...
| Λευτέρης Τηλιγάδας |
«Προς τους Καπνεργάτες
και την εργατικήν τάξιν Αγρινίου»
| Η πολιτική διακήρυξη μιας τάξης που,
παρά την ήττα στο δικαστήριο, αρνείται να ηττηθεί στην ιστορία |
Στα τέλη της δεκαετίας του ’20, η πόλη αποτελεί καπνεργατικό κέντρο πρώτης γραμμής: χιλιάδες εργάτες και εργάτριες εξαρτώνται άμεσα από τον καπνό, ενώ οι καπνέμποροι συγκροτούν μια συμπαγή τοπική αστική τάξη με ισχυρούς δεσμούς με το κράτος και τον κατασταλτικό μηχανισμό. Οι μεγάλες κινητοποιήσεις του Φλεβάρη και του Μάρτη του 1927, ήταν το απόσταγμα χρόνιων πιέσεων: χαμηλά μεροκάματα, ανεργία, αυθαιρεσία των εμπόρων, πολιτική επιστράτευση της δικαιοσύνης.
Οι συλληφθέντες σε εκείνες τις κινητοποιήσεις οδηγήθηκαν στις φυλακές Μεσολογγίου και από κει στη Ζάκυνθο για να δικαστούν. Η επιλογή της Ζακύνθου, η σύνθεση των ενόρκων και η παρουσία της χωροφυλακής υπογράμμισαν ότι το κράτος δεν δίκαζε πρόσωπα, αλλά έναν ολόκληρο κοινωνικό συσχετισμό. Παρά τις μαρτυρίες που αναγνώρισαν ανοιχτά τον αγώνα ως «αγώνα για το ψωμί», οι καταδίκες επιβλήθηκαν ακριβώς επειδή οι κατηγορούμενοι εξέφραζαν το ενδεχόμενο ενός ενιαίου εργατικού μετώπου. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το κείμενο* που ακολουθεί και δημοσιεύτηκε στον Ριζοσπάστη στις 9.2.1928 από τις φυλακές, ήταν μια πολιτική διακήρυξη μιας τάξης που, παρά την ήττα στο δικαστήριο, αρνήθηκε να ηττηθεί στην ιστορία.
«Σύντροφοι», έγραφε η επιστολή, «μια κωμωδία που παιζόταν έντεκα ολόκληρους μήνες εις βάρος μας τελείωσε μόλις προχθές. Τα γεγονότα του Φλεβάρη και του Μάρτη είναι γεγονότα που παραμένουν ζωντανά στη μνήμη σας. Ποιος από σας ξέχασε τα τρία εκείνα τεράστια συλλαλητήρια στους δρόμους; Ποιος από σας ξέχασε την υπέροχη εκείνη συμμαχία με τους επαγγελματίες; Ποιος από σας ξέχασε τον ενθουσιασμό και τον φανατισμό με τον οποίο αγωνιστήκαμε; Κανένας!
»Εμείς που πάντα διακηρύξαμε την επαναστατική πάλη, εμείς που πάντα διακηρύξαμε το ενιαίο επαναστατικό μέτωπο, εμείς και σήμερα, μέσα από τα σιδερένια κάγκελα, διακηρύσσουμε σε σας πως σήμερα, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, επιβάλλεται η ενότητα, το ενιαίο μέτωπο πάλης.
»Όσοι από κοντά παρακολούθησαν τη δίκη μας, τη δίκη της Ζακύνθου, είδαν με τα μάτια τους την αλληλεγγύη της αστικής τάξης, των εχθρών και καταπιεστών μας. Δεν θα μεταχειριστούμε φρασεολογία για να το αποδείξουμε· θα αφήσουμε τα ίδια τα πράγματα να μιλήσουν. Στη θέση των ενόρκων βρέθηκαν όλοι οι φεουδάρχες, οι τοκογλύφοι, οι εφοπλιστές της Ζακύνθου, επί τούτω ορισθέντες. Δίπλα στο τακτικό δικαστήριο —το «ανεξάρτητο», το «ανεπηρέαστο» κτλ.— στεκόταν ο διοικητής της Χωροφυλακής Ζακύνθου.
»Μπροστά στο δικαστήριο παρέλασαν, ως μάρτυρες της κατηγορίας, τα όργανα της «τάξης»: μοίραρχος, υπομοίραρχος, ανθυπομοίραρχος, ενωμοτάρχης. Δεύτερο νούμερο, ο πρόεδρος του Καπνεμπορικού Συλλόγου Αγρινίου, γαμπρός του κ. Παναγόπουλου· ο άνθρωπος που μίλησε για τίποτε και για όλα, που μας ονόμασε αργυρώνητα όργανα της Μόσχας κτλ. Και τέλος πέρασαν οι τίμιοι και ειλικρινείς άνθρωποι, για να ομολογήσουν —προς μεγάλη λύπη των δικαστών— ότι ο αγώνας των καπνεργατών ήταν τίμιος και ειλικρινής, αγώνας ψωμιού· και ότι οι επαγγελματίες, λόγω των συμφερόντων τους, τον ακολούθησαν και θα τον ακολουθήσουν ξανά, αν χρειαστεί.
»Παρόλο που η διαδικασία απέδειξε την αθωότητά μας, ο κ. εισαγγελέας, αποτεινόμενος στους ενόρκους, είπε ότι πρέπει να μας καταδικάσετε, γιατί είμαστε οι άνθρωποι που επιδιώκουν το γκρέμισμα του σημερινού κοινωνικού συστήματος.
»Οι ένορκοι και το δικαστήριο επέβαλαν ποινές: στον Α. Ντούβα τρία έτη και τρεις μήνες φυλάκιση, στον σ. Ζήση τρία έτη, στους Ε. Βασιλείου και Κ. Νιάκα από δέκα μήνες. Η απόφαση επικυρώθηκε με την εξής επί λέξει δήλωση του προέδρου του δικαστηρίου: «Οι τέσσερις καταδικασθέντες όχι γιατί είναι ένοχοι, αλλά προς παραδειγματισμόν και σωφρονισμόν τόσο των καπνεργατών Αγρινίου όσο και των εργατών Ζακύνθου».
»Εμείς απαντούμε στη δήλωση του προέδρου και στην καταδικαστική απόφαση του δικαστηρίου Ζακύνθου ότι, με τις καταδικαστικές αποφάσεις και τις ομαδικές καταδιώξεις, δεν κάνατε τίποτε άλλο παρά να επιταχύνετε το γκρέμισμα του συστήματός σας. Αγωνιστήκαμε για κάθε διεκδίκηση της τάξης μας και θα αγωνιστούμε πάντα στην πρώτη γραμμή, αψηφώντας τις καταδικαστικές σας αποφάσεις.
»Η εργατική τάξη στο Αγρίνιο οφείλει να αποδείξει, με την ενότητά της και την οργανωμένη της δύναμη, ότι οι «κακοί δαίμονες» δεν ήταν οι καταδικασθέντες, αλλά οι καπνέμποροι και το καπιταλιστικό τους σύστημα. Κανένας εργάτης και καμιά καπνεργάτρια ας μην απογοητευτεί από τις ομαδικές καταδίκες, τις καταδιώξεις και τις εξορίες. Όλοι, με το κεφάλι ψηλά, να διεκδικήσετε τις απαιτήσεις σας.
Φυλακές Ζακύνθου, 20/1/1928
Α. Ντούβας – Β. Ζήσης – Γ. Βασιλείου – Κ. Νιάκας.»
Πηγή: *Ριζοσπάστης 9.2.1928
Υποσημείωση: Οι χρονολογίες που καταγράφονται πριν την 16η Φεβρουαρίου 1923 είναι σύμφωνες με την χρονολόγηση των πηγών. Για την αντιστοίχιση με τη σημερινή χρονολόγηση πρέπει στην αντίστοιχη χρονολογία να προστεθούν 13 μέρες.
Φωτογραφία: Φυλακές Ζακύνθου
——————————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
