Aγρινιώτικο καλαντάρι
26 Ιουλίου
1821: η Άλωση του Ζαπαντιού | 1963: η τραγωδία της Στάνου
26 Ιουλίου 1821
Ο Αλεξάκης Βλαχόπουλος και ο Γιαννάκης Στάικος, μαζί με μια μικρή δύναμη ανδρών του σώματος του Μακρή —συνολικά περίπου 2.000 άντρες— προχώρησαν βορειοδυτικά με σκοπό να καταλάβουν την τρίτη σε μέγεθος, εκείνη την περίοδο, οθωμανική κωμόπολη της περιοχής, το Ζαπάντα ή Ζεμπάν ή Ζαπάντ’ ή Ζαπάντι.
Το Ζαπάντι (σημερινή Μεγάλη Χώρα) απείχε περίπου τρία (3) χιλιόμετρα από το Βραχώρι και κατοικούνταν από μουσουλμάνους γαιοκτήμονες, οι οποίοι δεν ήταν τουρκικής καταγωγής αλλά αυτόχθονες. Ήταν πρώην χριστιανοί μικροϊδιοκτήτες, για τους οποίους ο Παπατρέχας πιθανολογεί ότι εξισλαμίστηκαν μαζικά, πιθανόν κατά την περίοδο της οθωμανικής κατάκτησης της περιοχής. Ο Θ. Μ. Πολίτης αναφέρει ότι οι ίδιοι αυτοπροσδιορίζονταν ως «Λαλαίοι της Αιτωλοακαρνανίας».
26 Ιουλίου 1963
Μια τραγωδία που εκτυλίχθηκε στη λίμνη Αμβρακία βύθισε στο πένθος όχι μόνο την τοπική κοινωνία του Στάνου, αλλά και τους κατοίκους ολόκληρης της χώρας. Τα ξημερώματα της 26ης Ιουλίου 1963, ημέρα εορτασμού της Αγίας Παρασκευής, μια βάρκα που μετέφερε 39 κατοίκους του χωριού —μικρά παιδιά και νέους ηλικίας από 8 έως 42 ετών— ανετράπη ενώ κατευθυνόταν προς το ομώνυμο εκκλησάκι, όπου πήγαιναν για να συμμετάσχουν στη θεία λειτουργία. Η βάρκα βυθίστηκε στη μέση της λίμνης, με τραγικό αποτέλεσμα να πνιγούν οι 26 από τους 39 επιβαίνοντες.
————————————————————————————————————————————————————–
Υποσημείωση: Οι χρονολογίες που καταγράφονται πριν την 16η Φεβρουαρίου 1923 είναι σύμφωνες με την χρονολόγηση των πηγών. Για την αντιστοίχιση με τη σημερινή χρονολόγηση πρέπει στην αντίστοιχη χρονολογία να προστεθούν 13 μέρες.
Φωτογραφία: Αναθηματική στήλη για την τραγωδία της Αμβρακίας
Έρευνα – Κείμενα: Λ. Τηλιγάδας
——————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
