...
Νικολέτα Γερολιμίνη |
Το like ως προσωπείο
| Η αντίδραση του να πατάει κανείς «like» σ’ ένα κείμενο που τον θίγει
δεν είναι απλώς μια κίνηση επιφανειακή.
Αποτελεί ένδειξη μιας εσωτερικής διεργασίας που συνδέεται με τον τρόπο
που το άτομο διαχειρίζεται την απειλή στο «εγώ» του |
Από ψυχαναλυτική σκοπιά, η πράξη αυτή φανερώνει μια ανάγκη άμυνας απέναντι στο άγχος που προκαλεί η κριτική. Ο άνθρωπος, αντί να μπει σε διαδικασία αυτοπαρατήρησης, επιλέγει μια ψευδή υπέρβαση. Εμφανίζεται δήθεν υπεράνω, διατηρώντας αλώβητη την εικόνα του εαυτού του. Είναι μια μορφή άρνησης που συντηρεί την παθολογία του ναρκισσισμού.
Η κοινωνική διάσταση του φαινομένου είναι επίσης κρίσιμη. Στη δημόσια σφαίρα του διαδικτύου, το «like» λειτουργεί ως σήμα προς τους άλλους. Δεν είναι μόνο ιδιωτική χειρονομία, είναι δημόσια δήλωση. Ο άνθρωπος που το επιλέγει επιδιώκει δύο στόχους: αφενός να αποστασιοποιηθεί από το περιεχόμενο, δείχνοντας ότι δεν τον αφορά κι αφετέρου να επιβεβαιώσει πως τίποτε δεν τον αγγίζει. Στην πραγματικότητα, η κίνηση αυτή καταδεικνύει το φόβο της σύγκρουσης. Προτιμάει να εκτεθεί ως αδιάφορος παρά να φανεί τρωτός.
Το φαινόμενο αυτό συνδέεται με τη δυσκολία ορισμένων προσωπικοτήτων ν’ αντέξουν την παραμικρή ρωγμή στην εικόνα τους. Η υπεροπτική στάση, που επιμένει να διατηρεί ένα προσωπείο αυτάρκειας, αποκλείει την εμπειρία της αμφιβολίας και της αυτογνωσίας. Ο άνθρωπος που λειτουργεί με τον τρόπο αυτό δεν επιτρέπει στον εαυτό του να μπει σε διάλογο με το περιεχόμενο της κριτικής κι έτσι χάνει την ευκαιρία να μετατοπιστεί.
Σε επίπεδο κοινωνίας, τέτοιες στάσεις πολλαπλασιάζονται και συγκροτούν μια κουλτούρα άρνησης. Το άτομο δεν συνομιλεί με το διαφορετικό, δεν αντέχει την κριτική, δεν εκπαιδεύεται να επεξεργάζεται το τραύμα του. Η δημόσια επικοινωνία μετατρέπεται σε μια σκηνή όπου κυριαρχούν οι εικόνες και τα προσωπεία, ενώ οι λέξεις χάνουν την ικανότητα να συγκινούν ή να μετασχηματίζουν.
Η πράξη του «like» σ’ ένα κείμενο που σε προσβάλλει δεν είναι υγιής αντίδραση. Φανερώνει την παθολογία μιας κοινωνίας που διδάσκει στα μέλη της πως η εικόνα έχει μεγαλύτερη βαρύτητα από την αλήθεια. Στο βάθος, αυτό που προδίδεται δεν είναι μόνο η αδυναμία ενός ανθρώπου ν’ αναγνωρίσει τον εαυτό του μέσα σε μια κριτική, αλλά η αδυναμία μιας ολόκληρης κουλτούρας ν’ αντέξει τη ρωγμή της αυτογνωσίας.
————————————————————
Πηγή: facebook.com/volver.nikoleta
