που καταγράφονται πριν την 16η Φεβρουαρίου 1923 είναι σύμφωνες με την χρονολόγηση των πηγών. Για την αντιστοίχιση με τη σημερινή χρονολόγηση πρέπει στην αντίστοιχη χρονολογία να προστεθούν 13 μέρες.
Υποσημείωση 2η: Διατηρήθηκε η ορθογραφία του πρωτοτύπου με εξαίρεση το πολυτονικό.
Φωτογραφία: Η παραποτάμια πύλη της αρχαίας Στράτου
——————————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
