...
Το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου
στα Τζουμέρκα
Το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου απέχει από το Αγρίνιο περίπου 135 χλμ.
Ο χρόνος που απαιτείται για τη διαδρομή με αυτοκίνητο
είναι 2 ώρες και 6 λεπτά ανάλογα με τις κυκλοφοριακές συνθήκες
και την ακριβή διαδρομή που θα επιλέξετε.
| Με click στον χάρτη σε μεγέθυνση η διαδρομή|
Η «Αγία Λαύρα» της Ηπείρου
Aπέχει 1,3 χλμ. από το Βουλγαρέλι και βρίσκεται
στους νότιους πρόποδες των Αθαμανικών Ορέων (Τζουμέρκα)
Σε ένα ύψωμα πάνω από το Βουργαρέλι, στο βόρειο άκρο του χωριού, εκεί που το βλέμμα συναντάει τα φαράγγια και τις ράχες των Τζουμέρκων, βρίσκεται το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου. Πετρόκτιστο, λιτό και επιβλητικό μαζί, αποτελεί έναν τόπο φορτισμένο με ιστορία, σύμβολο αγώνα και μνήμης, τόσο ώστε να χαρακτηριστεί δικαίως η Αγία Λαύρα της Ηπείρου.
Η ίδρυσή του τοποθετείται στα τέλη του 17ου ή στις αρχές του 18ου αιώνα. Μια ημικατεστραμμένη επιγραφή μαρτυρεί το έτος 1714, ενώ άλλη εκδοχή θέλει το μοναστήρι να έχει θεμελιωθεί ήδη από το 1690. Όποια κι αν είναι η ακριβής χρονολογία, αυτό που είναι βέβαιο είναι το γεγονός ότι το μοναστήρι χτίστηκε σε μια εποχή δύσκολη, όταν η Ήπειρος βρισκόταν βαθιά μέσα στην οθωμανική κυριαρχία και τα βουνά λειτουργούσαν ως φυσικά καταφύγια ελευθερίας.
Προεπαναστατικά, η Μονή Αγίου Γεωργίου υπήρξε ένα τέτοιο καταφύγιο. Κλέφτες και αρματολοί έβρισκαν εδώ στέγη, τροφή, ασφάλεια. Οι καλόγεροι συμμετείχαν σιωπηλά αλλά ενεργά στον αγώνα της επιβίωσης και της αντίστασης και το μοναστήρι λειτουργούσε ως τόπος συνάντησης, συνεννόησης και προετοιμασίας, μακριά από τα βλέμματα της εξουσίας.
Η κορυφαία στιγμή της ιστορίας του έρχεται στις 15 Μαΐου 1821. Σύμφωνα με την παράδοση, εδώ συγκεντρώθηκαν οι οπλαρχηγοί των Τζουμέρκων και των Ραδοβυζίων και κήρυξαν την Επανάσταση στην περιοχή. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν μορφές όπως ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, ο Γώγος Μπακόλας, αλλά και άλλοι καπεταναίοι – Κουτελίδας, Ίσκος, Ράγγος, Κουτσονίκας – με τα παλικάρια τους. Εδώ υψώθηκε η σημαία της λευτεριάς, όχι με τυμπανοκρουσίες, αλλά με την αποφασιστικότητα ανθρώπων που γνώριζαν τι ρίσκο έπαιρναν.
Σύμφωνα με ανάρτηση στην ιστοσελίδα vourgarelinet.gr, η κ. Βάσω Ράπτη-Πλεύρη σημειώνει ότι «η Τοπική παράδοση του Βουργαρελίου αναφέρει, πως όταν ήταν ηγούμενος στη μονή Αγίου Γεωργίου ο Χριστόφορος, έγινε σύσκεψη στην οποία πήραν μέρος 200 κλέφτες και πρόκριτοι, μεταξύ των οποίων ο Γώγο Μπακόλας, ο Καραϊσκάκης, ο Μήτρο Κουτελίδας, ο Ράγκος, ο Κουτσονίκας, ο Ίσκος κ.α., στην οποία αποφασίστηκε να κηρύξουν την επανάσταση στην περιοχή των Τζουμέρκων. Τα γεγονότα που ακολούθησαν επιβεβαιώνουν την παραπάνω τοπική παράδοση. Η σύσκεψη πρέπει να πραγματοποιήθηκε πριν απ τις 30 Μαϊου 1821, ενώ ο Δημ. Φ. Καρατζένης αναφέρει πως πραγματοποιήθηκε στις 15 Μαϊου.(« Η Άρτα εις την επανάστασιν του 1821»). Για το ίδιο γεγονός ο Κώστας Γ. Μαντάς, σε δημοσίευμά του στην «Ηπειρωτική Εστία» (Οκτώβριος 1952) με τίτλο « το Βουργαρέλι της Άρτης και η μονή Άγιος Γεώργιος» μεταθέτει την ημερομηνία στις 20 Ιουλίου 1821 και χαρακτηρίζει τη Μονή του Αγίου Γεωργίου ως Αγία Λαύρα της περιοχής, καθώς, όπως γράφει, οι οπλαρχηγοί «εκήρυξαν την επανάστασιν, υψώσαντες τη σημαία, με τις ευλογίες του ηγουμένου Χριστοφόρου». Οι παραπάνω πληροφορίες δεν επιβεβαιώνονται από κάποιες τεκμηριωμένες πηγές, αλλά από προφορικές διηγήσεις εντοπίων».
Στα μέσα του 19ου αιώνα η Μονή γνωρίζει περίοδο μεγάλης ακμής. Δεν είναι μόνο πνευματικό κέντρο, αλλά και κοινωνικός πυλώνας. Οι πηγές μιλούν για σημαντική φιλανθρωπική δράση: οικονομική ενίσχυση σχολείων της περιοχής, βοήθεια σε φτωχές και πεινασμένες οικογένειες, στήριξη της τοπικής κοινωνίας σε δύσκολους καιρούς. Το μοναστήρι γίνεται, με άλλα λόγια, ένας θεσμός συνοχής.
Αρχιτεκτονικά, ο ναός παρουσιάζει μεγάλες ομοιότητες με τη Χρυσοσπηλιώτισσα των Γουριανών. Πρόκειται για μονόκλιτη θολωτή βασιλική με οκταγωνικό τρούλο και καμαροσκέπαστο νάρθηκα. Στις πλάγιες πλευρές αναπτύσσονται τρίπλευροι χοροί, ενώ ανατολικά ο ναός καταλήγει σε επίσης τρίπλευρη κόγχη. Είναι πλακοσκέπαστος, με απλή τοιχοποιία και μοναδική εξωτερική διακόσμηση μια οδοντωτή ταινία στο γείσο του τρούλου. Για λόγους στατικότητας, οι μακρές πλευρές ενισχύθηκαν με ογκώδη, επικλινή αντερείσματα.
Στο εσωτερικό, ο επισκέπτης συναντά έναν κόσμο εικόνων. Ο ναός είναι κατάγραφος από τοιχογραφίες του 1714, όπως βεβαιώνει επιγραφή πάνω από τη θύρα που οδηγεί στον νάρθηκα. Οι παραστάσεις αναπτύσσονται σε ζώνες, σύμφωνα με την καθιερωμένη βυζαντινή παράδοση, και αποδίδονται σε Καλαρρυτινούς ζωγράφους.
Το ξυλόγλυπτο τέμπλο, έργο επίσης του 18ου αιώνα, κοσμείται με ανάγλυφες παραστάσεις φυτών και πτηνών και συνοδεύεται από πέντε φορητές εικόνες, πιθανότατα από τα ίδια χέρια. Από τα κειμήλια της Μονής ξεχωρίζει μια ασημένια λειψανοθήκη του 1859, έργο Καλαρρυτιώτη ασημουργού, που περιέχει λείψανα πολλών αγίων – ένα αντικείμενο πίστης αλλά και υψηλής τέχνης.
Σήμερα, η Μονή Αγίου Γεωργίου σώζεται σε άριστη κατάσταση. Τα σημερινά κελιά είναι μεταγενέστερες κατασκευές, όμως το σύνολο διατηρεί τον χαρακτήρα και τη βαρύτητά του. Ως μετόχι της Ιερά Μονή Μελατών, παραμένει ζωντανή παρουσία στον τόπο. Και πάνω απ’ όλα, παραμένει ένα σημείο όπου η ιστορία της πίστης και η ιστορία της ελευθερίας συναντιούνται – χωρίς μεγάλα λόγια, αλλά με πέτρα, μνήμη και σιωπή.
———————————————————————————————————————————————————-
Πηγές: www.el.wikipedia.org, www.imartis.gr, www.vourgarelinet.gr
Βίντεο: Κωσταρέλλος Βασίλης | 6932377811
———————————————————————————————
Επιμέλεια: Lef.T
Η Μονή του Αγίου Γεωργίου,
κτισμένη στο χωριό Βουργαρέλι των Τζουμέρκων,
χαρακτηρίσθηκε ως η Αγία Λαύρα της Ηπείρου
Προεπαναστατικά αποτελούσε καταφύγιο κλεφτών και αρματολών.
Εκεί οι οπλαρχηγοί των Τζουμέρκων και των Ραδοβυζίων,
στις 15 Μαϊου του 1821, κήρυξαν την επανάσταση του 1821 στην περιοχή.
Η Μονή κτίσθηκε το 1714 (όπως μαρτυρείται από ημικατεστραμμένη επιγραφή) Άλλη εκδοχή δέχεται ως έτος ιδρύσεως το 1690
Είναι η κορώνα του Βουργαρελίου στο βόρειο άκρο του και ένα απ’ τα σημαντικότερα αξιοθέατα των Τζουμέρκων. Ναός και κελλιά σώζονται σε άριστη κατάσταση. Το μοναστήρι πιθανότατα ιδρύθηκε το 1690 ή λίγο αργότερα, δηλαδή στις αρχές του 18ου αιώνα. Τα σημερινά κελλιά είναι μεταγενέστερες κατασκευές. Στα μέσα του 19ου αιώνα το μοναστήρι βρισκόταν σε μεγάλη ακμή.
Απήχηση αυτής της ευημερίας του βρίσκουμε στη φιλανθρωπική δράση του, αφού επιχορηγούσε -όπως λένε οι πηγές- με μεγάλα ποσά τα σχολεία της περιοχής και βοηθούσε πεινασμένες οικογένειες.
Ο ναός παρουσιάζει μεγάλες αρχιτεκτονικές ομοιότητες με τη Χρυσοσπηλιώτισσα των Γουριανών. Είναι μονόκλιτη θολωτή βασιλική με οκταγωνικό τρούλλο και καμαροσκέπαστο νάρθηκα. Στις πλάγιες πλευρές του έχει τρίπλευρους χορούς, ανατολικά δε καταλήγει σε επίσης τρίπλευρη κόγχη. Είναι πλακοσκέπαστος με απλή τοιχοποιία και με μόνη εξωτερική διακόσμηση μια οδοντωτή ταινία στο γείσο του τρούλλου. Για ενίσχυση της αντοχής των μακρών πλευρών του κτίστηκαν ογκώδη επικλινή αντερείσματα.
Εσωτερικά ο ναός είναι κατάγραφος από τοιχογραφίες του 1714, όπως μαρτυρεί σχετική επιγραφή γραμμένη πάνω απ’ τη θύρα του κυρίως ναού που οδηγεί στο νάρθηκα. Οι συνθέσεις παρουσιάζουν τη γνωστή διάταξη σε ζώνες τόσο στον κυρίως ναό όσο και στο νάρθηκα, και έγιναν από Καλαρρυτινούς ζωγράφους. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο είναι επίσης του 18ου αιώνα και στολίζεται με ανάγλυφες παραστάσεις πτηνών και φυτών, έχει δε και πέντε φορητές εικόνες που απ’ ό,τι δείχνει η τεχνοτροπία τους πρέπει να έγιναν απ’ τους ίδιους ζωγράφους που έκαναν και τις τοιχογραφίες.
Από τα κειμήλια της μονής αξιολογότερο είναι μια ασημένια λειψανοθήκη του 1859 -έργο και αυτό Καλαρρυτιώτη ασημουργού- με λείψανα πολλών αγίων.
Και αυτό το μοναστήρι έχει τη δική του συμβολή στην εθνική μας ιστορία: Σ’ αυτό – κατά την παράδοση – συγκεντρώθηκαν οι οπλαρχηγοί των Τζουμέρκων και Ραδοβυζίων Γεώργιος Καραϊσκάκης, Γώγος Μπακόλας, Κουτελίδας, Ίσκος, Ράγγος, Κουτσονίκας και άλλοι με τα παλικάρια τους, και ύψωσαν τη σημαία της επανάστασης του 1821.
Η Μονή Αγίου Γεωργίου αποτελεί σήμερα μετόχι της Ιεράς Μονής Μελατών.
Επίλογος
Διαβάστε περισσότερα στην ενότητα
με click στο Posted in ΕΔΩ
