...
Η ταυτότητα της ημέρας
και τα γεγονότα που την «σημάδεψαν»
| 16 Νοεμβρίου 2025 |
Είναι η 320η ημέρα του έτους κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο.
Υπολείπονται 45 ημέρες για τη λήξη του.
🌅 Ανατολή ήλιου: 07:07 – Δύση ήλιου: 17:12 – Διάρκεια ημέρας: 10 ώρες 6 λεπτά
🌘 Σελήνη 26.1 ημερών
| Χρόνια πολλά στους: Ιφιγένεια, Ματθαίο, Ματθίλδη και Μαθούλα |
Γεγονότα
1980 – Δυο νεαρά παιδιά, ο 26χρονος φοιτητής Ιάκωβος Κουμής και η 20χρονη εργάτρια Ματούλα Κανελλοπούλου, χάνουν τη ζωή τους, όταν παρασύρονται από «αύρα» της αστυνομίας, κατά τη διάρκεια επεισοδίων που σημαδεύουν την 7η επέτειο του Πολυτεχνείου.
Παραμονές της 7ης επετείου του Πολυτεχνείου, τον Νοέμβριο του 1980, η Αθήνα βρίσκεται σε κατάσταση έντονης πολιτικής φόρτισης. Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, υπό τον Γεώργιο Ράλλη, απαγορεύει την καθιερωμένη πορεία προς την αμερικανική πρεσβεία, επιτρέποντας συγκέντρωση μόνο στο Σύνταγμα. Το κοινωνικό κλίμα είναι ήδη τεταμένο, με ισχυρό αντιαμερικανισμό λόγω της επανένταξης της χώρας στο ΝΑΤΟ και της παρουσίας αμερικανικών βάσεων.
Στις 16 Νοεμβρίου πραγματοποιείται η κεντρική πορεία· δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι κατεβαίνουν στο κέντρο της Αθήνας και ο κύριος όγκος διαλύεται στο Σύνταγμα. Ωστόσο, μια μεγάλη ομάδα διαδηλωτών της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς επιχειρεί να σπάσει τον αστυνομικό κλοιό στη Βασιλίσσης Σοφίας. Ακολουθεί πρωτοφανές ξέσπασμα αστυνομικής βίας: η «αύρα» της Αστυνομίας, τα δακρυγόνα, τα πισώπλατα χτυπήματα με γκλομπ, ακόμη και αληθινά πυρά από χωροφύλακες, μετατρέπουν την περιοχή από το Σύνταγμα έως την Πανεπιστημίου σε πεδίο χάους.
Μέσα σε αυτό το πανδαιμόνιο χάνουν τη ζωή τους δύο νέοι άνθρωποι. Η 21χρονη εργάτρια Σταματίνα (Ματούλα) Κανελλοπούλου σωριάζεται στην Πανεπιστημίου, κοντά στη «Μεγάλη Βρετανία», και ξυλοκοπείται άγρια από αστυνομικούς ενώ βρίσκεται ήδη αναίσθητη. Πεθαίνει στο «Ιπποκράτειο» την ίδια νύχτα, με 20 τραύματα στο κεφάλι και αιτία θανάτου κρανιοεγκεφαλική κάκωση. Ο 26χρονος Κύπριος φοιτητής Ιάκωβος Κουμής, που συμμετείχε για πρώτη φορά σε πορεία, δέχεται πισώπλατη επίθεση από διμοιρία ΜΑΤ στο Σύνταγμα. Μεταφέρεται κλινικά νεκρός στο «Λαϊκό» και πεθαίνει δέκα μέρες αργότερα.
Η κυβέρνηση αποδίδει τα επεισόδια σε «αναρχικούς» και «εξτρεμιστές», ενώ ο Ανδρέας Παπανδρέου μιλά για «προβοκάτορες». Οι ΕΔΕ που διατάσσονται δεν οδηγούν σε καμία δίωξη. Οι δράστες των δύο δολοφονιών δεν εντοπίζονται ποτέ, αφήνοντας την υπόθεση ως μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της μεταπολιτευτικής ιστορίας.
1994 – Τέθηκε σε ισχύ η νέα διεθνής Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), η οποία θεσμοθετεί το δικαίωμα των παράκτιων κρατών να επεκτείνουν μονομερώς τα χωρικά τους ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια. Η Ελλάδα είχε ήδη υπογράψει τη Σύμβαση στις 30 Ιουλίου 1994, αποκτώντας το νόμιμο δικαίωμα να αυξήσει την αιγιαλίτιδα ζώνη της από τα 6 στα 12 μίλια. Η Τουρκία, ωστόσο, αντέδρασε άμεσα· στις 16 Νοεμβρίου ανακοίνωσε ότι θα θεωρήσει την πιθανή ελληνική επέκταση «αιτία πολέμου», θέση που επικυρώθηκε επίσημα από την τουρκική Εθνοσυνέλευση το καλοκαίρι του 1995.
Η Σύμβαση του 1982 στο Montego Bay της Τζαμάικα είχε ήδη εισαγάγει νέες θεμελιώδεις έννοιες, όπως η αιγιαλίτιδα ζώνη, η συνορεύουσα ζώνη και κυρίως η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ). Η UNCLOS, που υπογράφηκε από 130 κράτη –με την Τουρκία να βρίσκεται μεταξύ των τεσσάρων που την καταψήφισαν– τέθηκε σε ισχύ το 1994 και έως το 2008 είχε επικυρωθεί από 157 χώρες, ανάμεσά τους και η Κύπρος.
Η ΑΟΖ αποτελεί μια από τις σημαντικότερες καινοτομίες της Σύμβασης. Σύμφωνα με τα άρθρα 56 και 57, εκτείνεται έως 200 ναυτικά μίλια από τις ακτές και παρέχει στο παράκτιο κράτος αποκλειστικά δικαιώματα εκμετάλλευσης φυσικών πόρων, ζωντανών και μη, όχι μόνο στον βυθό και στο υπέδαφος αλλά και στη θαλάσσια στήλη. Το άρθρο 121 αναγνωρίζει ότι και τα νησιά διαθέτουν ΑΟΖ, εφόσον υπάρχει στοιχειώδης οικονομική δραστηριότητα —ακόμη και από έναν φαροφύλακα ή μια μικρή καλλιέργεια.
Η οριοθέτηση της ΑΟΖ γίνεται κυρίως με βάση τη «μέση γραμμή», όταν οι μεταξύ δύο κρατών αποστάσεις δεν υπερβαίνουν τα 400 μίλια. Αν δεν υπάρξει συμφωνία, η διαφορά παραπέμπεται σε διεθνή δικαιοδοτικά όργανα, όπως το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Γεννήσεις
1964 – Νταϊάνα Κραλ. Γεννήθηκε το 1964 στον Καναδά, σε μια οικογένεια όπου η μουσική είχε πρωταγωνιστικό ρόλο. Η μητέρα της ήταν δασκάλα και τραγουδούσε σε χορωδία, ενώ ο πατέρας της, λογιστής στο επάγγελμα, έπαιζε πιάνο, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που ευνόησε από νωρίς τη μουσική της εξέλιξη. Ξεκίνησε πιάνο στα τέσσερα και στο γυμνάσιο ήδη συμμετείχε σε πειραματικό τζαζ σύνολο. Σπούδασε στο Royal Conservatory of Music και, από 16 ετών, έπαιζε επαγγελματικά σε εστιατόρια. Με υποτροφία συνέχισε στο Berklee College of Music (1981–1984). Μετά τη Βοστώνη, εγκαταστάθηκε στο Λος Άντζελες, όπου διεύρυνε τις μουσικές της γνώσεις και αφοσιώθηκε στη τζαζ. Το 1992 επέστρεψε στον Καναδά για να ξεκινήσει τη δισκογραφική της πορεία.
Το πρώτο της άλμπουμ, Stepping Out (1993), τράβηξε την προσοχή του παραγωγού Tommy LiPuma, ο οποίος ανέλαβε το Only Trust Your Heart (1995). Ακολούθησε το All for You (1996), αφιέρωμα στο Nat King Cole Trio, που παρέμεινε 70 εβδομάδες στα τζαζ τσαρτς και προτάθηκε για Grammy. Με το Love Scenes (1997) η επιτυχία της παγιώθηκε. Το When I Look in Your Eyes (1999) και το πλατινένιο The Look of Love (2001) την ανέδειξαν σε διεθνές αστέρι. Το ζωντανό Live in Paris (2002) επιβεβαίωσε την κορυφαία θέση της στο είδος.
Το 2003 παντρεύτηκε τον Έλβις Κοστέλο και μαζί εξερεύνησαν νέες δημιουργικές κατευθύνσεις. Το The Girl in the Other Room (2004) περιείχε δικές της συνθέσεις και γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Συνεργάστηκε με τον Ρέι Τσαρλς και τον Χανκ Τζόουνς, ενώ το 2009 παρήγαγε το Love Is the Answer της Μπάρμπρα Στρέιζαντ. Το 2012 συμμετείχε στο άλμπουμ του Πολ Μακάρτνι Kisses on the Bottom και τραγούδησε στο μνημόσυνο του Νιλ Άρμστρονγκ. Στη συνέχεια κυκλοφόρησε τα Love Is Here to Stay (2018) με τον Τόνι Μπένετ και This Dream of You (2020), επιβεβαιώνοντας τη διαρκή της παρουσία στη σύγχρονη τζαζ.
Θάνατοι
1971 – Στράτος Παγιουμτζής. Γεννήθηκε στο Αϊβαλί της Μικράς Ασίας το 1904 και εγκαταστάθηκε στον Πειραιά λίγο πριν από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Από παιδί εργαζόταν, αλλά το μεγάλο του πάθος ήταν το τραγούδι. Στον Πειραιά γνώρισε τον Μάρκο Βαμβακάρη, τον Ανέστη Δελιά και τον Γιώργο Μπάτη· μαζί δημιούργησαν την περίφημη «Τετράδα του Πειραιώς», την πρώτη αμιγώς ρεμπέτικη ορχήστρα. Το 1934 εμφανίζονται στη μάντρα του Σαραντόπουλου και γνωρίζουν μεγάλη επιτυχία, με τον Παγιουμτζή ως βασικό τραγουδιστή.
Την ίδια χρονιά ο Βαμβακάρης ηχογραφεί τον πρώτο του δίσκο, όμως στη δισκογραφία ερμηνεύει ο ίδιος τα τραγούδια του, ενώ στο πάλκο τα τραγουδά ο Στράτος. Παράλληλα, ο Παγιουμτζής συμμετέχει στις πρώτες ηχογραφήσεις του Μπάτη και του Δελιά, ερμηνεύοντας κομμάτια όπως «Οι σφουγγαράδες», «Μάγκες καραβοτσακισμένοι» και «Μάγκες πιάστε τα βουνά». Στην πρώτη περίοδο της πειραιώτικης δισκογραφίας είναι πανταχού παρών: τραγουδά, παίζει μπαγλαμά ή ποτηράκια και συχνά χαιρετά τους μουσικούς μέσα στα τραγούδια, στοιχείο που έγινε σήμα κατατεθέν του.
Στα μέσα της δεκαετίας του ’30 η φωνή του καθιερώνεται. Μεγάλοι Μικρασιάτες συνθέτες —Παπάζογλου, Τούντας, Σκαρβέλης, Περιστέρης— του εμπιστεύονται τα τραγούδια τους. Το 1938 συνεργάζεται με τον Μανώλη Χιώτη και τον Μπαγιαντέρα, ενώ λίγο νωρίτερα γνωρίζει τον Βασίλη Τσιτσάνη, με τον οποίο θα συνεργαστεί στενά για χρόνια, ερμηνεύοντας πλήθος επιτυχιών.
Μετά την Κατοχή συνεχίζει να τραγουδά συνθέτες παλιούς και νέους, αλλά τη δεκαετία του ’50 η άνοδος του αρχοντορεμπέτικου περιόρισε την παρουσία του. Στις αρχές του ’60 ο Ζαμπέτας τον επαναφέρει, ηχογραφώντας ξανά παλιά ρεμπέτικα και τον θρυλικό αμανέ «Μινόρε του Στράτου».
Το 1971 ταξιδεύει για πρώτη φορά στη Νέα Υόρκη· εμφανίζεται στη «Σπηλιά» και γνωρίζει αποθέωση από τους ομογενείς. Στις 16 Νοεμβρίου 1971 πεθαίνει πάνω στο πάλκο, σε ηλικία 67 ετών. Για τη μεταφορά και την κηδεία του κινητοποιήθηκαν φίλοι και συνεργάτες, με τον Γιώργο Ζαμπέτα να καλύπτει τα έξοδα.
Στο link που ακολουθεί μπορείτε να διαβάσετε
ακόμα περισσότερα γεγονότα που συνέβησαν αυτή την ημερομηνία
Γέγονε την 16η Νοεμβρίου
————————————————————————
Πηγές: sansimera.gr, el.wikipedia
