...
| Λευτέρης Τηλιγάδας |
«Προς αποφυγήν εκτρόπων
κατά την περιφοράν του Επιταφίου»
|Λόχοι στρατιωτών σε Αγρίνιο και Αιτωλικό
«Απομίμησιν του Καρναβάλου θεωρεί η Εκκλησία τον τρόπον της τελετής» |
Και το 1953, όπως ακριβώς και το 1952, πλησιάζοντας προς την Μεγάλη Εβδομάδα εκείνης της χρονιάς δημιουργήθηκε σοβαρή αναταραχή στο Αιτωλοακαρνανία εξ αιτίας της πρωτάκουστης απαγόρευσης του Μητροπολίτη Αιτωλοακαρνανίας εκείνης της εποχής, Ιερόθεου, όπως αναφέραμε και σε προηγούμενη ανάρτηση, για την περιφορά των επιταφίων κατά τη Μεγάλη Παρασκευή. Η απαγόρευση δεν ήταν καινούργια, είχε επιβληθεί και πριν από την περίοδο της κατοχής (1941-1944), αλλά αμέσως μετά την απελευθέρωση αυτή είχε ατονήσει.
Είναι γνωστοί οι αγώνες της εκκλησίας και του εκλιπόντος Μητροπολίτη Κωνσταντίνου για να περιοριστεί η περιφορά επιταφίων στην Αιτωλοακαρνανία, γιατί κάθε χρόνο την ημέρα αυτή σημειώνονταν επεισόδια που κάθε άλλο παρά τη θρησκευτική ατμόσφαιρα ενισχύουν, όπως αναφέρει το ΕΜΠΡΟΣ εκείνης της μέρας (29.3.1953). Η εφημερίδα σε εκείνο το πρωτοσέλιδο ρεπορτάζ της παρουσιάζει τις δηλώσεις του γραμματέα της Ιεράς Συνόδου, αρχιμανδρίτη, Χρυσόστομου Θέμελη, ο οποίος ανέφερε ότι:
«Ο Δεσπότης εις το Μεσολόγγι ηναγκάσθη να περιορίση την περιφοράν των επιταφίων εκτός των ναών, διότι κατ’ αυτήν έδημιουργούντο πολλά δυσάρεστα επεισόδια εκ της ρίψεως κυρίως κροτίδων και χαλκουνίων. Ακόμη έχουν σημειωθή εις το παρελθόν φόνοι και τραυματισμοί» είπε ο αρχιμανδρίτης υπερασπιζόμενος τη θέση του Μητροπολίτη και συνέχισε: «Συμπλοκαί επίσης μεταξύ των πιστών κατά την διάρκειαν της εκφοράς του επιταφίου περί του ποίος θα εκράτει τον Σταυρόν. Τα όργανα της τάξεως δεν ετολμούσαν να επέμβουν, διότι πολλές φορές εκινδύνευε και αυτή η ζωή των. Εξ αιτίας παλαιού εθίμου, οι χριστιανοί εγύριζαν τον επιτάφιον όλην την νύκτα εις τας οδούς της πόλεως, εσταματούσαν και έπιναν, ενώ συγχρόνως κάθε τόσον εφόρουν οινοπνευματώδη ποτά. Ως εκ τούτου, συνέχισεν ο αρχιμανδρίτης κ. Θέμελης, εδημιουργείτο μία ατμόσφαιρα οργίων και ύβρεις εξετοξεύοντο μεταξύ των πιστών. Η όλη περιφορά έδιδε την εντύπωσιν Καρναβάλου και όχι θρησκευτικής τελετής. Αι συνήθειαι αυταί, ειδωλολατρικά υπολείμματα, μειώνουν την καθαρώς διανοητικήν και ψυχικήν συγκίνησιν που προκαλεί εις καλούς χριστιανούς το θείον δράμα».[1]
Η παραπάνω περιγραφή των επεισοδίων από τον γραμματέα της Ιεράς Συνόδου, με τη ρίψη των κροτίδων και των αψιμαχιών παρουσιάζεται με δραματικότητα που φτάνει -κατά την εκτίμηση μας- στα όρια της υπερβολής, με στόχο να νομιμοποιήσει την παρέμβαση των αρχών και την απαγόρευση. Ο «φόβος για την τάξη» και η «προστασία των πιστών» ήταν η κάλυψη κατά την άποψη μας, για να αποτραπεί η συλλογική παρουσία στους δρόμους και να πνιγεί η αυθεντική συμμετοχή του λαού στη ζωή της πόλης. Το γεγονός ότι η εκκλησία καταδίκαζε την κατανάλωση ποτών, τη χαρά και τον θόρυβο, υπονοώντας ότι αυτά «μολύνουν» το θείο δράμα, αποκαλύπτει μια βαθύτερη στόχευση του πολιτικού και θρησκευτικού καθεστώτος εκείνης της εποχής, στο να κατασταλεί το λαϊκό συναίσθημα και η εθιμική θρησκευτικότητα της κοινότητας με την πλήρη υποταγή σε μια αστυνομική πειθαρχία, που αμέσως μετά τον εμφύλιο είχε επιβληθεί στην ελληνική κοινωνία.
Στις 29 Μαρτίου 1953 αντιπροσωπείες από όλες τις πόλεις της Αιτωλοακαρνανίας αποφάσισαν να επισκεφθούν του υπουργούς που βρίσκονται στο Μεσολόγγι για τις γιορτές της Εξόδου, να συναντήσουν ακόμα και τους βουλευτές, ζητώντας να αναλάβουν πρωτοβουλία για τη λύση του ζητήματος των επιταφίων μετά μάλιστα και την απόφαση του στρατιωτικού διοικητή του Μεσολογγίου να στείλει λόχους στρατιωτών σε Αγρίνιο και Αιτωλικό για να διατηρηθεί η τάξη και να αποφευχθούν συμπλοκές κατά την περιφορά.
Εκτός όμως από το ζήτημα της μη περιφοράς των επιταφίων υπήρχε και ένα άλλο σοβαρό θέμα. Ο ανώτερος διοικητής της χωροφυλακής έβγαλε ανακοινώσεις σε όλες τις πόλεις, που απαγορεύαν αυστηρά τη ρίψη κροτίδων και χαλκουνιών με βαριές μάλιστα κυρώσεις για τους παραβάτες.
«Η ανωτέρω απαγορευτική διαταγή του κ. διοικητού εύρε ζωηράν αντίδρασιν μεταξύ των κατοίκων, πολλοί των οποίων είναι αποφασισμένοι να την αγνοήσουν και να προβούν εις την ρίψιν κροτίδων κλπ. Κατόπιν τούτου υπάρχουν φόβοι ότι τελικώς δεν θα αποφευχθούν γεγονότα, τα οποία θα έχουν λίαν δυσάρεστα αποτελέσματα», κατέληγε το άρθρο του ΕΜΠΡΟΣ.
——————————————————————————————————————————————————————–
Παραπομπές: 1. Έχει διατηρηθεί η γλώσσα και η ορθογραφία του κειμένου πλην του πολυτονικού.
Πηγή: Ισχυραί δυνάμεις στρατού θα σταλούν στο Μεσολόγγι, ΕΜΠΡΟΣ 29.3.1953, περίοδος Γ΄, αρ. φυλ. 221, σελ. 1
Φωτογραφία: Ο παλιός ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου του Αιτωλικού
Το 1952 πραγματοποιήθηκαν σημαντικά επεισόδια με τον ιστορικό επιτάφιο του
——————————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
