...
| Λευτέρης Τηλιγάδας |
Ο Αχελώος είναι ποτάμι
Το «Αχελώος 2050» είναι ανάπτυξη;
Μια εκδήλωση που μίλησε για «βιώσιμη ανάπτυξη»,
αλλά ανέδειξε και ένα διαρκές ερώτημα: ποιος καθορίζει
το μέλλον της ορεινής Ελλάδας, οι κοινότητες ή τα επιτελεία των Βρυξελλών; |
Στο Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Αθήνα παρουσιάστηκε χθες, με επισημότητες και ευρωπαϊκό λεξιλόγιο, το σχέδιο «Αχελώος 2050», ένα όραμα που φιλοδοξεί να μεταμορφώσει την Κοιλάδα του Αχελώου σε «πρότυπο πράσινης ανάπτυξης». Στην αίθουσα, παρόντες εκπρόσωποι κομμάτων, ευρωβουλευτές, καθηγητές, αυτοδιοικητικοί και επιχειρηματίες. Απόντες, οι άνθρωποι που ζουν καθημερινά στις πλαγιές του Βάλτου, στα χωριά που σβήνουν, στους τόπους όπου ο Αχελώος είναι ακόμα κομμάτι ζωής κι όχι επενδυτικό σύνθημα.
Το αφήγημα ήταν γνώριμο: «ανάπτυξη χωρίς καταστροφή», «πράσινες υποδομές», «έξυπνες επενδύσεις», «βιώσιμη κινητικότητα». Όλα σωστά, όλα ορθά, όλα μέσα στο λεξιλόγιο της νέας ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας της «πράσινης μετάβασης». Όμως πίσω από τις διακηρύξεις, το πραγματικό διακύβευμα παραμένει το ίδιο: ποιος θα ελέγχει τον τόπο, τους πόρους και το μέλλον του; Η πρόταση για την αναβάθμιση του άξονα Άρτας–Καρδίτσας, τη δημιουργία μουσείου πέτρινων γεφυριών, ορειβατικών διαδρομών και κέντρων καινοτομίας, έδωσε σχήμα σε ένα σχέδιο που μοιάζει να παντρεύει την παράδοση με την τεχνολογία. Ωστόσο, το ερώτημα μένει: θα είναι αυτό ένα σχέδιο των κατοίκων ή άλλη μια “επένδυση” σχεδιασμένη στα γραφεία των Βρυξελλών και των Περιφερειών;
Οι ευρωβουλευτές, ο καθένας από το πολιτικό του μετερίζι, συμφώνησαν στην ανάγκη για «ισορροπημένη ανάπτυξη». Ο Μανώλης Κεφαλογιάννης είδε ευκαιρίες στον τουρισμό και στα αγροτικά προϊόντα. Ο Σάκης Αρναούτογλου υπενθύμισε το δικαίωμα των τοπικών κοινωνιών να πουν «όχι» στα έργα που καταστρέφουν. Ο Νικόλας Φαραντούρης μίλησε για «έξυπνη και δίκαιη ανάπτυξη». Όλοι τους, ωστόσο, απέφυγαν να αγγίξουν το πιο πολιτικό ερώτημα: ποιος αποφασίζει; Και την ίδια στιγμή, ο Επίτροπος Απόστολος Τζιτζικώστας, με γλώσσα διπλωματικά γυαλισμένη, διαβεβαίωσε πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή «είναι στο πλευρό των έργων μικρής κλίμακας και των πράσινων υποδομών». Όμως η ιστορία της Κοιλάδας του Αχελώου είναι γεμάτη από τέτοιες υποσχέσεις και ταυτόχρονα από τα ερείπια των παλιών τους εκδοχών.
Από την πλευρά της επιστήμης, ο Καθηγητής Δημήτρης Καλιαμπάκος μίλησε για τη σημασία μιας στρατηγικής που ενώνει την κοινωνία των πολιτών με τα θεσμικά επίπεδα της Ευρώπης. Μόνο που, όσο κι αν το ευρωπαϊκό οραματικό λεξιλόγιο μοιάζει πειστικό, χωρίς την ενεργή συμμετοχή των κατοίκων, των συνεταιρισμών, των νέων που έφυγαν και ίσως δεν επιστρέψουν ξανά, καμιά βιωσιμότητα δεν μπορεί να σταθεί.
Οι τοποθετήσεις των Δημάρχων του Καραϊσκάκη, των Αγράφων και της Αργιθέας που αντιμετωπίζουν τα προβλήματα είπαν τα πράγματα με το όνομά τους: Μίλησαν για δρόμους που λείπουν, για χωριά που αδειάζουν, για παιδιά που δεν έχουν σχολείο κοντά, για προϊόντα που δεν φτάνουν στην αγορά. Όμως αυτή η ανάπτυξη που ξέρουν ότι χρειάζεται ο τόπος τους γνωρίζουν ταυτόχρονα ότι κανένα PowerPoint δεν την χώρισε μέχρι στιγμής. Αλήθεια τους άκουσε κανείς όταν είπαν ότι το υδροηλεκτρικό του Αυλακίου είναι η αναπτυξιακή σημαία μιας ανάπτυξης που καταστρέφει.
Ο Αχελώος — το ποτάμι που όλες οι κυβερνήσεις ήθελαν και θέλουν να εκτρέψουν, να φυλακίσουν, να «αξιοποιήσουν», θα επιστρέφει πάντα ως σύμβολο αντίστασης. Γιατί το νερό δεν φυλακίζεται στα κουτάκια των τεχνικών δελτίων και οι ανάγκες των κοινοτήτων δεν ικανοποιούνται με τις ασκήσεις επί χάρτου των Βρυξελών.
